کتاب کودک و نوجوان: این یک جعبه نیست

این یک جعبه نیست

خرگوش ما یک جعبه دارد ولی آیا در خیال او هم این یک جعبه است؟ البته که نه!
 هر بار که از او پرسیده می شود آیا این یک جعبه است؟ او در خیال خود آن را چیز دیگری می بیند. یکبار ماشینی است سوار بر آن، بار دیگر جعبه را یک قله کوهی می بیند که به بالای آن رسیده است یا خانه ای که در حال آتش گرفتن است و او مشغول خاموش کردن آن و بار دیگر ربات و ....

جعبه برای این خرگوش کوچولو "این جعبه نیست" است، او هر بار در خیال خود چیزی از آن می سازد، کاری که کودکان در بازی های نمادین یا وانمودی خود انجام می دهند و چیزی را جای چیز دیگری می نشانند. در نگاه کودکان یک شانه می تواند به یک خارپشت و چوب دستی به اسبی تندور تبدیل شود. این طبیعت کودکان است که با ساده ترین و ابتدایی ترین چیزها به دنیای گسترده خیال پرواز می کنند و این بار خرگوش نشانه ای از آن کودک است.

در این داستان ساده دنیای تخیلی کودکان جدی گرفته می شود و همراه با آن ها به این دنیای شگفت انگیز پرواز می کنیم. کتاب، تصویرهای ساده ای دارد. جعبه به رنگ سیاه و خیال های کودک به رنگ قرمز کشیده شده است.

کاربردها و فعالیت ها

به خرگوش کوچولو با جعبه ی مقوایی اش خیلی خوش می گذرد، گر چه بعضی ها این موضوع را خیلی خوب درک نمی کنند. هر بار که از خرگوش کوچولو می پرسند چرا دارد با یک جعبه ی مقوایی بازی می کند، خرگوش توضیح می دهد که جعبه اش می تواند به هر چیزی که او بخواهد تبدیل بشود: موشک، آدم آهنی یا حتی ماشین مسابقه، چون یک جعبه ی معمولی نیست.

راهنمای بحث های فلسفی
موضوع "این یه جعبه معمولی نیست" پرسش های زیادی درباره ی نیروی تخیل به وجود می آورد. چطور می توانیم از تخیل مان استفاده کنیم؟ این کتاب، نمونه های زیادی را در مورد این که چطور یک نفر می تواند با چیزی بازی کند و وانمود کند که آن چیز خیلی چیزهای دیگر هست در اختیارمان می گذارد. همچنین امکان به راه انداختن بحث سودمندی را درباره ی نقش تخیل در زندگی روزمره، برای ما فراهم می کند.
موضوع ماهیت تخیل سال ها مورد بحث فیلسوفان بوده و پرسش هایی مانند این را که نیروی تخیل چطور کار می کند و چطور می توان میان واقعیت و تخیل تفاوت گذاشت، برانگیخته است. آیا خیال کردن خودآگاه است یا ناخودآگاه؟ چطور می فهمیم که در حال خیال پردازی هستیم؟ نیروی تخیل روی دیدگاه و واکنش ما به هنر سینما و تئاتر نیز تاثیر گذار است. در واقع، ما هر کدام از این موضوع ها را به کمک تخیل خود تفسیر می کنیم، تفسیری که بیش تر وقت ها با تفسیر دیگران متفاوت است. این همان موضوعی است که کودکان باید به تفکر درباره ی آن بپردازند.
این موضوع که آیا می توان درباره ی مسائلی که خود ما آن را تجربه نکرده ایم، خیال پردازی کرد یا نه، مورد بحث فیلسوفان بوده است. فیلسوفان همچنین در مورد این که آیا می توان درباره چیزهایی که در واقعیت وجود ندارند، خیال پردازی کرد یا نه، نیز بحث کرده اند. بحثی که ما را به تفکر درباره ی چگونگی انجام اختراع های جدید وا می دارد. به گفته ی بعضی از آن ها اختراع ها در واقعیت وجود داشته اند، چون هر یک از آن ها از ترکیب اجزایی به وجود آمده اند که در طبیعت موجود بوده اند.

ماهیت افسانه گویی نیز مورد بحث فیلسوفان قرار گرفته است. آیا خیال پردازی های ما تنها در دنیای ساختگی احساس می شود؟ آیا دنیای خیالی ما هرگز به واقعیت تبدیل نمی شود؟ از نظر برخی، آن چه خیال می کنیم، نشانه ی احتمالی است که می تواند به واقعیت تبدیل شود، زیرا اگر چنین نبود، نمی توانستیم به تخیل درباره ی آن بپردازیم. فیلسوفان، روش هایی را ما که به کمک آن ها قادر به ایجاد این دنیای خیالی هستیم، نیز بررسی کرده اند، خواه این دنیای خیالی با بازی کردن ایجاد شود یا نقش بازی کردن یا حتی خلق یک اثر هنری.
فراهم کردن امکان تفکر برای کودکان درباره ی دنیای خیال و افسانه، به آن ها کمک می کند تا روش های مختلف برای برقراری ارتباط با هنر و قصه را فرا بگیرند.

پرسش های مربوط به یک بحث فلسفی
طبیعت خیال پردازی
در این داستان، هنگامی که راوی از خرگوش کوچولومی پرسد: "چرا در یک جعبه نشسته ای؟ خرگوش کوچولو جواب می دهد: "این یک جعبه نیست."
۱- جواب خرگوش کوچولو وقتی از او می پرسند که با آن جعبه چه می کند، چیست؟
۲- خرگوش هنگام بازی با جعبه ی استثنایی اش چه کار می کند؟
۳- چند نمونه از چیزهایی را که خرگوش وانمود می کند جعبه است، نام ببرید.
۴- تا حالا شده با چپزی بازی کنید و وانمود کنید که یک چیز دیگر است؟ وقتی دارید وانمود می کنید، آیا هنوز یادتان هست که آن چیز در دنیای واقعی چیست؟
۵- فکر می کنید خرگوش کوچولو خودش می داند که جعبه ی استثنایی اش در واقع یک جعبه ی عادی است؟
۶- آیا تخیل، تنها در فیلم ها وجود دارد یا در واقعیت هم هست؟
۷- آیا وقتی به یک فیلم وحشتناک نگاه می کنید، می ترسید؟
۸- چرا می ترسید در حالی که در دنیای واقعی در خطر نیستید؟
۹- چطور ممکن است بترسید، در حالی که می دانید دارید یک فیلم تماشا می کنید؟

تخیل در  برابر واقعیت
در داستان، راوی توضیح می دهد: "الان تو یک جعبه پوشیده ای." ولی باز هم، خرگوش کوچولو اصرار می کند: "این یک جعبه نیست!"
۱- چطور خرگوش کوچولو می تواند فکر کند که یک جعبه تمام آن چیزهایی است که او می گوید؟
۲- آیا او می داند که تمام آن چیزها در واقعیت هم وجود دارند؟
۳- آیا می توانید درباره ی چیزهایی که تجربه نکرده اید، خیال پردازی کنید؟ فکر می کنید خرگوش کوچولو این تجربه را داشته است که خودش یک آدم آهنی باشد، با سفینه پرواز کند یا یک ماشین مسابقه براند؟
۴- چطور می توانیم از چیزهایی که تجربه نکرده ایم، اطلاعات داشته باشیم؟
۵- آیا می توانید درباره ی چیزهایی که در واقعیت وجود ندارند، خیال پردازی  کنید؟ پس چطور چیزهای جدید مثل کامپیوتر، تلویزیون و ... اختراع می شوند؟
۶- درباره ی چه چیزهای دیگری می توانیم خیال پردازی کنیم؟
۷- به تصویر زیر نگاه کنید. چه می بینید؟ بعضی ها ممکن است یک اردک ببینند و بعضی های دیگر یک خرگوش.

۸- چرا ممکن است بعضی ها این تصویر را اردک ببینند و بعضی ها خرگوش؟
۹- چرا این موضوع مهم است؟ این تفاوت چه چیزی را به ما نشان می دهد؟

طبیعت تخیل
 نزدیک به پایان داستان، راوی از خرگوش می پرسد:" آیا هنوز در آن جعبه ایستاده ای؟" و خرگوش فریاد می زند: "نه! نه! نه! این جعبه نیست."
۱- آیا نمایشی که خرگوش به راه خیال پردازی است یا واقعیت دارد؟
۲- چه چیزهایی در فکر ما سبب به وجود آمدن یک دنیای خیالی می شود؟ مثل وقتی که داریم بازی می کنیم، خیال پردازی می کنیم، خواب می بینیم یا یک کار هنری انجام می دهیم؟
۳- آیا این دنیاهای خیالی می توانند به واقعیت تبدیل بشوند؟

تمرین
برگه های کاغذ را که روی هر کدام شکل های مختلفی کشیده شده اند، بین کودکان پخش کنید. از آن ها بخواهید با کاغذها چیزی بسازند که دوست دارند. سپس، از آن دسته از کودکان که از یک شکل مشترک استفاده کرده اند، بخواهید کارشان را به هم نشان بدهند و ببینند بقیه از همان شکل چه ساخته اند. این گونه تمرین ها به کودکان امکان می دهد بفهمند که نیروی تخیل آدم های مختلف متفاوت است. چیزی که در واقعیت وجود دارد (یک شکل ساده) می تواند با نیروی تخیل، به یک موضوع کاملا متفاوت تبدیل بشود.  

 

www.teachingchildrenphilosophy.org
نوشته: کاتلین گراناهان
برگردان: سمندیس حاجی منشی
 

برگزاری جشن "جعبه ات را با خودت بیاور"

آنچه که نیاز دارید:

  • تهیه دعوتنامه یا آگهی برگزاری جشن
  • قیچی، ماژیک، مدادشمعی، کاغذ، رنگی چسب و .....

 کتاب این یک جعبه نیست یک کتاب خوب برای برگزاری یک نشست کتابخوانی در کتابخانه، کلاس یا هر جای دیگر است. از کودکان بخواهید یک جعبه ساده در هر اندازه ای که دوست دارند با خود بیاورند. می توانید برای شور و هیجان بخشیدن بیشتر برای این نشست یک نام مانند "جعبه ات را با خودت بیاور" انتخاب کنید.
  پس از خواندن داستان "این یک جعبه نیست" از آن ها بخواهید مانند خرگوش کوچولو جعبه هایشان را تزئین کنند. کودکان را تشویق کنید تا تخیلشان را به کار بیاندازند و جعبه ها را به چیزی که دوست دارند تبدیل کنند. به آن ها یادآوری کنید که جعبه هایشان می تواند هر چیزی باشد.
فعالیت فکری مهمان های شما را حسابی گرسنه خواهد کرد پس خوراکی را فراموش نکنید.

 

harpercollinschildrens.com

برگردان: شبنم عیوضی

شناسنامه کتاب:
ناشران
نویسنده
Antoinette Portis, آنتوانت پورتیس
برگردان
  • آتوسا صالحی
فهرست کتاب های ماه
سال نشر
۱۳۸۹

عضویت در کانال تلگرام