مراحل اجرای «جشنواره قصهگویی ۱۰۰۱ شب»
مرحله ۱: انتخاب قصه و آمادهسازی
-
منبع اصلی: هزار و یکشب: همانطور که اشاره کردید، بهترین منبع برای این کار، خود کتاب «هزار و یک شب» (الف لیله و لیله) است. داستانهای تودرتوی علاءالدین، علی بابا، سندباد و ... ذاتاً برای این سبک ساخته شدهاند.
-
انتخاب قصههای دیگر: میتوانید از هر داستان دیگری که کشش و تعلیق بالایی دارد نیز استفاده کنید: داستانهای معمایی، پلیسی، ماجراجویی، یا حتی قصههای بلند فولکلور ایرانی مثل «امیرارسلان نامدار» یا «حسین کرد».
-
شناخت نقاط عطف: قصهگو (معلم یا دانشآموز) باید از قبل داستان را به خوبی بلد باشد و نقاط عطف یا لحظات اوج آن را شناسایی کند. جایی که قهرمان داستان در یک مخمصه بزرگ گیر افتاده، رازی در شرف فاش شدن است، یا نبردی بزرگ در حال رخ دادن است.
مرحله ۲: اجرای قصهگویی (ایجاد تعلیق روزانه)
-
ایجاد فضای سنتی: برای ورود به فضای قصههای هزار و یک شب، میتوانید فضا را کمی سنتی کنید. نور را کم کنید، دانشآموزان را به صورت حلقه دور هم بنشانید و شاید حتی چند شمع روشن کنید تا حس یک شبنشینی قصهگویی قدیمی القا شود.
-
شروع قصه: قصهگویی را با شور و هیجان شروع کنید. از تغییر لحن، زبان بدن و ارتباط چشمی برای جذب مخاطب استفاده کنید.
-
قطع کردن در اوج: دقیقاً در لحظهای که همه غرق داستان شدهاند و نفسها در سینه حبس شده، ناگهان سکوت کنید و قصه را نیمهکاره رها کنید. بهترین جمله برای پایان، همان جمله معروف شهرزاد است: «اما فردا شب، اگر زنده باشم و پادشاه مرا زنده بگذارد، برایت قصه شگفتانگیزتری از این خواهم گفت.»
-
استقبال از نالهها: حتماً دانشآموزان با ناله و اعتراض خواهند گفت: «آقا/خانم تمومش کن!»، «بعدش چی شد؟!». این دقیقاً همان واکنش مطلوب است! با لبخند به آنها بگویید که برای شنیدن ادامه، باید تا فردا صبر کنند.
مرحله ۳: تکرار روزانه و پایانبندی
-
مرور و ادامه: روز بعد، اول briefly خلاصهای از شب قبل را یادآوری کنید تا همه دوباره به فضا برگردند و سپس قصه را به پایان برسانید.
-
آغاز قصه جدید: پس از پایان آن قصه، بلافاصله قصه جدیدی را شروع کنید و باز هم در اوج آن را قطع کنید. این چرخه میتواند برای یک هفته، یک ماه یا حتی یک سالتحصیلی (نمادین ۱۰۰۱ شب) ادامه یابد.
-
انتخاب قصهگویان دانشآموز: پس از مدتی که دانشآموزان با این سبک آشنا شدند، خودشان میتوانند نقش شهرزاد را ایفا کنند. هر روز یک نفر مسئول قصهگویی میشود و باید داستانی را انتخاب کند و آن را در اوج ناتمام بگذارد.
چرا این روش قصهگویی قدرتمند است؟ (اهداف و دستاوردها)
-
ایجاد شوق و انگیزه برای گوش دادن: دانشآموزان بیصبرانه منتظر میشوند تا ببینند ادامه داستان چیست. این انتظار، لذت شنیدن را چند برابر میکند.
-
پرورش قدرت تخیل و حدسزنی: در فاصله بین دو جلسه، ذهن دانشآموزان مدام درگیر داستان است و سعی میکند حدس بزند که چه اتفاقی خواهد افتاد. این کار به تقویت قوه تخیل و پیشبینی آنها کمک میکند.
-
آشنایی با ادبیات کهن: دانشآموزان با یکی از بزرگترین گنجینههای ادبیات جهان (هزار و یک شب) و ساختار قصههای تودرتو و تعلیقآمیز آن آشنا میشوند.
-
تقویت حافظه و تمرکز: آنها باید جزئیات داستان را تا روز بعد به خاطر بسپارند تا از ادامه آن لذت ببرند.
-
درک ساختار داستانی: آنها به طور عملی یاد میگیرند که «اوج داستان» چیست و چطور یک قصهگو میتواند با استفاده از آن، مخاطب را مسحور خود کند.
-
ایجاد یک آیین روزانه: این برنامه میتواند به یک آیین ثابت و لذتبخش در کلاس تبدیل شود، مانند «قصههای هر روز بعد از زنگ تفریح» که همه منتظر آن هستند.
نکات تکمیلی برای اجرای بهتر
-
استفاده از ابزار: میتوانید از یک زنگ یا دف کوچک استفاده کنید و در لحظه قطع کردن داستان، آن را به صدا درآورید تا این عمل، جنبه نمادین و آیینی پیدا کند.
-
ثبت پیشنهادها: قبل از شروع جلسه بعدی، از دانشآموزان بخواهید حدس بزنند که چه اتفاقی میافتد. میتوانید این حدسها را روی تابلو بنویسید و بعد از پایان داستان، ببینید کدام حدس به واقعیت نزدیکتر بوده است.
-
بازآفرینی خلاقانه: پس از اتمام یک داستان بلند، میتوانید از دانشآموزان بخواهید پایانی متفاوت برای آن بنویسند یا یک نامه از طرف یکی از شخصیتهای داستان به دیگری بنویسند.
-
جشنواره نهایی: اگر این برنامه را برای مدت طولانی (مثلاً یک ماه) اجرا کردهاید، میتوانید در پایان یک «جشنواره ۱۰۰۱ شب» برگزار کنید. در این جشنواره، دانشآموزان با لباسهای شخصیتهای داستانها حاضر شوند، صحنههایی از قصهها را نمایش دهند و از بهترین قصهگویان تقدیر شود.
-
ایجاد کتاب داستانهای کلاس: از دانشآموزان بخواهید خلاصه یا ادامه قصههایی را که شنیدهاند و دوست داشتهاند، بنویسند و در پایان، یک کتاب داستان مصور از «قصههای کلاس ما» تهیه کنید.
