اندونزی، بزرگ‌ترین مجمع‌الجزایر جهان با بیش از ۱۷ هزار جزیره، رنگین‌کمانی از فرهنگ‌ها، زبان‌ها و سنت‌هاست. اما همین پراکندگی جغرافیایی و چالش‌های اقتصادی، دسترسی برابر به منابع آموزشی را به یک رؤیای دوردست برای بسیاری از کودکان تبدیل کرده است. در پویش جهانی «شادی، کنشی برای مقاومت است»، شورای کتاب کودک اندونزی (INABBY) نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با سلاح کلمات، از اقیانوس‌ها و کوهستان‌ها عبور کرد و نور امید را به تاریک‌ترین و دورافتاده‌ترین نقاط این کشور جزیره‌ای رساند.
موتورسیکلت‌های حامل رؤیا؛ عبور از بحران با سوخت قصه
یکی از الهام‌بخش‌ترین ابتکارات شورای کتاب کودک اندونزی که با حمایت صندوق کودکان در بحران شورای کتاب کودک اجرا شده، پروژه «کتابخانه‌های موتورسیکلتی» (Motorbike Libraries) است. در مناطقی که درگیر بحران‌های طبیعی یا چالش‌های اجتماعی هستند و کتابخانه‌های ثابت در آن‌ها جایی ندارند، موتورسیکلت‌هایی که به جای کالاهای تجاری، کتاب حمل می‌کنند به نمادی از امید و مقاومت تبدیل می‌شوند. این کتابخانه‌های سیار و چابک، شادی را به کودکانی می‌رسانند که گویی جهان فراموششان کرده است. در این مسیر، هر موتورسیکلت حامل یک پیک امید است که ثابت می‌کند هیچ بحرانی نمی‌تواند جادوی قصه‌ها را متوقف کند.
«جادوی خواندن در دستان جوانان»؛ صلح و مدارا از طریق کتاب
در کشوری با این‌همه تنوع قومی و مذهبی، حفظ همبستگی ملی یک چالش همیشگی است. پروژه درخشان سال ۲۰۲۴ این بخش ملی با عنوان «جادوی خواندن در دستان جوانان - بگذارید بدرخشند» دقیقاً برای پاسخ به همین نیاز طراحی شد. این پروژه بر مفاهیم عمیق صلح، مدارا، شمول و هویت فرهنگی تمرکز دارد. در اینجا، جوانان آموزش می‌بینند تا خودشان مروجان خواندن باشند و این جادو را به دست کودکان کوچک‌تر برسانند. وقتی یک نوجوان اندونزیایی کتابی با مضامین صلح را برای کودکان روستایش می‌خواند، در واقع در حال انجام یک عمل مقاومت در برابر تفرقه و خشونت است و بذر مدارا را در نسل بعد می‌کارد.
کارگاه‌های شرق اندونزی؛ ساختن کتابخانه با دستان جامعه محلی
جزایر شرقی اندونزی از نظر امکانات آموزشی در محرومیت به سر می‌برند و فاصله زیادی با مرکز پایتخت دارند. برای پر کردن این شکاف، شورای کتاب کودک اندونزی کارگاه‌های آموزشی ویژه‌ای در این مناطق برگزار می‌کند تا فرصت‌های خواندن را به طور مستقیم افزایش دهد .در این کارگاه‌های تخصصی، داوطلبان محلی آموزش می‌بینند تا چگونه از کتاب‌ها برای ترویج خواندن استفاده کنند و خودشان کتابخانه‌های کوچک اجتماعی تأسیس نمایند. در اینجا، مقاومت به معنای توانمندسازی جامعه محلی است تا به جای منتظر ماندن برای کمک‌های بیرونی، خودشان نگهبانان دانش و شادی فرزندانشان باشند.
مورتی بونانتا و نبرد برای حفظ زبان‌های محلی
نمی‌توان از اندونزی گفت و از چهره ماندگار و بنیان‌گذار شورای کتاب کودک اندونزی، دکتر مورتی بونانتا یاد نکرد؛ کسی که به پاس دهه‌ها تلاش بی‌وقفه، برای جایزه برجسته‌ترین مروج خواندن IBBY-iRead در سال ۲۰۲۶ نامزد شده است 27. مورتی سال‌هاست برای حفظ ادبیات زبان‌های منطقه‌ای و محلی در اندونزی مبارزه می‌کند 21. او معتقد است که مقاومت یعنی نگذاریم صدها زبان بومی این مجمع‌الجزایر در برابر سیل زبان‌های غالب جهانی محو شوند. وقتی کودکی اندونزیایی کتابی را به زبان اجدادی خود می‌خواند، هویتش را در برابر فراموشی بیمه کرده است.
مقاومتی که جزایر را به هم پیوند می‌زند
در اندونزی، شادیِ ناشی از خواندن، چسبی نامرئی است که هزاران جزیره پراکنده را به یک ملت واحد تبدیل می‌کند. وقتی کتابی بر پشت یک موتورسیکلت در جاده‌ای خاکی به دست کودکی می‌رسد، یا وقتی نوجوانی در جزایر شرقی داستان صلح می‌خواند، شادی به قدرتمندترین شکل ممکن مقاومت می‌کند. شورای کتاب کودک اندونزی به جهان یادآوری می‌کند که اقیانوس‌ها شاید جزایر را از هم جدا کنند، اما کلمات و قصه‌ها می‌توانند بر فراز آن‌ها پرواز کنند و همه را در پناهگاه امن ادبیات به هم پیوند دهند.
