داستان برای نوجوانان ۱۳ سال به بالا
نوجوانان بیش از هر زمان دیگری به داستان‌هایی علاقه‌مند می‌شوند که شخصیت‌هایی چندلایه، روایت‌هایی باورپذیر و موضوع‌هایی نزدیک به تجربه‌ها، دغدغه‌ها و پرسش‌های زندگی آنها داشته باشند. در این سن، داستان تنها وسیله‌ای برای سرگرمی نیست؛ بلکه فرصتی برای اندیشیدن، همدلی، شناخت خود و نگاه به جهان از زاویه‌های گوناگون است.
در این صفحه، مجموعه‌ای از داستان‌های مناسب نوجوانان ۱۳ سال به بالا گردآوری شده است. این داستان‌ها با توجه به ویژگی‌های رشدی نوجوانان نوشته یا انتخاب شده‌اند و موضوع‌هایی مانند دوستی، خانواده، هویت، استقلال، امید، مسئولیت‌پذیری، انتخاب، رویارویی با چالش‌ها، طبیعت، جامعه و آینده را در بر می‌گیرند.
داستان‌های این بخش با روایت‌هایی جذاب و شخصیت‌هایی باورپذیر، نوجوانان را به تفکر، گفت‌وگو و تجربهٔ جهان‌های تازه دعوت می‌کنند، بی‌آنکه به پند و اندرز یا آموزش مستقیم متکی باشند.
اگر به دنبال داستانی مناسب برای مطالعهٔ مستقل نوجوانان یا خواندن و گفت‌وگو درباره موضوع‌های گوناگون هستید، در این صفحه می‌توانید مجموعه‌ای از داستان‌های متناسب با علایق و توانایی‌های خواندن نوجوانان ۱۳ سال به بالا را پیدا کنید.
مادرخوانده پیرش گفت: «چه چیزهای زیبایی با خود به خانه آورده‌ای!» و چشمانِ عقاب‌گون و عجیبش درخشید، در حالی که گردنِ لاغر و استخوانی‌اش را سریع‌تر و عجیب‌تر از همیشه می‌پیچاند و تکان می‌داد. «تو با خودت خوش‌شانسی آورده‌ای رودی. باید ببوسمت، پسرم.»
رودی اجازه داد او را ببوسد، اما از چهره‌اش پیدا بود که این تحمیل را تنها به عنوان یک وظیفه خانگی و صمیمانه تحمل می‌کند.
زن پیر گفت: «چقدر زیبا و خوش‌تیپ شده‌ای رودی!»
رودی با خنده گفت: «چرب‌زبانی نکنید!» اما با این حال خوشحال شد.
زن پیر دوباره گفت: «باید یک بار دیگر بگویم که تو بسیار خوش‌شانسی.»
چهارشنبه, ۶ آبان
آه، چه چیزهای فراوانی بود که رودی باید هنگام بازگشت به خانه با خود از روی کوه‌ها می‌برد! او سه جام نقره، دو تپانچه زیبا و یک قوری قهوه‌خوریِ نقره به دست آورده بود. این قوری قهوه‌خوری بعدها وقتی زندگی مشترکش را آغاز می‌کرد بسیار به کار می‌آمد. اما هیچ‌یک از این‌ها سنگین‌ترین باری نبود که باید بر دوش می‌کشید؛ چیزی بس نیرومندتر و بااهمیت‌تر بود که در دلش داشت و همان‌طور که راهِ خانه را می‌پیمود، از روی کوه‌های بلند با خود می‌برد.
دوشنبه, ۴ آبان
بهترین تیرانداز در بخش «واله» (Valais) چه کسی بود؟ بزهای کوهی این را خوب می‌دانستند. آنها حق داشتند به یکدیگر بگویند: «خودتان را از رودی نجات دهید!» اما زیباترین تیرانداز چه کسی بود؟ دختران جوان می‌گفتند: «آه، او رودی است!» اما هیچ‌گاه نمی‌گفتند «خودتان را از رودی نجات دهید.» مادرانِ نگران هم چنین سخنی نمی‌گفتند؛ چرا که او همان‌قدر که به دختران جوان خوش‌رویی می‌کرد، به مادران هم مؤدبانه تعظیم می‌کرد. او بسیار شجاع و خوش‌اخلاق بود. گونه‌هایش آفتاب‌سوخته، دندان‌هایش سپید و چشمانش تیره و درخشان بود.
چهارشنبه, ۲۹ مهر
آیا دنیای واقعی همیشه همان‌قدر که بزرگ‌ترها توصیف می‌کنند ساده و قابل پیش‌بینی است؟ برای کودکان، قدم گذاشتن به مدرسه و ورود به اجتماع می‌تواند سفری پر از اضطراب، کشف احساسات پیچیده و جست‌وجوی هویت مستقل باشد. کتاب صوتی «هوگو و ژوزفین»، شاهکار ماندگار ماریا گریپه (نویسنده برجسته ادبیات کودک سوئد)، با نگاهی عمیق، روان‌شناسانه و ظریف، داستان دختربچه‌ای حساس به نام ژوزفین (آنا گری) را روایت می‌کند که با ورود به دنیای مدرسه با چالش‌های طرد شدن و تنهایی روبه‌رو می‌شود؛ تا اینکه با پسری متفاوت، رها و سرکش به نام «هوگو اندرسون» آشنا می‌شود.
شنبه, ۲۵ مهر
سرانجام رودی به خانه‌ی عمویش رسید و از اینکه مردم آنجا را شبیه کسانی یافت که به دیدنشان خو گرفته بود، خدای را سپاس گفت. در میانشان تنها یک «کرتین» بود—پسرکی بینوا و تهی‌مغز از آن دژم‌روزانی که در تیره روزی رها شده‌اند، از خانه‌ای به خانه‌ی دیگر می‌روند و خانواده‌های گوناگون هر بار یک یا دو ماه از آنان نگهداری می‌کنند.
تحلیل «عمو» بخش سوم از داستان بلند «پری یخ‌ها» اثر هانس کریستین اندرسن
شنبه, ۲۵ مهر
رودی هشت‌ساله شده بود که عمویش—که در آن‌سوی کوهستان می‌زیست—خواستار آمدن او شد. او می‌اندیشید رودی در کنار او می‌تواند از آموزشی بهتر برخوردار شود و چیزهای بیشتری بیاموزد. پدربزرگ نیز با او هم‌رای بود، از این‌رو خرسندانه به رفتنش رضا داد. رودی می‌بایست علاوه بر پدربزرگ، از کسانِ بسیاری بدرود بگوید. نخستین آنها «آیولا»، سگ کهن‌سال خانه بود.
تحلیل «سفر به دیار تازه» بخش دوم از داستان بلند «پری یخ‌ها» اثر هانس کریستین اندرسن
سه شنبه, ۲۱ مهر
بیا سری به سوئیس بزنیم و در دل آن سرزمین کوهساران بگردیم؛ کتیبه‌های سنگی و شیب‌دارهای سرسبزی که درختان تنومند جنگل بر پیکرشان جامه‌ی سبز پوشانده‌اند. بیا تا پهنه‌های خیره‌کننده‌ی برف بر فراز قله‌ها بالا برویم و باز به میان مرغزارهای سرسبز پایین سرازیر شویم؛ جایی که رودها و جویبارها چنان با شتاب و خروش می‌تازند که گویی یک لحظه دیرتر رسیدن به دریا را برنمی‌تابند. خورشید در آن دره‌های عمیق همان‌قدر سوزان می‌تابد که بر توده‌های سنگین برف بر فراز کوه‌ها.
شنبه, ۱۸ مهر
در مدرسه، بچه‌ها دارند برای جشن کریسمس آماده می‌شوند. هوگو و ژوزفین یک دقیقه هم وقت سر خاراندن ندارند! آهنگ‌های جدید باید یاد گرفته و تمرین شوند. هوگو یک درخت صنوبر زیبا را برید و با کمک ژوزفین آن را تا مدرسه کشاند. بعد هم طبق دستورالعمل‌های خانم ساند، باید آن را تزئین می‌کردند و شیرینی‌ها و کراکرهای کریسمس را از آن می‌آویختند.
زمان میان تمام این مقدمات مثل برق و باد می‌گذرد و سیزدهم دسامبر خیلی سریع نزدیک می‌شود.
چهارشنبه, ۸ مهر
در زمستان، هوا در سوئد برای مدتی طولانی تاریک است و خورشید خیلی دیر طلوع می‌کند. اما این موضوع مانع از آن نمی‌شود که هوگو کله‌سحر خودش را به خانه کشیش نرساند. او در آشپزخانه کنار مندی و ژوزفین صبحانه می‌خورد و بعد، هر دو با هم به مدرسه می‌روند. پدر ژوزفین این تصمیم را گرفت تا دخترش مجبور نباشد در تاریکی تنها راه برود؛ و البته به این دلیل که هوگو، که راهی طولانی را از میان جنگل می‌آمد، وقتی به خانه کشیش می‌رسید واقعاً گرسنه بود.
بعضی وقت‌ها عصرها هم همراه ژوزفین به خانه می‌آمد و قبل از برگشتن، یک فنجان شکلات داغِ دلچسب می‌نوشید.
دوشنبه, ۶ مهر
بخش یازده‌ام
حالا تمام مدرسه می‌داند که پدر هوگو در زندان است. همه دانش‌آموزان در این‌باره پچ‌پچ می‌کنند. بعضی‌ها حتی نظراتشان را با صدای بلند اعلام می‌کنند؛ مثلاً گونل.
او با خوشحالی به هر کسی که بشنود می‌گوید: «می‌دانستم! از همان اول می‌دانستم!»
یکی از تحسین‌کنندگانش می‌پرسد: «از کجا فهمیدی؟ کی به تو گفت؟»
- اوه! معلوم بود دارد چیزی را پنهان می‌کند. کاملاً واضح بود؛ من فوراً حسش کردم!
چهارشنبه, ۱ مهر
مدرسه امروز تعطیل است. کلاس‌ها نیاز به نظافت کامل دارند و برای همین دانش‌آموزان امروز تعطیل هستند.
بابا قرار است به شهر برود و چون ژوزفین وقتش آزاد است، به او پیشنهاد می‌دهد که همراهش برود. او چندین کار مهم دارد که باید به آنها برسد و ژوزفین هم از این فرصت استفاده می‌کند تا به دندان‌پزشکی و آرایشگاه برود.
دوشنبه, ۳۰ شهریور
در کلاس ژوزفین، می-لیز زیباترین و بریت خوش‌قیافه‌ترین است. این دو جدایی‌ناپذیرند؛ رازهایی با هم دارند که هیچ‌کس دیگری اجازه ندارد از آنها مطلع شود.
یک روز صبح، ژوزفین خیلی زود به مدرسه رسید. امروز کلاس یک ساعت دیرتر شروع می‌شود، اما ژوزفین فراموش کرده بود. او تازه وقتی وارد حیاط شد، موضوع را به خاطر آورد.
وقتی زنگ کلاس‌های دیگر به صدا درمی‌آید، او تنها بیرون می‌ماند. باد می‌وزد و هوا سرد است؛ بنابراین بعد از چند دقیقه به داخل مدرسه برمی‌گردد.
چهارشنبه, ۲۵ شهریور
امروز صبح در مدرسه، وقت درس خواندن است. دانش‌آموزان نشسته‌اند و کتاب‌هایشان جلویشان باز است. آنها یک صفحه کامل برای خواندن دارند؛ صفحه‌ای که در خانه آماده کرده‌اند و این کار بدون چالش هم نیست. موجی از حواس‌پرتی کلاس را فرا می‌گیرد و توجه‌ها کم می‌شود.
در راهرو سر و صدا، صدای تق‌تق و فریاد به گوش می‌رسد. با وجود بسته بودن درها، هیاهوی فزاینده، فضای شاد کلاس را مختل می‌کند. بیرون در حیاط، دانش‌آموزان بزرگ‌تر فریاد می‌زنند و دعوا می‌کنند. واضح است که کار کردن در این شرایط غیرممکن است.
شنبه, ۲۱ شهریور
روز بزرگ فرا رسیده است؛ روزی که ژوزفین به خانهٔ کارین می‌رود تا زیر چترِ نارنجی، شربت پرتقال بنوشد.
چهارشنبه، دهم اکتبر، تاریخ مهمی در زندگی خانوادگی کارین است. این روز، روز تولد اوست: در دهم اکتبر، او هفت‌ساله می‌شود و اتفاقاً طبق تقویم، روزِ نام‌گذاری پدرش—که نامش هیالمار است—دقیقاً در همان روز قرار دارد. چه تصادف فرخنده‌ای!
چهارشنبه, ۱۸ شهریور
روز رو به پایان است. معلم با آموزش یک سرود تازه به دانش‌آموزانش، درس را به پایان می‌رساند: «سه جوجه‌اردک کوچک، یکی پس از دیگری، راه می‌روند…» ناگهان در باز می‌شود. آواز خواندن متوقف شده و همهٔ سرها برمی‌گردند. چهره‌ای آشنا در چارچوب در ظاهر می‌شود… برای ژوزفین آشناست، اما برای دیگران نه. دانش‌آموزان با حیرت به تازه‌وارد خیره می‌شوند. این پسر همان پسرِ کنار جاده است. معلم از جایش بلند می‌شود: «سلام! من شما را نمی‌شناسم. دنبال چه می‌گردید؟» پسر بدون ذره‌ای خجالت یا ترس وارد کلاس می‌شود: «دارم می‌آیم مدرسه. وقتش است!»
دوشنبه, ۱۶ شهریور
روز بعد، ژوزفین مشتاق و بی‌صبر برای رفتن به مدرسه بود. جعبهٔ تصویرهایش را برداشت و تمام راه را دوید. هوا زیبا و حتی گرم بود. خورشید می‌درخشود؛ با اینکه سپتامبر رو به پایان بود، هوا درست مثل تابستان می‌ماند. پروانه‌ها در هوا بال‌بال می‌زدند و پرندگان آواز می‌خواندند. اما ژوزفین چشمش به هیچ‌چیز و هیچ‌کس نبود. او فقط می‌دوید؛ هم‌کلاسی‌اش حتماً بی‌صبرانه منتظر دیدن فرشته‌های اوست!
شنبه, ۱۴ شهریور
یک روز صبح، ژوزفین متوجه می‌شود که دیگر در راه مدرسه، برخلاف معمول، تنها نیست—هرچند اصولاً هیچ بچه‌ای در آن سمتِ روستا زندگی نمی‌کند.
چه کسی جلوی او راه می‌رود؟ یک پسر! او هم احتمالاً به مدرسه می‌رود، چون کیفی روی شانه‌هایش آویزان است.
ژوزفین سرعت گام‌هایش را بیشتر می‌کند تا به او برسد؛ این کار چندان آسان نیست، چون او خیلی تند راه می‌رود. کمی خمیده قدم برمی‌دارد و انگار هیچ‌چیز را حول‌وحوش خود نمی‌بیند و نمی‌شنود. مشکلش چیست؟ به چه چیزی این‌قدر غرق و مشتاق نگاه می‌کند؟
دوشنبه, ۹ شهریور
در کنج خیابانی، میان خانه‌های محقر و فقیرانه، خانه‌ای بس بلند و باریک ایستاده بود؛ خانه‌ای چنان فرسوده و سیلی‌خورده از گذر زمان که گویی بندبندش از هم دررفته بود. فقرا در آن زندگی می‌کردند، اما اوج تنگدستی در اتاقک زیرشیروانی، درست زیر شیروانی سقف به چشم می‌آمد. جلوی پنجرهٔ کوچک این اتاق، قفس کهنه و خمیده‌ای در تابش آفتاب آویزان بود؛ قفس حتی ظرف آب درستی هم نداشت و به جای آن، از گلوگاهِ شکسته‌شدهٔ یک بطری استفاده کرده بودند که آن را سرته کرده و چوب‌پنبه‌ای تهِ آن چپانده بودند تا آب را در خود نگه دارد.
دوشنبه, ۲ شهریور
ژوزفین غرق در افکار تلخ و پریشان خویش است. او در مدرسه خیلی چیزها یاد می‌گیرد! چند روزی است که مرتباً به مدرسه می‌رود و از قبل می‌داند چگونه چند کلمهٔ ساده را بخواند. اما او در زنگ تفریح و ساعاتِ پس از کلاس، چیزهای بسیار بیشتری آموخته است. این‌ها پرسش‌هایی هستند که اهمیت و وزنی به‌مراتب بیشتر دارند… سوالاتی ناگهانی که قبلاً هرگز به ذهنش خطور نکرده بودند.
دوشنبه, ۲ شهریور
در کوچه‌های تنگ و باریک شهری بزرگ، مردم هنگام غروب خورشید — درست زمانی که آخرین پرتوهای آفتاب، رنگی طلایی به دودکش‌ها می‌بخشید — صدای عجیبی شبیه به زنگ یک کلیسا می‌شنیدند. این صدا تنها یک لحظه دوام داشت؛ چرا که زود در میان هیاهوی مداوم رفت‌وآمد و همهمهٔ مردم شهر گم می‌شد. مردم می‌گفتند: «صدای ناقوس غروب می‌آید، خورشید دارد غروب می‌کند!»
تحلیل و بررسی داستان «ناقوس» از هانس کریستین آندرسن
پنجشنبه, ۲۹ مرداد
انگار ژوزفین اصلاً نمی‌دانست یک معلم مدرسهٔ واقعی چه شکلی است! او مدت‌ها بود که روی این موضوع دقیق شده بود و تمرکز می‌کرد... از همان زمانی که سال گذشته آن عکس را در مجلهٔ مصورِ مندی دید. هر هفته، مجله‌ای تازه برای مندی می‌رسید.
چهارشنبه, ۲۸ مرداد
«آن‌لیزبت» زن جوان و زیبایی بود با چهره‌ای گلگون و شفاف، دندان‌های سپید و درخشان و چشمانی زلال و مهربان. گام‌هایش در رقص، سبک و بی‌پروا بود، اما دل و ذهنش از آن هم بی‌پروا‌تر و سبک‌سرتر. او پسری داشت که اصلاً زیبا نبود؛ از این رو کودک را سپردند به زنِ یک کارگر روستایی تا دایگی‌اش کند، و خودِ مادر روانهٔ قصرِ ارباب شد. آن‌لیزبت در تالارهای باشکوهی می‌نشست که با پارچه‌های ابریشم و مخمل آراسته شده بود؛ نمی‌گذاشتند نسیمی بر او بوزد و کسی حق نداشت با او تند سخن بگوید، چرا که او دایهٔ فرزندِ ارباب بود.
دوشنبه, ۲۶ مرداد
اولین روز مدرسه است و دروازه‌های آن گشوده می‌شود. مامان و ژوزفین شانه به شانهٔ هم به سوی مدرسه گام برمی‌دارند. هوا بی‌نهایت درخشان و زیباست؛ خورشید پرفروغ می‌درخشد، حشرات در گوشه‌وکنار وزوز می‌کنند و نسیمی ملایم می‌وزد.
ژوزفین روبانی زرق‌وبرق‌دار به موهایش بسته و کفش‌های نو و درخشانی به پا کرده است. ناگهان باد کمی شدت می‌گیرد و گردوغبار خاکی را از زمین بلند می‌کند. ژوزفین تا جایی که می‌تواند خود را عقب می‌کشد تا گردوغبار بر لباس‌هایش ننشیند و فوراً دستش را به سمت موهایش می‌برد تا مطمئن شود روبان آراسته‌اش سر جایش محکم است.
دوشنبه, ۲۶ مرداد
رمان «مرد کوچک» اثر اریش کستنر نویسنده، شاعر، فیلم‌نامه‌نویس و طنزپرداز آلمانی است. او را برای شوخ‌طبعی، نگاه تیزبینانه‌ی اجتماعی و داستان‌هایش برای کودکان می‌شناسند. اریش کستنر را «پدر ادبیات کودک و نوجوان آلمان» می‌دانند.
دوشنبه, ۱۶ مرداد
