مقاله ها و نوشته های فرهنگ و آموزش

ناگفته‌هایی از زندگی پدر تعلیمات عشایری، گمان مبر که به پایان رسید کار مغان!
به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در فارس، خانه به یک چادر عشایری می‌ماند که فقط در و دیوار دارد. غروب بود که به خانه زنده‌یاد بهمن‌بیگی رسیدم. سکینه کیانی که عشایر، «بی‌بی» صدایش می‌زنند، به استقبالم آمد. خانه، با مبل‌هایی که از گلیم و گبه و فرش عشایری ساخته شده بود، چهره دیگری داشت....
معرفی فیلم زیر خط کودکی
موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان در سومین بخش از پروژه پژوهشی تاریخ فرهنگ کودکی در ایران، پس از انتشار کتاب – فیلم‌های توران دختر ایران (توران میرهادی) و زیستن برای روشنگری (معصومه سهراب و یحیی مافی)، به «زیر خط کودکی» رسید. زیر خط کودکی به مهدی آذریزدی اختصاص دارد. بی اغراق، این بخش، یکی از پیچیده...
خانم خزوک نود ساله شد
نود سال پیش، در نوزدهم اسفندماه ۱۳۰۷، نمایش‌نامه‌ای «برای کودکستانها و اطفال کلاسهای ابتدائی»، چاپ و انتشار یافت که سرآغاز شکل‌گیری ادبیات نوین نمایشی برای کودکان ایران شد. نخستین نمایش‌نامه منتشر شده برای کودکان را زنده‌یاد جبار عسکرزاده (باغچه‌بان) (ایروان ۱۲۶۴ – ۱۳۴۵ تهران) نوشت و تصویرگری کرد و...
مردی از جنس زبان، مهدی آذریزدی
پرنده‌ای که در قفس سر زیر بال‌های خود گذاشته و غمگین اسارت خویش است، یکسره جسم است هیچ بخشی از این جسم نمی‌تواند از میله‌های قفس گذر کند اما همین پرنده، هنگامی که آواز می‌خواند، تنها آواز یا صدایش است که میله‌ها را می‌گشاید و از جهان کرانمند قفس به جهان بی‌کرانه آزادی و رهایی می‌رسد. روایت مهدی...
عباس سیاحی، آن که رنگرز واژه‌ها بود
عباس سیاحی مردی که در اسفند چشم به جهان گشود (۲۵ اسفند ۱۳۱۱) و در اسفند (۷ اسفند ۱۳۹۶) چشم از جهان فرو بست، همان کسی است که محمد بهمن‌بیگی از او یاری گرفت تا آموزش سواد پایه به عشایر فارس را سامان دهد، و او کسی بود که این کار را سامان داد. عباس سیاحی همان کسی است که در نیمه دهه ۱۳۴۰ به همراه ایرج...
مشق شب از منظر یک دوست‌دار کتاب: گفت‌وگو با یزدان منصوریان
درباره یزدان منصوریان تابستان ۱۳۵۲ در کرمانشاه متولد شدم. دو ساله بودم که خانواده‌ام به مشهد مهاجرت کرد و سه مقطع دبستان، راهنمایی و دبیرستان را در مشهد گذراندم. در کنکور سراسری ۱۳۷۰ در رشته زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه مازندران پذیرفته شدم و سه ترم در دانشکده کشاورزی ساری درس خواندم. بعد به...
مروری بر احوال، آثار و افکار هانس کریستیان اندرسن
چهره سرمدی جهان قصه گویی هانس کریستیان آندرسن (به زبان دانمارکی آنرسن)، نمایشنامه نویس، شاعر، رمان نویس، داستان پرداز و نویسنده محبوب دانمارکی، بزرگ‌ترین «داستان گوی کودکان»(۱) است. او در دوم آوریل سال ۱۸۰۵ میلادی، در کلبه محقری در «لودنسه»(۲)، واقع در جزیره «فین / فیونن»(۳) متولد شد. پدرش کفاشی...
طرح آرامگاه آذر یزدی خاک می‌خورد
پس از درگذشت استاد مهدی آذر یزدی در تیر ۱۳۸۸، جلسات گوناگونی در دفتر معاون سیاسی استانداری یزد، چه در دولت دهم و چه در دولت یازدهم با حضور مدیران و نمایندگان ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامی، شهرداری، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، نهاد کتابخانه‌های عمومی، آموزش و پرورش و دیگر سازمان‌های مربوطه در...
مشق شب، این‌بار از منظر فلسفه برای کودکان
فلسفه برای کودکان و نوجوانان (فبک) یا فکرپروری برای کودکان و نوجوانان برنامه‌ای برای آموزش تفکر عمیق فلسفی است که به پرورش قدرت استدلال، داوری و تمیز در کودکان و نوجوانان می‌پردازد و دست کم، سه گونه تفکر نقادانه، تفکر خلاقانه و تفکر مراقبتی را در بچه‌ها پیشرفت می‌دهد. اولین‌بار نام این برنامه...
فلسفه برای کودکان (فبک) و پرورش تفکر مراقبتی
وقتی از برنامه فلسفه برای کودکان سخن به میان می‌آید سه حوزه تفکر پر رنگ می‌شوند: تفکر انتقادی، تفکر خلاق و تفکر مراقبتی. حوزه سوم از نیازمندی‌های جامعه امروز ایران ماست. تفکر مراقبتی یعنی رجوع به مؤلفه‌هایی مانند مراقبت اندیشیده شده و تاملی، مدیریت و توسعه هوش هیجانی، ایده پردازی و پیش بینی فرآیند...
آذر کولا، چند خاطره کوتاه و خواندنی از استاد مهدی آذر یزدی
چند خاطره کوتاه و خواندنی از استاد مهدی آذر یزدی به قلم حسین مسرت تقدیم به دوستداران آذر یزدی  یال و کوپال سال‌های ۱۳۶۵ تا ۱۳۷۰ بود که با آقای آذر یزدی چندین مکاتبه داشتم، بدون آنکه ایشان را دیده باشم. سال ۱۳۷۲ بود که استاندار یزد، آقای آذر یزدی را به یزد دعوت کرد و من نخستین بار ایشان را در حیاط...
هویت یا احساس تعلق، سخنرانی شهرداد میرزایی در شب شاهنامه کودک و نوجوان
۱. پرسیدم برای کودکان چرا شاهنامه؟ گفت «فرزندان ما باید پُر بشوند از فرهنگ خودشان و خالی بشوند از هر آن‌چه غیر است». زنده یاد توران میرهادی ‌گفته بود، مهمترین چهره آموزش و پرورش قرن حاضرِ ایران. آیا آن چه او گفت اشاره‌ای بود به وطن‌پرستی یا ملی‌گرایی؟ ۲.انسان نه چندان هوشمند، تا آنجا پیش رفته است...
فلسفه برای کودکان
خیلی‌ها از دیدن این تیتر تعجب می‌کنند، چون عنوان فلسفه، برای بزرگ‌ترها هم گاهی سخت و پیچیده و دور از ذهن است و آدم فکر می‌کند باید خیلی مطالعه کند، دقت کند تا بتواند مطالب فلسفی را بفهمد تا چه رسد به کوچک‌ترها! ولی این‌دفعه این‌طوری نیست چون فلسفه برای کودکان به مفهوم آن فلسفه نیست. یعنی به مفهوم...
آثار استاد مهدی آذر یزدی
سال‌هاست که کودکان و نوباوگان دیروز و امروز ایران با نام مهدی آذر یزدی آشنایند. نامی که با رؤیاها و خاطرات خوش کودکی آن‌ها، همراه شده و با نام قصه‌های ایرانی پیوند خورده است. این نام همان‌قدر برای کودکان و نوجوانان آشناست که برای بزرگان و اهل قلم، زیرا زمانی با «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» و «...
پیدایش و تحول ادبیات کودک در ایران و جهان
اشاره ای به پیدایش و تحول ادبیات کودک هر پدیده‌ای تاریخ خاص خود را دارد. «ادبیات کودک» نیز از این اصل فراگیر پیروی می‌کند. امروز «ادبیات کودک» را در گسترده‌ترین مفهوم آن می‌توان کلیهٔ متن‌هایی به شمار آورد که کودکان و نوجوانان می‌خوانند و عواطف، تخیل و تفکر آن‌ها را برمی‌انگیزد و می‌پروراند. «...
کودکان ایرانی در مدارس شبانه روزی اروپایی‌های مهاجر
پس از اشغال کانادا توسط اروپایی‌ها، قانونی وضع شد تا کودکان ساکنان اولیه کانادا به اجبار به مدارس شبانه روزی فرستاده شوند. هدف از این کار آموزش زبان انگلیسی و همین‌طور فرهنگ انگلیسی به این کودکان بود. این کودکان توسط نیروهای دولتی به اجبار از خانواده‌هایشان جدا شدند و در مدارس شبانه روزی سکنی...
دبستان خدادادی خرمشاه یزد
آرزوی بر دل مانده آذر یزدی۱ در پس‌کوچه‌های باریک و پیچ‌درپیچ برزن خرمشاه یزد که شمار زیادی از همشهریان خوب و خون‌گرم زرتشتی یزدی باشنده آن هستند، دبستانی کهن و تاریخی با نام «دبستان خدادادی خرمشاه» بر جای مانده که سال‌ها جای دانش‌اندوزی کودکان زرتشتی دیه‌های اهرستان، خیرآباد، کوچه بیوک، آبشاهی (...
روایتی دل‌نشین از مترجم کتاب «زیر درخت زالزالک»
محبوبه نجف‌خانی یکی از حرفه‌ای‌ترین مترجمان ادبیات کودک و نوجوان ایران است. نزدیک به سه دهه است که نجف‌خانی برای کودکان و نوجوانان ترجمه می‌کند و همیشه نام او به عنوان یک مترجم مطرح که خوب انتخاب می‌کند و خوب ترجمه، میان کوشندگان ادبیات کودک و مخاطبان کتاب‌های او بر زبان است. برآیند کار او در این...
آدم‌های خوب آذر یزدی، یادداشتی از حسین مسرت
زنده یاد مهدی آذر یزدی، یک پیمانه و پیمونی برای سنجش آدم‌ها داشت که بیشتر آن‌ها را به دو دسته خوب و بد تقسیم می‌کرد. وی به رغم آن‌ که به گفته خودش درس نخوانده و گوشه گیر و منزوی بود و کمتر با انسان‌ها نشست و برخاست داشت، امّا بر پایه مطالعات گسترده‌ای که در دانش‌های گوناگون داشت، بر دانش روانشناسی...
بررسی کاربرد نمایش در تعلیم و تربیت
کاربرد نمایش در تعلیم و تربیت، موضوع یادداشتی است که مسلم قاسمی، عضو هیئت مؤسس بنیاد نمایش کودک ایران، به مناسبت روز جهانی کودک و گرامی‌داشت صدمین سال نخستن اجرای نمایش در مدرسه، از سوی جبار باغچه‌بان بانی نمایش کودک (دانش آموزی) در ایران نوشته است. مقوله کاربرد نمایش در تعلیم و تربیت، تاریخی به...