افسانه درخت خرما و بزی، بازآفرینی محمدهادی محمدی، تصویرگر: علی عامهکن. تهران: نشر چیستا، ۱۳۸۴، ۲۵صفحه، مصور رنگی، گروه سنی ٧ - ٩، ۲۵۰۰۰ ریال
این کتاب بازآفرینی کهنترین افسانهی منظوم ایرانی "درخت آسوریک" است که پیشینهی آن به ۲۵۰۰ سال میرسد. برخی براین باورند که اصل افسانه به زبان پهلوی اشکانی در دورهی اشکانی بر سر زبانها بوده و سپس در دورهی ساسانی به زبان پهلوی ساسانی به نظم درآمده است. کتاب "افسانه درخت خرما وبزی" بر پایهی ترجمهی ماهیار نوابی از زبان پهلوی به فارسی از سوی محمدهادی محمدی بازآفریده شده است.
درونمایهی محوری افسانهی "درخت آسوریک" یا این کتاب "افسانهی درخت خرما و بزی" بر فخرفروشی درخت خرما (گیاه) و بزی (جانور) استوار است که مناظره میکنند و هریک در نوبت خود، سودمندیهایشان را برای انسان برمیشمرند. سرانجام بز، درخت خرما را به سبب ایستاییاش به سخره میگیرد و خود را به سبب حرکت و پویایی برتر از آن میداند. در اینجا مناظره به پایان میرسد.
دیو در بند!
مثل یک میخ
یا که یک سیخ
چسبیدهای بر خاک نرم
در ساحلهای خیلی گرم
حالا دیدی خرما جان
این بزی هست قهرمان؟
در پایان کتاب، بخشی از این افسانه به زبان پهلوی آورده شده است.
فعالیت پیشنهادی با کتاب "افسانه درخت خرما و بزی"
موضوع فعالیت: مناظره
هدف: آشنایی با مناظره و چگونگی آن
مخاطبان: کودکان و نوجوانان گروه سنی ج و د
نوع کار: گروهی
- پیش از شروع کار، مقدمه ی کتاب را بخوانید تا با پیشینه ی این افسانه آشنا شوید.
- سپس آن را برای مخاطبان بخوانید و درباره ی پیشینه ی این افسانه به آن ها توضیح دهید.
- هنگام خواندن کتاب، حتما تصویرهای هر صفحه را به جمع نشان بدهید.
- مروج خواندن، آموزشگر یا کتابدار باید نخست خود با مفهوم مناظره و چگونگی آن آشنا شود.
مناظره، با هدفی که در این فعالیت در نظر گرفته شده، به معنای شعری است که در آن از زبان دو شخص یا دو چیز گفت وگو انجام می گیرد و در پایان یکی از دو طرف، برتر از دیگری معرفی می-شود.
- برای آشنایی با نمونه های مناظره های جالب و مناسب برای کودکان و نوجوانان، می توانید به دیوان پروین اعتصامی (تهران، انتشارات سوره، ١٣٧٧) مراجعه کنید. بسیاری از شعرهای پروین اعتصامی به شکل مناظره سروده شده اند، مانند: "مناظره ی سوزن و دوک"، "مناظره ی گل و خار" "مناظره ی پیراهن و سوزن".
- پس از آشنایی با شیوه ی مناظره، آن را برای مخاطبان توضیح دهید و بگویید که "افسانه درخت خرما و بزی" هم به شیوه ی مناظره سروده شده است.
- بسته به زمانی که برای کار در نظر گرفته اید و نیز سن مخاطبان، یک یا دو مناظره را از دیوان پروین اعتصامی انتخاب کنید و برای آن ها بخوانید.
-کوکان و نوجوانان را گروه بندی کنید.
- از هر گروه بخواهید موضوعی برای مناظره ی خود انتخاب کنند.
- به آن ها وقت کافی بدهید تا متنی برای مناظره شان بنویسند. بهتر است اگر شمار کودکان زیاد، دو طرف مناظره نیز بیش از دو نفر باشند.
- پس از پایان مهلت تعیین شده، از هر گروه بخواهید در حضور جمع، مناظره ی خود را اجرا کنند.
-برای جذابیت بیشتر کار، می توانید از آن ها بخواهید در صورت تمایل هر بخش از مناظره ی خود را تصویرگری کنند و متن مربوط به آن بخش را زیر تصویرهایش بنویسند.
این آثار را در کتابخانه ی کلاس یا مدرسه بگذارید تا دیگر اعضای کتابخانه یا دانش آموزان مدرسه، آن ها را بخوانند.
این افسانه برای اجرا نمایش خلاق برای کودکان پیش دبستانی نیز بسیار مناسب است.
عاطفه سلیانی