جمهوری دومینیکن، سرزمین ریتمهای گرم کارائیبی، سواحل بینظیر و تاریخ پر فراز و نشیب، جایی است که شادی در تار و پود فرهنگ آن تنیده شده است. اما در حاشیه این زیباییها، جوامع آسیبپذیر و کودکان دورافتاده با چالشهای عمیقی برای دسترسی به حقوق اولیه خود از جمله مطالعه روبرو هستند. در ویدیوی «شادی، کنشی برای مقاومت است»، IBBY جمهوری دومینیکن نشان میدهد که چگونه میتوان با سلاح کلمات، در برابر فراموشی و محرومیت ایستاد. در این جزیره، کتاب خواندن تنها یک فعالیت اوقات فراغت نیست، بلکه پلی است برای عبور از مرزهای جغرافیایی و اجتماعی.
«یک کتاب در چمدان بگذار»؛ سفر جادویی قصهها از سانتو دومینگو تا مادرید
شاید جذابترین و پرمعناترین ابتکار IBBY دومینیکن، پروژهای شاعرانه به نام «Lleva un libro en la maleta» (یک کتاب در چمدان بگذار) باشد که توسط نویسنده و فعال فرهنگی، ویرجینیا رید اسکوبال (Virginia Read Escobal) بنیانگذاری شده است. این پروژه که با حمایت صندوق IBBY-Yamada در سال ۲۰۲۴ تقویت شده، یک پل ادبی واقعی میسازد. آنها با استفاده از کتاب، کارگاههای آموزشی و تبادل فرهنگی، جوانان و نوجوانان آسیبپذیر را به هم متصل میکنند؛ پلی که حتی از اقیانوسها عبور کرده و خیابانهای سانتو دومینگو را به مادرید در اسپانیا گره میزند. در اینجا، چمدان دیگر نماد مهاجرت، جدایی یا رنج نیست، بلکه وسیلهای است برای حمل امید و قصه به دنیاهای جدید.
کتابخانههای چرخشی در «کابررا»؛ نوری برای ۴۶ مدرسه روستایی
اما این جنبش مقاومت در قلب روستاهای دورافتاده نیز جریان دارد. پروژه «BIBLIO CAB» در منطقه کابررا (Cabrera)، یکی از درخشانترین دستاوردهای این بخش است. با تأمین یک کتابخانه چرخشی برای ۴۶ مدرسه روستایی، IBBY دومینیکن تضمین میکند که کتابها در انبارها خاک نمیخورند. از طریق تبادل ماهانه کتابها بین این مدارس، کودکانی که شاید هرگز یک کتابفروشی یا کتابخانه مجهز ندیدهاند، با دنیاهای بیکران ادبیات آشنا میشوند. این تبادل ماهانه، به کودکان روستایی میآموزد که آنها نیز سهمی برابر از جهان دارند و تخیلشان هیچ مرز جغرافیایی نمیشناسد.
توانمندسازی از طریق همدلی و میانجیگری خواندن
هدف نهایی این پروژهها، تنها توزیع فیزیکی کتاب نیست. IBBY دومینیکن با برگزاری کارگاههای تخصصی، بر روی آموزش «میانجیگران خواندن» (Reading mediators) تمرکز میکند تا درک بینفرهنگی و همدلی را در میان جوانان آسیبپذیر تقویت کند. وقتی کودکی یاد میگیرد چگونه داستانی را برای دوستش بخواند و او را در تجربهای شریک کند، در واقع در حال تمرین دموکراسی، احترام به تفاوتها و ساختن یک جامعه تابآورتر است. این همان مقاومتی است که از طریق شادیِ کشف یک داستان جدید و درک متقابل شکل میگیرد.
چمدانهایی پر از امید برای آینده
پیام IBBY جمهوری دومینیکن در کمپین جهانی روشن و تکاندهنده است: در جایی که نابرابری و محرومیت سعی در به حاشیه راندن کودکان دارند، بردن یک کتاب به دست آنها، بزرگترین عمل مقاومت است. چه در خیابانهای پایتخت، چه در مدارس روستایی کابررا و چه در پلهای فرهنگی میان قارهها، جمهوری دومینیکن ثابت میکند که تا زمانی که چمدانی پر از کتاب در حرکت است، هیچ کودکی در این جزیره زیبا تنها نخواهد ماند. در اینجا، شادیِ خواندن، قویترین سپر در برابر ناامیدی است.
