مرور جدیدترین اخبار، تحقیقات و رویدادهای حوزه ادبیات کودک و نوجوان بریتانیا، اطلاعات ارزشمندی را در اختیار فعالان این حوزه، معلمان و والدین قرار میدهد. در این مقاله به بررسی الگوهای مطالعه دانشآموزان، طرحهای ترویج خواندن و برندگان تازهترین جوایز معتبر ادبیات کودک پرداختهایم.
۱. نتایج هجدهمین گزارش سالانه «آنچه بچهها میخوانند» (۲۰۲۴-۲۰۲۵)
گزارش جدید موسسه «رنسانس لرنینگ» (Renaissance Learning) که با بررسی ۲۳ میلیون کتاب خواندهشده توسط ۱.۱ میلیون کودک در بریتانیا و ایرلند تهیه شده است، نشاندهنده یک شکاف چشمگیر در الگوی مطالعه دختران و پسران با ورود به دوره متوسطه است:
- سلیقه و انتخاب دختران: دختران ۷ تا ۹ ساله به سراغ مجموعههای متنوعتری از داستانهای نوجوانان میروند. عناوین محبوبی چون «قلبشکن» اثر آلیس اوسمن (Alice Oseman)، «راهنمای قتل برای یک دختر خوب» اثر هالی جکسون (Holly Jackson)، مجموعه «لاتی بروکس» اثر کیتی کربی (Katie Kirby)، «بازیهای گرسنگی» و «هری پاتر» در صدر انتخابهای آنان قرار دارد.
- تداوم انتخابهای قدیمی در پسران: در مقابل، دادهها نشان میدهد پسران تا ۱۴ سالگی همچنان کتابهایی را میخوانند که در ۹ سالگی میخواندند؛ بهطوری که ۸ کتاب از ۱۰ کتاب پرخواننده پسران، متعلق به مجموعه «خاطرات یک بچهی بیعرضه» (Diary of a Wimpy Kid) اثر جف کینی است.
واکنش انجمن کتابخانههای مدارس:
ویکتوریا دیلی، مدیرعامل این انجمن، با اشاره به نتایج این گزارش تأید کرد که حق انتخاب و علاقه کودکان، کلید اصلی درگیر شدن آنها با مطالعه است. وی حضور کتابداران مدارس را برای راهنمایی کودکان حیاتی دانست و خواهان تامین بودجه مدارس و اختصاص زمان کافی به کودکان برای کشف و لذت بردن از کتابها شد. این انجمن رویکرد «زمان، انتخاب و حمایت» را در قالب برنامه ۳ ساله «راهاندازی مجدد مطالعه» دنبال میکند.
۲. اهداء ۱۰ هزار کتاب فراگیر به مدارس ابتدایی
موسسه خیریه «کتابهای فراگیر برای کودکان» (Inclusive Books for Children - IBC) از توسعه برنامه هدیه کتاب خود خبر داد. این موسسه در نظر دارد بیش از ۱۰,۰۰۰ جعبه کتاب متنوع (هر جعبه به ارزش تقریبی ۸۰۰ پوند) شامل کتابهای تصویری، مقوایی، فصلی و گلچینها را به کودکان ۳ تا ۱۱ ساله در مدارس ابتدایی اهدا کند.
سوفی هاستیک-بوکی، هماهنگکننده این طرح، هدف از این اقدام را بازنمایی اصیل فرهنگها و هویتهای گوناگون در شخصیتهای داستان دانست تا از آسیب دیدن انگیزه خواندن در کودکان جلوگیری شود.
۳. اعلام برندگان مدالهای معتبر کارنگی ۲۰۲۶
مراسم اهدای جوایز کارنگی ۲۰۲۶ اوایل این هفته برگزار شد و برندگان بخشهای مختلف به شرح زیر معرفی شدند:
- مدال کارنگی برای نویسندگی: «بث اُبرایان» برای کتاب «گرگ سیرن» (بازآفرینی فمینیستی از داستان شنل قرمزی) موفق شد هم مدال کارنگی نویسندگی و هم جایزه انتخاب سایهبانان (Shadowers’ Choice) را کسب کند. این اثر به دلیل داستانسرایی جسورانه و نمادگرایی غنی در بررسی موضوع اختلال بینایی و دسترسیپذیری تحسین شد.
- مدال کارنگی برای تصویرگری: «کیت رولف» برای تصویرگری کتاب «کلمات متحرک» که تجربه خواندن برای افراد مبتلا به نارساخوانی (Dyslexia) را روایت میکند، برنده این مدال شد. داوران از تایپوگرافی نوآورانه و کارکرد رنگ در این اثر تمجید کردند.
- جایزه انتخاب سایهبانان برای تصویرگری: رمان گرافیکی «سالار مگسها» با تصویرگری «ایمه دی یونگ» این جایزه را از آن خود کرد.
۴. تازههای داغ جوایز ادبی؛ از جالاک تا جوایز کتاب نوجوانان
- جایزه جالاک (Jhalak Prize): «فیدان میکله» با اولین رمان خود به نام «اسم من صمیم است» جایزه کودکان و نوجوانان جالاک را دریافت کرد. این داستان به زندگی یک کودک ۱۳ ساله پناهجوی افغان در بریتانیا میپردازد و داوران آن را شایسته ورود به برنامه درسی مدارس دانستهاند.
- جوایز کتاب نوجوانان (The Week Junior Book Awards): فهرست نهایی این جایزه با حضور ۷۳ کتاب در ۱۲ دسته (از جمله علوم و فناوری STEM، رفاه و رمان گرافیکی) اعلام شد. کتاب Gloam نوشته جک مککی در دو دسته کتاب صوتی و Breakthrough صدرنشین نامزدهاست. رایگیری بخش انتخابی کودکان تا ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ ادامه دارد.
- فهرست نهایی جوایز کتاب نوجوان (YA Book Prize): ۱۰ کتاب با موضوعاتی نظیر سلامت روان، اسطورهشناسی و جنگ به این فهرست راه یافتند (مانند کتاب «پسری که دوستش دارم» اثر ویلیام هاسی درباره عشق دو سرباز در جنگ جهانی اول). برنده نهایی در ۲۷ آگوست اعلام خواهد شد.
۵. قدردانی از دستاوردهای فرانک کاترل-بویس
در آستانه معرفی برنده جایزه جدید کودکان در تاریخ ۷ جولای، از تلاشهای «فرانک کاترل-بویس» (Frank Cottrell-Boyce) تجلیل شد. او با راهاندازی کمپین «حقوق مطالعه: کتابها آیندهای روشنتر میسازند» و برگزاری اجلاس حقوق مطالعه در ژانویه ۲۰۲۵، نقش پررنگی در کاهش نابرابری در دسترسی به کتاب ایفا کرد. کاترل-بویس در حال حاضر ریاست هیئت داوران نخستین دوره جایزه بوکر کودکان را بر عهده دارد.
