بنیاد خواندن هلند (Stichting Lezen) یکی از معتبرترین و فعالترین نهادهای ملی در اروپا است که با هدف ترویج فرهنگ کتابخوانی، بهبود سواد خواندن و ایجاد دسترسی برابر به کتاب برای تمام اقشار جامعه فعالیت میکند. این بنیاد با ایجاد پیوند میان آموزش، پژوهش و صنعت نشر، شبکهای گسترده برای حمایت از خواندن در هلند ایجاد کرده است.
تاریخچه تاسیس و بنیانگذاران
بنیاد خواندن هلند در سال ۱۹۸۸ میلادی تاسیس شد. شکلگیری این بنیاد حاصل یک اتحاد استراتژیک و بینظیر میان سه تشکل اصلی حوزه کتاب در هلند بود. بنیانگذاران اصلی این نهاد عبارتند از:
- انجمن ناشران هلند (Groep Algemene Uitgevers - GAU)
- انجمن فروشندگان کتاب هلند (Koninklijke Boekverkopersbond - KBb)
- انجمن کتابخانههای عمومی هلند (Vereniging van Openbare Bibliotheken - VOB) (که در زمان تاسیس با نام NBLC شناخته میشد).
علاوه بر این سه نهاد موسس، وزارت آموزش، فرهنگ و علوم هلند (OCW) نقش بسیار پررنگی در حیات این بنیاد دارد. این وزارتخانه به عنوان پشتیبان مالی اصلی، سیاستهای کلان و بودجههای ساختاری بنیاد را تامین کرده و استقلال و پایداری پروژههای آن را تضمین میکند.
اهداف کلان بنیاد خواندن
هدف غایی بنیاد خواندن هلند، نهادینه کردن «لذت خواندن» در تمامی مراحل زندگی است. اهداف ساختاری این بنیاد شامل موارد زیر است:
- ترویج لذت خواندن: تمرکز بر خواندن به عنوان یک فعالیت لذتبخش، فراتر از یک الزام آموزشی.
- دسترسی برابر: تضمین اینکه همه کودکان و نوجوانان، فارغ از پیشینه اجتماعی و اقتصادی خانواده، به کتابها و منابع خواندنی باکیفیت دسترسی داشته باشند.
- پشتیبانی علمی و آموزشی: ارائه منابع، مشاوره و آموزش به معلمان، کتابداران و مربیان مهدکودکها برای بهبود شیوههای ترویج خواندن.
پروژههای شاخص و ملی
بنیاد خواندن هلند اجرای چندین برنامه ملی و موفق را بر عهده دارد که برخی از آنها به عنوان الگوهای جهانی شناخته میشوند:
- بوکاستارت (BoekStart): این برنامه که برای نوزادان و کودکان خردسال (۰ تا ۴ سال) طراحی شده است، والدین را تشویق میکند تا از همان ماههای نخست تولد برای فرزندان خود کتاب بخوانند. در این طرح، بستههای رایگان کتاب به خانوادهها اهدا میشود و عضویت نوزادان در کتابخانهها ترویج میگردد.
- کتابخانه در مدرسه (De Bibliotheek op school): یک همکاری ساختاری میان کتابخانههای عمومی و مدارس (ابتدایی و متوسطه) است. در این طرح، یک «مشاور خواندن» متخصص در مدرسه مستقر میشود تا با ایجاد مجموعههای جذاب و بهروز از کتابها، انگیزه مطالعه را در دانشآموزان افزایش دهد.
- روزهای ملی بلندخوانی (Nationale Voorleesdagen): یک رویداد سالانه و بسیار محبوب در هلند است که با هدف تاکید بر اهمیت بلندخوانی برای کودکانی که هنوز قادر به خواندن نیستند، برگزار میشود. در این روزها، شخصیتهای برجسته، نویسندگان و سیاستمداران در مدارس و کتابخانهها برای کودکان کتاب میخوانند.
رویکرد پژوهشی و تحقیقاتی
یکی از ویژگیهای متمایز بنیاد خواندن هلند، اتکای شدید آن به پژوهشهای علمی است. این بنیاد به عنوان یک مرکز تحقیقاتی فعال، به طور مداوم بودجههایی را به دانشگاهها و مراکز علمی تخصیص میدهد تا تاثیر خواندن بر رشد شناختی، توسعه دایره واژگان، همدلی و موفقیت تحصیلی را بررسی کنند. نتایج این پژوهشها مستقیماً در طراحی پروژههای جدید و اصلاح سیاستهای ترویج خواندن به کار گرفته میشود.
نتیجهگیری
بنیاد خواندن هلند نمونهای موفق از همافزایی میان دولت، صنعت نشر و نهادهای فرهنگی است. این بنیاد ثابت کرده است که با برنامهریزی بلندمدت، تکیه بر پژوهشهای علمی و ایجاد شبکههای همکاری ملی، میتوان تغییرات عمیق و مثبتی در عادات خواندن یک جامعه ایجاد کرد.
با برخی از پروژه های بنیاد خواندن هلند آشنا شوید:
