تقویت مهارت خواندن در کودکان پیش‌دبستانی

برگردان: 
بهرنگ خسروی
ویراستار: 
گروه خبر کتابک

تقویت مهارت خواندن در کودکستان‌های امروز بسیار مورد توجه قرار گرفته است. در این مقاله به مهارت‌هایی که کودک پیش از کسب مهارت خواندن باید دارا باشد، اشاره شده است.

شما به عنوان پدر یا مادر یک کودکی که در شرف ورود به کودکستان است، ممکن است به خاطر اهدافی که کودکستان برای کودک شما در زمینه تقویت مهارت خواندن تعیین کرده است، شگفت‌زده شوید. پدر و مادرهای امروز، هنگامی که برای پی‌گیری وضعیت کودکان‌شان به مدرسه می‌آیند، با دیدن همه‌ کارهایی که برای تقویت مهارت خواندن انجام می‌گیرد، بهت‌زده می‌شوند و این سوال برای آن‌ها به وجود خواهد آمد که چه اتفاقی برای نقاشی با مداد شمعی در تمام طول روز افتاد؟ یا چه بر سر زمان‌های نامحدودی که با خاک‌بازی آمد؟

امروزه بدون شک، مهارت‌هایی که در کودکستان، به ویژه در زمینه خواندن آموزش داده می‌شوند بیشتر به مهارت‌هایی که یک یا دو دهه پیش در کلاس اول دبستان آموزش داده می‌شدند، شبیه هستند؛ اما نگران نباشید! چراکه این سطح انتظارات بالا در زمینه خواندن، با روش‌های آموزشی کاملا برنامه‌ریزی‌شده و پیشرفت دقیق مهارت‌هایی همراه هستند که هرکدام بر اساس دیگری کامل می‌شود. در صورتی که کودک شما از همان زمان ورود به کودکستان در مسیر درست قرار گرفته باشد، می‌تواند به هدف تقویت مهارت خواندن که از سوی مربی او تنظیم شده است، دست یابد. چطور می‌توان این موضوع را سنجید؟

توانایی‌های کودکان آماده برای تقویت مهارت خواندن

با اینکه هر معلم و مدرسه‌ای، شرایط و ملزومات خود را دارد، اما دسته‌ای از انتظارات عمومی درباره مهارت خواندن برای ورود به دبستان نیز وجود دارد که میان بیشتر معلم‌ها مشترک است. پیش از ورود به کودکستان، دانش‌آموزی که کاملا آماده برای خواندن است، باید بتواند:

  • نام خود را بخواند.
  • آهنگ الفبا را بخواند.
  • همه یا برخی از حروف الفبا را بشناسد.
  • همه یا برخی از حروف الفبا را با آواهایشان ارتباط دهد.
  • قافیه سازی کند.
  • کتاب را در جهت صحیح نگه دارد به طوری که شیرازه کتاب در دست راست و جلد رو به بالا باشد.
  • تشخیص دهد که پیشروی متن از راست به چپ و از بالا به پایین است.
  • متن ساده‌ای را که برای او خوانده می‌شود، تکرار کند.
  • تشخیص دهد که یک متن دارای معنا و مفهوم است.
  • داستان موردعلاقه‌اش را بازگویی کند.

 

تقویت مهارت خواندن در کودکان

اگر کودک شما در این زمینه‌ها آمادگی کامل ندارد، نگران نباشید! هر کودک در سطح متفاوتی وارد کودکستان می‌شود و آموزگاران نیز انتظارهای متفاوتی از توانایی‌ها و مهارت‌هایی دارند که هر کودک با خود به مهدکودک می‌آورد. آن‌ها تعلیم داده شده‌اند که در هر شرایطی، میزان موفقیت هر فرد را ارتقا بخشند. بنابر گفته دکتر لزلی مورو، از استادان برجسته دانشگاه راتگرز در نیوجرسی در زمینه سوادآموزی، دلیل این که تقویت مهارت خواندن در کودکستان‌ها به صورت گروه‌های کوچک انجام می‌شود، این است که آموزگاران بتوانند نیازهای کودکان را در سطح‌های مختلف آمادگی برای خواندن پاسخ دهند. روش کار آموزگاران آموزش‌دیده جهت تقویت مهارت خواندن در کودکان به شکلی است که کودکانی که در سطح پیشرفته‌تر مهارت خواندن قرار دارند، به روشی آموزش ببینند که بی‌حوصلگی و خستگی آن‌ها کاهش یابد و کودکان مبتدی‌تر نیز به شیوه‌ای آموزش داده شوند که میزان ناامیدی در آن‌ها به حداقل برسد.

در کنار استفاده کردن از گروه‌های کوچک، آموزگار به طور روشمند اجازه می‌دهد که مهارت‌های مختلفی که کودک باید بیاموزد، بر پایه یکدیگر شکل گیرند. مقطع کودکستان با آموزش مستحکم درباره شناخت حروف الفبا و آواهای آن‌ها آغاز می‌شود. این مهارت سپس به مهارت‌های آواشناختی، مانند هجی کردن واژگان، کمک می‌کند. هنگامی که کودک توانست واژگان ساده را هجی کند، آموزگاران می‌توانند نحوه شناخت الگوها در واژه‌ها مانند قافیه‌سازی، الگوهای حرف‌های صدادار و صامت و هم‌خانواده‌ها را به کودکان نشان دهد. اگر یک کودک در مقطع کودکستان، آواها و حروف الفبا را می‌شناسد، از مهارت‌های آواشناسی برای هجی کردن کلمات استفاده کنید و با کمک الگوهای لغت‌سازی، کلمات ناشناخته را مورد بررسی قرار دهید تا کودک آمادگی خواندن جمله‌ها و کتاب‌های ساده را پیدا کند و بالاخره آموزگار، کودکانی که به تازگی مهارت خواندن را یاد گرفته‌اند به مرحله پایانی در روند یادگیری می‌برند.

از این جا به بعد، تقویت مهارت خواندن، بستگی به تمرین هرچه بیشتر خواندن دارد. پس حتما به یاد داشته باشید که کودکتان را تشویق به خواندن، خواندن و باز هم خواندن کنید. کتاب‌های زیادی در دسترس قرار دهید و کودک را بسیار زیاد تشویق کنید. تقویت مهارت‌های کودکتان با هدف ایجاد آمادگی در او برای ورود به نخستین سال آموزش رسمی، بسیار مهم است؛ اما مهم‌تر از آن، ایجاد علاقه به خواندن در او است. به هر روشی که می‌توانید با کودکتان قافیه سازی کنید؛ از او بخواهید که یک داستان را پس از اینکه در کنار هم خواندید، دوباره برای شما تعریف کند یا واژه‌هایی مانند علائم راهنمایی و رانندگی و نام فروشگاه‌هایی را که در اطرافتان می‌بینید، برای تمرین بخواند؛ اما در صورتی که به کودک شما احساس دل‌زدگی و یا خستگی دست داد، به او استراحت بدهید و تغییرهایی در برنامه خود ایجاد کنید تا او را دوباره به فعالیت خواندن علاقه‌مند سازید.

با همه این‌ها، در نظر داشته باشید که کودکان مقطع کودکستان به سوی تغییرات وسیعی از لحاظ رشدی حرکت می‌کنند. ممکن است گاهی به نظر بیاید که برخی مهارت‌های خواندن، یادگیری‌اش غیرممکن است اما کمی بعد، بر آن مهارت، به آسانی می‌شود که خود یکی از زیبایی‌های مقطع کودکستان است!

پس به کودکتان فشار زیادی نیاورید اما کتاب‌های بسیاری را در اختیار او قرار دهید. دکتر لزلی مورو می‌گوید: اگر پدر و مادر به مطالعه کردن علاقه داشته باشند و برای کودک خود بخوانند، احتمال آن که این رفتار از سوی کودک پذیرفته شود، بسیار بالا است. دکتر لزلی مورو یک برنامه روزانه را پیشنهاد می‌کند که در آن زمانی مشخص به خواندن اختصاص داده شده باشد و پس از آن درباره آنچه که خوانده شده است، صحبت شود. فاصله میان پیش از ورود به کودکستان و آمادگی برای ورود به کلاس اول بسیار زیاد است؛ اما به کار کتاب‌خوانی ادامه دهید و اطمینان داشته باشید که کودک شما به طور مداوم پیشرفت خواهد کرد و مهارت‌هایش یکی پس از دیگر تقویت خواهد گردید.

در پیوند با این مقاله بخوانید:

 

راهنما

عضویت در کانال تلگرام