عوامل مؤثر در گرایش كتابخوانی نوجوانان

عوامل مؤثر در گرایش كتابخوانی نوجوانان

پژوهشگران چهار عامل سن، جنسیت، هوش و شرایط اجتماعی را در گرایش نوجوانان به مطالعه مؤثر دانسته‌اند.

سن:

یكی از عامل‌های مهم در نوع گرایش نوجوانان به مطالعه، سن آن‌هاست. این كه نوجوانان مراحلی از رشد ذهنی را گذرانده‌اند‌ و به مرحله‌ای با ویژگی‌های خاص رسیده‌اند، از موضوع‌هایی است كه در نوع گرایش‌های آن‌ها تأثیر دارد. این گرایش‌ها از توانایی‌های ادراكی و رشد اخلا‌قی، عاطفی و اجتماعی او ریشه می‌گیرد. نوجوان متناسب با چنین دگرگونی كه در ذهنیت او پدید آمده، به كتاب‌های ویژه‌ای علا‌قه بیشتری نشان می‌دهد. همچنین در همین مرحله نیز هر چه سن بالا‌تر می‌رود، نوع گرایش‌ها دگرگون می‌شود.
نوجوانان پسر به داستان‌های ماجراجویانه، موضوع‌های جنگی، كشف در سرزمین‌های ناشناخته، شگفتی‌های كیهانی علا‌قه فراوانی نشان می‌دهند كه در گروه‌های سنی پایین‌‌تر دیده نمی‌شود. همچنین نوجوانان بیش از گروه‌های سنی پایین‌تر به كتاب‌های دانستنی‌های علمی علا‌قه دارند. نوجوانان می‌توانند كتاب‌هایی درباره ی جهان سیاست، فلسفه و علوم اجتماعی را دوست داشته باشند و این كتاب‌ها را بخوانند و درك كنند.

جنسیت:

یكی از عامل‌های دیگر در نوع گرایش نوجوانان به مطالعه، جنسیت است. در سن نوجوانی علا‌قه‌های پسران و دختران در كتاب‌خوانی از یكدیگر فاصله می‌گیرد. در دوره‌های سنی پیشین میان گرایش‌های پسران و دختران در مطالعه تفاوت بسیاری وجود ندارد، اما چنان‌ كه برخی از پژوهشگران می‌گویند، در سن نوجوانی جنسیت در الگوی علا‌قه خواننده بیشترین نقش را دارد. گر چه كتاب‌های فراوانی هست كه پسران و دختران نوجوان ممكن است دوست داشته باشند، كتاب‌های بسیاری نیز هست كه دختران نوجوان آن را می‌ پسندند و پسران نوجوان نمی‌ پسندند و بر عكس.
در نگاه كلی، دختران نوجوان به كتاب‌های رمانتیك و خانوادگی بیش از پسرها علا‌قه نشان می‌دهند. در حالیكه پسران نوجوان به كتاب‌های ماجراجویانه با رویدادهای شگفت‌انگیز گرایش بیشتری دارند. در ظاهر دختران زودتر از پسران خود را برای زندگی زناشویی و خانواده آماده می‌كنند. دختران نوجوان هنگامی كه داستان‌های حیوانات را می‌خوانند، بیشتر به ماجراهای احساسی شخصیت‌ها كشیده می‌شوند، اما پسران بیشتر مجذوب جنبه‌های واقعگرایانه این داستان‌ها می‌شوند.
در سال‌های اخیر جریان‌های مدافع حقوق زن نگرش چیره بر كتاب‌های داستانی كودكان و نوجوانان را از این نظر كه نگاه مردانه دارند و برای زنان نقش كلیشه‌ای زن خانه‌دار، همسر و مادر را القاء می‌كنند، نقد كرده‌اند. این منتقدان بر این باورند كه بخش بزرگی از كتاب‌های كودكان و نوجوانان یا برای دختران چندان مناسب نیستند و یا ارزش‌های ایدئولوژیك بر پایه نگاه مرد سالا‌رانه دارند. در این‌‌ جا به این نكته اشاره می‌كنیم كه به هر حال، چه در جامعه ما و چه در بیشتر جامعه‌های غرب، در كتاب‌های مناسب دختران كمبود دیده می‌شود و این جدا از آن است كه نگرش جانبدارانه كتاب‌های نوجوانان درباره نقش زن را بپسندیم یا به آن اعتراض داشته باشیم.

هوش:

سومین عامل در چگونگی گرایش كتاب‌خوانی نوجوانان هوش است. طرفداران دیدگاه پیاژه بر این باورند كه هوش تنها به این سبب در الگوی پسندهای نوجوانان مؤثر است كه در محدوده سنی معین، افراد باهوشتر زودتر از همسالا‌ن كم‌هوش به رده معینی از كتاب‌ها علا‌قه‌مند می‌شوند. به سخن دیگر، هوش در تقدم و تأخر پیدایش و دگرگونی الگوی علا‌قه‌ها مؤثر است، نه در سرشت آن. این باور با رویكرد كلی پیاژه پیوند دارد كه برای رشد ذهنی و رشد شناخت توالی معینی قائل است و باور دارد كه همه كودكان این دوره‌ها را یكسان می‌پیمایند. اما برخی از كودكان اندكی زودتر وارد یك مرحله از رشد می‌شوند و برخی كمی دیرتر. چنان‌كه گفتیم برخی تحلیل‌گران این دیدگاه پیاژه و طرفداران او را نمی‌پذیرند.

شرایط اجتماعی:

شرایط اجتماعی نیز در ذوق كتاب‌خوانی تأثیر دارد. این تأثیر در نوجوانان نمایان‌‌تر از گروه‌های سنی پایین‌تر است. وضعیت اجتماعی از یك سو سبب می‌شود تا كودكان بر پایه داشتن شرایط مناسب از نظر انگیزه مطالعه، زودتر یا دیرتر به كتاب‌خوانی رو بیاورند و در نتیجه دارای ذوق رشد یافته‌تر یا عقب‌افتاده‌تر در مطالعه باشند. و از سوی دیگر، با تأثیر‌پذیری از محیط اجتماعی، گرایش‌های اجتماعی، ‌سیاسی، دینی و اخلا‌قی ویژه‌ای را به دست آورده باشند. هریك از وضعیت‌ها در نوع پسند نوجوانان تأثیر معینی دارد.

راهنما

دیدگاه ها

از موضوعهاي خوبي كه در اين سايت مطرح شده استفاده كردم وممنونم از سايت خوبتان . اگر امكان دارد بيشتر به چگونگي علاقه مند كردن نوجوانان به كتابخواني پرداخته شود


این صفحه و مقاله های آن، پاسخ گوی نیاز شماست.
http://ketabak.org/tarvij/family.youngadult


عضویت در کانال تلگرام