عنوان فعالیت: پیادهروی در باد (کشف دنیای نامرئی)
مخاطب: والدین کودکان پیشدبستانی و دبستانی
هدف کلی: تقویت مهارت مشاهده، پرسشگری و تفکر علمی در کودکان از طریق کشف پدیده طبیعی «باد» با استفاده از حواس پنجگانه.
مراحل فعالیت:
گام اول: آماده شدن برای ماجراجویی
یک روز که باد میوزد، با کودک خود به بیرون از خانه بروید. لازم نیست پیادهروی طولانی بروید، همین که چند دقیقه در فضای باز بایستید یا قدم بزنید کافی است.
گام دوم: مشاهده و گفتوگو با پرسشهای هدایتگر
در طول این مدت، با کودک خود درباره باد گفتوگو کنید و او را به کشف این پدیده نامرئی تشویق نمایید. از پرسشهای زیر استفاده کنید:
مشاهده با چشم:
-
«آیا میتوانی باد را ببینی؟» (کودک متوجه میشود که خود باد نامرئی است.)
-
«پس از کجا میفهمی که باد میوزد؟» (کودک به نشانههای باد اشاره میکند.)
-
«باد با چیزهای اطراف ما چه کار میکند؟»
-
با درختان و برگها چه میکند؟
-
با پرچمها چه میکند؟
-
با سیمهای برق یا لباسهایی که روی بند است چه میکند؟
-
با موهای مردم چه میکند؟
-
مشاهده با گوش:
-
«آیا میتوانی صدای باد را بشنوی؟»
-
«صدای باد وقتی میان برگها میوزد شبیه چیست؟» (مثل خشخش، همهمه، سوت)
-
«صدای باد وقتی پشت پنجره یا لای در میوزد چطور است؟»
احساس کردن با پوست:
-
«آیا میتوانی باد را روی پوست صورتت احساس کنی؟»
-
«روی دستها و لباسهایت چطور؟»
-
«وقتی باد میوزد، بدنات چه حسی دارد؟» (خنک میشود، موها تکان میخورد)
گام سوم: گفتوگو درباره یافتهها
پس از بازگشت به خانه، میتوانید درباره تجربه خود گفتوگو کنید:
-
«امروز چه چیزهایی درباره باد فهمیدیم؟»
-
«به نظر تو باد از کجا میآید؟»
-
«آیا باد همیشه یک جور میوزد؟»
بخش دوم: توضیحات تکمیلی و نکات کاربردی برای والدین
۱. چرا این فعالیت ارزشمند است؟
این فعالیت ساده، کودکان را با مفاهیم علمی زیر آشنا میکند:
-
باد، پدیدهای نامرئی: کودک یاد میگیرد که برخی چیزها را نمیتوان دید، اما میتوان اثرشان را حس کرد.
-
نشانههای باد: کودک یاد میگیرد برای شناسایی باد به سراغ نشانههای آن برود (تکان خوردن برگها، وزش روی پوست).
-
استفاده از حواس: کودک با استفاده از حواس بینایی، شنوایی و لامسه به کاوش در طبیعت میپردازد.
-
پرسشگری: پرسشهای «چه میکند؟»، «چطور؟»، «چرا؟» پایه تفکر علمی را میسازند.
۲. نکات ایمنی
-
در روزهایی که باد بسیار شدید و طوفانی است، بیرون نروید. یک نسیم ملایم تا نسبتاً قوی برای این فعالیت مناسب است.
-
از قرار گرفتن در معرض باد سرد و شدید برای مدت طولانی خودداری کنید. لباس مناسب به کودک بپوشانید.
-
اگر گرد و غبار یا آلودگی در هواست، فعالیت را به روز دیگری موکول کنید.
۳. گسترش فعالیت (ایدههای بیشتر)
-
بادنما بسازید: با یک تکه کاغذ، نی و سنجاق یک بادنمای ساده بسازید و جهت باد را تشخیص دهید.
-
بادبادک بازی: اگر باد ملایم است، بادبادک بزنید و ببینید باد چگونه آن را به حرکت درمیآورد.
-
آزمایش با اشیا: اشیای مختلف (پر، برگ خشک، یک تکه کاغذ) را در هوا رها کنید و ببینید باد آنها را چگونه جابهجا میکند.
-
نقاشی باد: از کودک بخواهید نقاشیای بکشد که نشان دهد باد در حال وزیدن است. (مثلاً درختانی که خم شدهاند، برگها در حال پرواز)
-
کاوش در فصلهای مختلف: در یک روز بادی در بهار، تابستان، پاییز و زمستان به بیرون بروید و تفاوتهای باد را در هر فصل مقایسه کنید.
۴. گفتوگوهای پیشنهادی برای تعمیق یادگیری
-
«به نظرت باد وقتی از میان درختان رد میشود، چه صدایی درمیآورد؟»
-
«آیا باد میتواند چیزهای سنگین را هم حرکت دهد؟ مثل چه چیزهایی؟»
-
«فکر میکنی باد چه فایدههایی دارد؟» (خشک کردن لباسها، به حرکت درآوردن توربینهای بادی، خنک کردن هوا)
-
«آیا تا به حال باد را در خانه احساس کردهای؟ از کجا؟» (از لای پنجره، کولر، پنکه)
۵. ارزشیابی (آیا کودک مفهوم را درک کرده است؟)
شما میتوانید درک کودک را از طریق موارد زیر بسنجید:
-
آیا میتواند نشانههای باد را نام ببرد؟ (تکان خوردن برگها، احساس روی پوست)
-
آیا تفاوت بین نسیم ملایم و باد شدید را تشخیص میدهد؟
-
آیا در روزهای بعد، خودش به شما میگوید «امروز باد میآید، بیا برویم بیرون ببینیمش!»
۶. نکته پایانی
باد یکی از پدیدههای طبیعی شگفتانگیز است که اگرچه دیده نمیشود، اما اثراتش همهجا هست. با این فعالیت ساده، شما به کودک خود کمک میکنید تا به جای نگاه سطحی، با نگاهی عمیقتر و پرسشگرانه به پدیدههای طبیعی بنگرد. این همان پایهای است که دانشمندان کوچک را پرورش میدهد.
