کاستاریکا، سرزمین جنگلهای مهآلود، آتشفشانهای آرام و تنوع زیستی بینظیر، کشوری است که دهههاست سلاحها را زمین گذاشته و «صلح» را به عنوان هویت ملی خود انتخاب کرده است. اما در این بهشت سبز آمریکای مرکزی، مقاومت شکل و شمایل دیگری دارد. ویدیوی «شادی کنشی برای مقاومت است» که از سوی شورای کتاب کودک کاستاریکا منتشر شده، نشان میدهد که چگونه در کاستاریکا، کلمات و داستانها همپای طبیعت میتپند. همانطور که در ابتدای این ویدیو با صدایی گرم میشنویم: «در هر گوشه از کاستاریکا، داستان و قصهای میتپد... که از صفحات یک کتاب آغاز میشود.»
کاشتن بذر تخیل در خاک حاصلخیز جامعه
در کاستاریکا، ترویج کتابخوانی تنها یک برنامه فرهنگی خشک و رسمی نیست؛ بلکه شبیه به پرورش گیاهان بومی این سرزمین است. شورای کتاب کودک کاستاریکا با همکاری بنیاد خواندن (Fundación LEER)، از طریق کارگاههای آموزشی، جلسات قصهگویی و برنامههای جامعهمحور، بذر خلاقیت و تخیل را در ذهن کودکان میکارد. در این کارگاهها، کودکان یاد میگیرند که چگونه با بالهای کلمات بر فراز درختان جنگلهای بارانی پرواز کنند. این برنامهها به گونهای طراحی شدهاند که ادبیات را از قفسههای کتابخانه بیرون کشیده و به دل محلهها ببرند؛ جایی که هر قصه، ریشهای تازه در خاک فرهنگ این کشور میدواند.
کتابها؛ چسب نامرئی پیوندهای خانوادگی
یکی از زیباترین پیامهای این ویدیو، نگاه ویژه به نهاد خانواده است. در دنیای پرشتاب امروز که فناوریها اغلب افراد را در خانهها از هم دور کردهاند، کاستاریکا از قدرت مطالعه برای تحکیم پیوندهای خانوادگی استفاده میکند. خواندن یک کتاب در کنار هم، تنها یک فعالیت آموزشی نیست؛ بلکه بهانهای است برای گفتوگو، خندیدن با هم و ساختن جوامعی قویتر و همدلتر. وقتی پدربزرگی یا مادری برای کودکانشان قصهای میخواند، در واقع در حال انتقال میراث ناملموس یک ملت و دوختن تار و پود همبستگی اجتماعی است.
«پورا ویدا»؛ فلسفهای برای مقاومت در برابر ناامیدی
نمیتوان از کاستاریکا گفت و به شعار معروف «Pura Vida» (زندگی خالص / زندگی ناب) اشاره نکرد. این عبارت که عمیقاً در تار و پود فرهنگ این کشور تنیده شده، نمادی از شکرگزاری، آرامش و لذت بردن از لحظات ساده است. در این ویدیو، این فلسفه ملی با پیام جهانی کمپین گره میخورد تا شعاری تکاندهنده خلق شود: « شادی کنشی برای مقاومت است!»
در جهانی که اخبار بد و اضطرابهای روزمره همواره در کمین هستند، انتخابِ آگاهانهی شادی، نشستن در دامان طبیعت و غرق شدن در یک داستان خوب، یک عمل انقلابی است. کاستاریکاییها با این شعار نشان میدهند که حفظِ «پورا ویدا» در برابر هجوم ناملایمات جهان مدرن، بزرگترین مقاومت ممکن است.
مثلثی از طبیعت، صلح و کلمات
گزارش ویدیویی کاستاریکا، تصویری از کشوری را پیش روی ما میگذارد که در آن طبیعت، داستانها و صلح در هم گره خوردهاند. در این سرزمین، مقاومت به معنای فریاد زدن یا جنگیدن نیست؛ بلکه به معنای محافظت از لبخند یک کودک، حفظ آرامش یک خانواده و پاسداری از صلح از طریق جادوی کلمات است. شورای کتاب کودک کاستاریکا و بنیاد LEER به جهان یادآوری میکنند که گاهی اوقات، قدرتمندترین سلاح برای تغییر دنیا، تنها ورق زدن یک کتاب و اجازه دادن به خودمان برای «لذت بردن» است.
