پرویز شهریاری

Parviz Shahriari
پرویز شهریاری
مشخصات
نام: 
پرویز
نام خانوادگی: 
شهریاری
نام لاتین: 
Parviz
نام خانوادگی لاتین: 
Shahriari

پرویز شهریاری (زاد ۲ آذر ۱۳۰۵ در کرمان — درگذشته ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۱ در تهران) ریاضی‌دان، مترجم، نویسنده  و از چهره‌های ماندگار ایران در زمینه دانش و آموزش و پرورش بود.

پدرش دهقان‌زاده‌ای بود که روی زمین‌های اربابی کارگری می‌کرد. پس از مرگ پدر، مسئولیت خانواده به‌دوش مادرش (گلستان شهریاری) بود. این خانواده از لایه‌های درآمدی پایین جامعه بودند و دوران کودکی شهریاری از نظر معیشتی دوران سختی بود. او تا سال سوم دبیرستان را در دبیرستان ایرانشهر در شهر کرمان گذراند و وارد دانش‌سرای مقدماتی کرمان شد. در خرداد ۱۳۲۳ دانش‌آموخته شد و برای ادامه تحصیل به تهران رفت.

در سال ۱۳۳۲، در تهران در رشته ریاضی از دانشکدهٔ علوم دانشگاه تهران و دانش‌سرای عالی (دانشگاه تربیت معلم تهران کنونی) دانش‌آموخته شد. یک سال در شیراز آموزگار بود و در سال ۱۳۳۳ به تهران رفت. آن روزها در دبیرستان اندیشه و دبیرستان‌های وابسته به گروه فرهنگی خوارزمی آموزش می‌داد. در دانشکدهٔ فنی دانشگاه تهران، در کلاس‌های روزانه و شبانه دانشگاه تربیت معلم و در اراک در مدرسه عالی علوم اراک هم آموزگار بود.

این دانشمندسرانجام در ۸۶ سالگی و در ساعت ۴:۳۰ دقیقه بامداد روز جمعه ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۱ به علت مشکل تنفسی در بیمارستان جم تهران زندگی را بدرود گفت و در عصر همان روز در آرامگاه قصر فیروزه زرتشتیان واقع در شرق تهران با باشندگی گروهی از دوستدارانش به خاک سپرده شد.

فعالیت‌های علمی و آموزشی در حوزه کودک و نوجوان

  • تألیف کتاب‌های ریاضی در فاصله ۱۳۳۵ تا ۱۳۵۲ و هم‌زمان با آن تألیف و ترجمه صدها کتاب، در زمینه تاریخ و آموزش ریاضیات؛
  • تهیه یک دوره کتاب درسی ریاضی دوره اول دبیرستان؛
  • شروع به‌کار در دبیرستان «اندیشه» از مهر ۱۳۳۸؛
  • راه‌اندازی اولین کلاس کنکور در ایران با نام گروه فرهنگی خوارزمی؛
  • تأسیس دبیرستان پسرانه خوارزمی (۱۳۳۹)؛
  • تأسیس دبیرستان دخترانه مرجان، (۱۳۴۰)؛

برخی از آثار در حوزه کودک و نوجوان

  • تاریخ حساب، نوشته رنه تاتون، انتشارات امیرکبیر، چاپ اول ۱۳۲۹، ترجمه.
  • ریاضیات در شرق، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۲، ترجمه.
  • سرگذشت آنالیز ریاضی، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۵۴، ترجمه.
  • ریاضیات کاربسته، انتشارات هدهد، ۱۳۶۰، ترجمه.
  • لباچفسکی و هندسه نااقلیدسی، انتشارات توکا، ۱۳۶۰، تألیف.
  • پویایی ریاضیات، انتشارات پویش، ۱۳۶۰، ترجمه.
  • اواریست گالوا، (رمانی بر اساس زندگی اواریست گالوا) لئوپولد انیفلد، چاپ نخست ۱۳۶۴ انتشارات هدهد، چاپ دوم ۱۳۷۳ نشر بردار، ترجمه.
  • من ریاضی‌دانم، نوربرت وینر، انتشارات فاطمی، چاپ اول ۱۳۶۴، ترجمه.
  • آفرینندگان ریاضیات عالی، ل. س. فریمان، انتشارات فردوس، چاپ نخست ۱۳۶۳، ترجمه.
  • خوارزمی و انفورماتیک، شرکت داده‌پردازی ایران، ۱۳۷۰، تألیف.
  • خلاقیت ریاضی، جورج پولیا، انتشارات فاطمی، ۱۳۷۳، چاپ چهارم، ترجمه.
  • عالی‌جناب چکمه (گوشه‌ای از تاریخ ریاضیات)، انتشارات پژوهنده، چاپ نخست ۱۳۷۸، چاپ دوم ۱۳۸۴، تألیف.
  • سرگذشت ریاضیات، نشر مهاجر، چاپ نخست ۱۳۷۸، تألیف.
  • لگاریتم (تاریخ استدلالی لگاریتم)، گ. ک. استاپو، انتشارات خوارزمی، چاپ نخست ۱۳۴۸.
  • هندسه در گذشته و حال، انتشارات امیرکبیر، سال‌های پنجاه، تألیف و ترجمه.
  • غیاث‌الدین جمشید کاشانی، ریاضی‌دان ایرانی، انتشارات فنی ایران، ۱۳۷۸، تألیف.
  • جوهر، روش و کارایی ریاضیات، ۳ جلد، انتشارات فنی ایران، ۱۳۸۰، ترجمه.
  • مسئله‌های تاریخی ریاضیات ، و. د. چیستیاکوف، نشر نی، ترجمه.
  • فلسفه، اخلاق و ریاضیات، انتشارات پژوهنده، چاپ نخست ۱۳۸۰، تألیف و ترجمه.
  • خلاقیت در ریاضیات و مهندسی، انتشارات پژوهنده، چاپ نخست ۱۳۸۰، تألیف و ترجمه.
  • ریاضیات و هنر، انتشارات پروهنده، چاپ نخست ۱۳۸۱، تألیف و ترجمه.
  • آموزش ریاضی، نشر مهاجر، چاپ نخست ۱۳۸۴، تألیف و ترجمه.
  • گاهنامه ریاضی، شامل شرح‌حال و نظر ریاضی‌دانان، انتشارات مهاجر، ۱۳۸۰، تألیف.
  • شما هم می‌توانید در درس ریاضی خود موفق باشید، انتشارات مدرسه، چاپ نخست ۱۳۷۸، چاپ دوم ۱۳۸۰، تألیف.
  • نگاهی به تاریخ ریاضیات در ایران، شرکت انتشارت علمی و فرهنگی، چاپ نخست بهار ۱۳۸۵، تألیف.
  • دوره کتاب‌های درسی ریاضی سه سال اول دبیرستان (نظام قدیم)، شامل دو جلد حساب (برای سال‌های اول و سوم)، دو جلد جبر (سالهای دوم و سوم)، و سه جلد هندسه (سال‌های اول و دوم و سوم)، کلاله خاور، ۱۳۳۷–۱۳۳۵، تألیف.
  • دوره کامل ریاضیات دبیرستانی و کتاب‌های مسائل مربوط به آن (با همکاری آقایان امامی، ازگمی، بهنیا، شیخ‌رضایی) انتشارات علمی و سپس امیرکبیر، در فاصله سال‌های ۱۳۳۸ تا ۱۳۴۴، تألیف.
  • ریاضیات ۵ سال اول دبیرستان، و ۳ سال راهنمایی تحصیلی (با همکاری آقای شمس‌آوری)، سال‌های ۱۳۵۱–۱۳۴۵، تألیف.
  • جبر سال سوم رشته ریاضی–فیزیک (با همکاری آقای امامی)، ۱۳۵۲، تألیف.
  • بازی با بی‌نهایت، روزا پتر، چاپ اول ۱۳۵۶ انتشارات توکا، چاپ دوم ۱۳۶۳ انتشارات فردوسی، ترجمه.
  • منحنیها در فضا، دونووان جونسون، انتشارات چاپار، چاپ اول ۲۵۳۶، ترجمه.
  • دستگاه‌های محدود ریاضیات، انتشارات چاپار، ۲۵۳۴، ترجمه.
  • داستان مجموعه‌ها، ن. ی. ویلنکین، انتشارات توکا، چاپ اول ۱۳۵۵، چاپ دوم شهریورماه ۱۳۵۷، ترجمه.
  • داستان‌های ریاضی، انتشارات توکا، سالهای شصت، ترجمه.
  • روش مختصاتی و هندسهٔ چهاربعدی، ی. م. گلفاند/ا. گ. گلاگوله وا/آ. آ. کیریلوف، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۶، ترجمه.
  • مسیر ریاضیات جدید، دبلیو. دبلیو. سایر، چاپ نخست بهار ۱۳۶۶ توسط انتشارات علمی دانشجو، چاپ دوم بهار ۱۳۶۹ توسط رز نشر/سازمان چاپ و نشر مشهد، ترجمه.
  • سرگرمی‌های هندسه، ی. ای. پرلمان، انتشارات خوارزمی، چاپ نخست مهرماه ۱۳۴۷، چاپ دوم شهریورماه ۱۳۵۷.
  • سرگرمی‌های جبر، ی. ای. پرلمان، انتشارات امیرکبیر، چاپ نخست ۱۳۴۶، چاپ ششم ۱۳۶۵.
  • سرگرمی‌های ریاضی، ی. ای. پرلمان.
  • ریاضیات زنده، ی. ای. پرلمان، نشر میترا، چاپ نخست بهار ۱۳۷۴.
  • اندیشه ریاضی، ب. آ. کوردمسکی، انتشارات امیرکبیر (از مجموعه‌کتاب‌های سیمرغ، شماره ۹۱)، چاپ نخست ۱۳۵۵.
  • ۱۷۵ مسئله منطقی ، دی یر دبیزام/یانوش هرتسگ، نشر نی، چاپ نخست ۱۳۶۶، چاپ دوم ۱۳۷۴.
  • سرگرمی‌های توپولوژی (توپولوژی تجربی) ، استفن بار، نشر نی، چاپ دوم ۱۳۷۴.
  • در پی فیثاغورث ، شه‌پان. النسکی، انتشارات امیرکبیر، چاپ پنجم ۱۳۸۴.
  • در قلمرو ریاضیات، آ. پ. دوموریاد، انتشارات امیرکبیر، چاپ نخست ۱۳۴۸، چاپ دوم ۱۳۶۳.
راهنما

عضویت در کانال تلگرام