پروژه کتابخانه سیار کودکان مغولستان، یکی از نوآورانهترین طرحهای آموزشی در جهان است که با هدفِ از بین بردن شکاف آموزشی میان کودکان شهرنشین و کودکان خانوادههای کوچنشین و دامدارِ دشتهای پهناور مغولستان شکل گرفت.
شکلگیری و بنیانگذار
این پروژه در سال ۲۰۰۲ به ابتکار «جامبین داشدانداگ» (Jambyn Dashdondog)، نویسنده برجسته ادبیات کودکان مغولستان، آغاز شد. او با درک این واقعیت که بسیاری از کودکانِ خانوادههای کوچنشین در مناطق دورافتاده به منابع آموزشی دسترسی ندارند، با همکاری گروهی از داوطلبان شامل نویسندگان، هنرمندان، دانشجویان و اعضای خانوادهاش، این نهضت فرهنگی را بنا نهاد.
لجستیک و شیوه اجرا: از استپها تا پشت شترها
چالش بزرگ این پروژه، جغرافیای سخت و پهناور مغولستان بود. تیم اجرایی برای رسیدن به این کودکان از ترکیبی از روشهای مدرن و سنتی بهره بردند:
- حملونقل چندگانه: اگرچه از اتوبوسها و خودروهای باربر برای جابهجایی کتابها در مسیرهای اصلی استفاده میشد، اما برای دسترسی به «گِر»ها (چادرهای سنتی مغولی) در نقاط صعبالعبور که خودروها قادر به تردد در آن نبودند، کتابها بارِ شتر شدند تا به دست کودکان برسند. این شیوه نمادی از پیوند فرهنگ سنتی با نیازهای آموزشی مدرن بود.
پروژه تبادل کتاب با ژاپن
یکی از بخشهای الهامبخش این پروژه، همکاری بینالمللی با کودکان ژاپنی بود. در جریان یک کمپین، ۱۰ هزار جلد کتاب تصویری توسط کودکان ژاپنی برای کودکان مغول اهدا شد. چالش بزرگ، تفاوت زبانی بود؛ اما راهکار بسیار هوشمندانهای برای آن پیدا شد: دانشجویان زبان ژاپنی در مغولستان، متنهای کتابها را به زبان مغولی ترجمه کردند و این ترجمهها را دقیقاً بر روی متنهای اصلیِ ژاپنی کتابها چسباندند تا کودکان مغول بتوانند همان داستانها را به زبان مادری خود بخوانند.
افتخارات بینالمللی
این پروژه به دلیل خلاقیت در ترویج خواندن و پشتکار در رسیدن به مناطق محروم، در سال ۲۰۰۶ موفق به دریافت جایزه معتبر «IBBY-Asahi Reading Promotion Award» شد. این جایزه که از سوی «دفتر بینالمللی کتاب برای نسل جوان» و شرکت آساهی شیمبون اعطا میشود، یکی از عالیترین نشانهای جهانی در حوزه ترویج مطالعه است.
پروژه کتابخانه سیار مغولستان در سال ۲۰۰۶ جایزه ترویج خواندن آساهی را از آن خود کرد.
- این جایزه در جریان سیامین کنگره IBBY در پکن (سپتامبر ۲۰۰۶) اهدا شد و نشان داد که چگونه یک ایده برخاسته از دلِ یک فرهنگ کوچک، میتواند توجه جهانی را به اهمیت عدالت آموزشی جلب کند.
اثرگذاری پروژه
پروژه کتابخانه سیار مغولستان فراتر از توزیع کتاب، به یک جریان زنده تبدیل شد که به کودکان دشتهای دورافتاده نشان داد آنها فراموش نشدهاند. این پروژه به کودکان فرصت داد تا از طریق داستانها، با جهان گستردهتر ارتباط برقرار کنند، اعتماد به نفس خود را بازیابند و هویت فرهنگی خود را در کنار ادبیات جهانی بشناسند. «جامبین داشدانداگ» با این کار نه تنها کتاب، بلکه رویای آموزش را به دورترین نقاط مغولستان برد.
