آقای روباه شگفت انگیز

آقای روباه شگفت انگیز
شناسنامه کتاب
عنوان اصلی: 
Fantastic Mr Fox
نویسنده: 
Roald Dahl
رولد دال
برگردان: 
ساغر صادقیان
ناشران: 
سال نشر: 
۱۳۸۰

آقای روباه به همراه خانواده اش در همسایگی سه مزرعه دار زندگی می کند و برای سیر کردن شکم خانواده اش مرغ ها و غازهای آن ها را شکار می کند. برای همین سه مزرعه دار دست به کار می شوند تا از شر آقای روباه خلاص شوند. اما آقای روباه "شگفت انگیز" هم بی کار نمی نشیند و تلافی می کند.

"آقای روباه شگفت انگیز" داستان همیشگی کشمکش روباه ها و مزرعه دارها است اما هر داستانی از زبان بازیگوش و طنز آمیز رولد دال نو و جذاب است. به تازگی از این داستان انیمیشنی عروسکی نیز ساخته شده است.

کاربردها و فعالیت ها

رهنمودهایی برای یک گفت و گوی فلسفی
  نوشته ی: جیمی جانسون

"آقای روباه شگفت انگیز" داستان هیجان انگیزی درباره ی یک روباه شجاع است که می کوشد با مراقبت از خانواده اش، برای آن ها غذا فراهم کند. اما زمانی که صاحبان منابع غذایی آقای روباه _ سه نفر از خسیس ترین و پست ترین مزرعه داران آن اطراف - به طور جدی تصمیم می گیرند به کوهستان بروند و کشته شدن آقای روباه و خانواده اش را به چشم ببینند. از بخت بد آقای روباه، فراهم کردن غذا و امنیت برای او چالش برانگیز می شود.
سناریو این داستان آن را برای یک تجربه ای فکری مناسب ساخته است. پیامد این تجربه ی فکری این است که ما چگونگی گرایش اخلاقی خود را بسنجیم و ببینیم چه چیزهایی  داوری های اخلاقی  ما را شکل می دهند.
برای بیان این تجربه ی فکری، با رخدادهای این داستان آغاز می کنیم. رخدادهای مهم از این قرارند: بوگیس، بونس و بین، هر کدام از راه مزرعه داری به روش خود زندگی شان را اداره می کنند: با پرورش مرغ، اردک و بوقلمون و تولید آب سیب. پرورش و تولید این کالاها وسیله ی گذران زندگی شان است. حالا به واقعیت های دیگر بپردازیم: آن ها هر سه آدم هایی پست و بدسرشت اند. آقای روباه باید برای خود و خانواده اش غذا تهیه کند و غذای خانواده ی او از چیزهایی که از بوگیس، بونس و بین می دزدد، فراهم می شود. سه مزرعه دار از این که آقای روباه از آن ها دزدی می کند عصبانی هستند و تصمیم می گیرند به هر وسیله شده او را از بین ببرند. آقای روباه به دزدی از آن ها ادامه می دهد و حتی شیوه های جدیدتر و بهتری برای دزدی  پیدا می کند، در حالی که آن ها گیج و پریشان هستند و تمام فکرشان از میان بردن اوست.
با این توضیح به نظرمی رسد کار آقای روباه دزدی شرم آوری به شمار می رود و با این که بوگیس، بونس و بین خسیس اند، به آن ها ظلم شده است. شاید هم دزدی پی در پی از آن ها خسیس شان کرده است! اما این به هیچ رو احساسی نیست که خواننده پیدا می کند. همان گونه که داستان می گوید، آقای روباه یک قهرمان شجاع و باهوش است که به دلیلی حق دارد از سه مزرعه دار دزدی کند. چگونه ممکن است؟ به نظرمی رسد پاسخ، به گرایش اخلاقی ما وابسته است که می گوید آقای روباه باید دزدی کند تا خانواده اش غذا داشته باشند و زمانی که سه مزرعه دار تصمیم می گیرند آقای روباه وخانواده اش را بکشند، دل مان می خواهد آن ها فرار کنند و زنده بمانند. اما احساسات مان به ما خیانت می کنند چون همچنین به ما می گویند که دزدیدن از دیگران کار درستی نیست. بنابراین، چگونه می شود آقای روباه وقتی از مزرعه داران دزدی می کند، از دیدگاه اخلاقی هم بر حق باشد و هم گناهکار؟ به نظرمی آید این یک تناقض عملی است نه منطقی. این تناقض را چگونه حل می کنیم؟ ازخودمان دو سوال می پرسیم: چرا همگی باور داریم که دزدی کار اشتباهی است؟ درباره ی کاری که آقای روباه می کند و سبب می شود ما فکر کنیم آن چه او انجام می دهد درست است، چگونه فکر می کنیم؟
به این مسئله در کتاب، در فصلی با عنوان "گورکن شک می کند" اشاره شده است. وقتی گورکن از آقای روباه می پرسد که این دزدی ها او را ناراحت نمی کند، نگران است که مبادا کارهای شان اشتباه باشند. پاسخ آقای روباه یادآور می شود که هر کسی اگر کودکانش از گرسنگی در حال مرگ باشند، غذا می دزدد و این که در همان زمان سه مزرعه دار داشتند خانه های آن ها را خراب می کردند و زندگی بچه ها و خانواده های زیاد دیگری را به خطرمی انداختند. پس دزدی شان دلیل خوبی داشت و آن هم وضعیت بسیار سختی بود که با آن رو به رو بودند. آیا اگر کس دیگری بود، این کار را نمی کرد؟ بنابراین، به چالش کشیدن گرایش اخلاقی ما شاید از جایی آغاز می شود که آقای روباه می کوشد کار خود را توجیه کند.

پرسش هایی برای یک گفت وگوی فلسفی
نوشته ی: جیمی جانسون

آقای روباه از بوگیس، بونس و بین غذامی دزدد تا شکم خود و خانواده اش را سیر کند.
١-  آیا به نظر شما دزدی همیشه خطاست؟ چرا؟
٢- آیا اشتباه است که آقای روباه دزدی می کند؟ چرا بله، چرا نه؟
٣- آیا این واقعیت که او غذا می دزدد و بچه هایش گرسنه نمی مانند، به نوعی کارش را بهتر یا "کمتر بد" می کند؟ چرا بله چرا نه؟
٤- آیا فکر می کنید راه بهتری وجود دارد که آقای روباه بتواند غذای خانواده اش را به دست آورد؟ راهی که به دزدی نیانجامد. اگر چنین است، آقای روباه باید از آن راه استفاده کند؟

بوگیس، بونس و بین هم پیمان می شوند به هر قیمتی شده آقای روباه را از بین ببرند.
١- مزرعه داران هنگام تلاش برای نابودی آقای روباه، سراسر تپه ای را که او آن جا زندگی می کند، خراب می کنند. این کار چگونه به دیگران آسیب می رساند؟ آیا سه مزرعه دار می خواهند به دیگران هم صدمه بزنند؟
٢- آیا این خطاست که می خواهند آقای روباه را بکشند؟ خانواده اش را چه طور؟ آسیب زدن به دیگران چه طور؟ چرا بله؟ چرا نه؟
٣- آیا سه مزرعه دار به نتیجه ی کارهای شان فکر کرده اند؟ نتیجه ها چیست؟ فهرستی از آن ها تهیه کنید.
٤- آیا فکر می کنید مزرعه داران سرانجام آقای روباه را می گیرند؟ چرا بله؟ چرانه؟ به نظر شما  اگر او هرگز به دام نمی افتاد، بهتر بود؟ چرا؟

آقای روباه و دوستان اش با کندن گودال های عمیق، تونلی به انبارهای غذایی هر سه مزرعه دار می زنند و مقدار زیادی غذا می دزدند. گورکن درباره ی این دزدی دچار تردید می شود.
١- چرا گورکن نگران است؟ چرا او فکر می کند با دزدیدن تمام غذاها ممکن است کار بدی انجام داده باشند؟
٢- جواب آقای روباه به گورکن چیست؟ شما با آن موافق اید؟ چرا بله؟ چرا نه؟
٣- دلیل دیگری هم وجود دارد که بتوان فکر کرد دزدی از نظراخلاقی اشکالی ندارد؟
٤- وقتی مزرعه داران بفهمند که جانوران تمام مواد غذایی شان را دزدیده اند، چه می کنند؟

جانوران مهمانی به پا می کنند.
١- آیا این  کار درست است که آن ها غذاهایی را که از سه مزرعه دار دزدیده اند، می خورند؟
٢- مهمانی دادن کار خوبی بود؟ چرا این فکر را می کنید؟ چرا ممکن است کار درستی نباشد؟
٣- آیا مزرعه داران به خاطر خراب کردن لانه ی جانوران وظیفه دارند غذای آن ها را فراهم کنند؟ چرا بله؟ چرا نه؟

برگردان: فریبا گرانمایه

راهنما

عضویت در کانال تلگرام