مقدمه
در حوزه رفاه اجتماعی و حمایت از اقشار آسیبپذیر در فرانسه، نهادهای غیردولتی نقش بسیار برجستهای ایفا میکنند. یکی از بزرگترین و تأثیرگذارترین این نهادها در منطقه شمال فرانسه (Hauts-de-France)، سازمان «لا سووگارد دو نور» (La Sauvegarde du Nord) است. این سازمان که در ابتدا با تمرکز بر نجات و حمایت از کودکان آسیبدیده تأسیس شد، امروزه به یک شبکه عظیم اجتماعی، پزشکی و فرهنگی تبدیل شده است که دامنه فعالیتهای آن از حمایتهای پایهای تا پروژههای ترویج کتابخوانی مانند برنامه مشهور «با من بخوان» (Lis avec moi) را در بر میگیرد.
تاریخچه و تکامل: از آ. د. اِن. اِس. اُ. آ تا لا سووگارد دو نور
ریشههای این سازمان به دهههای میانی قرن بیستم بازمیگردد. این نهاد سالها با نام اختصاری ADNSEA شناخته میشد که مخفف عبارت Association Départementale du Nord pour la Sauvegarde de l’Enfance et de l’Adolescence (انجمن دپارتمان شمال برای حمایت از کودکان و نوجوانان) بود.
در دهههای نخست، تمرکز اصلی ADNSEA بر کودکان و نوجوانانی بود که در معرض خطرات اجتماعی، بزهکاری، رهاشدگی یا فقر مفرط قرار داشتند. اما با تغییر نیازهای جامعه و پیچیدهتر شدن معضلات اجتماعی، مدیران این انجمن دریافتند که حمایت از کودک بدون حمایت از خانواده و جامعه پیرامون او امکانپذیر نیست.
به همین دلیل، دامنه فعالیتهای سازمان به حوزههایی چون حمایت از بزرگسالان آسیبپذیر، افراد دارای معلولیت، مبارزه با اعتیاد و طرد اجتماعی گسترش یافت. برای انعکاس این مأموریت جامع و فراگیر، سازمان نام خود را به لا سووگارد دو نور تغییر داد تا نشان دهد چتر حمایتی آن اکنون تمام افراد نیازمندِ منطقه شمال فرانسه را در بر میگیرد.
حوزههای اصلی فعالیت
امروزه لا سووگارد دو نور با بهرهگیری از هزاران کارمند و داوطلب در بیش از صد مرکز و نهاد زیرمجموعه، در چهار حوزه کلیدی فعالیت میکند:
۱. حمایت از کودکان و خانوادهها (Protection de l’Enfance): شامل مراقبت از کودکان بدسرپرست یا بیسرپرست، ارائه خدمات مشاوره به خانوادههای در معرض بحران و فراهم کردن خانههای امن.
۲. مددکاری اجتماعی و ادغام مجدد (Inclusion Sociale): کمک به افراد بیخانمان، پناهجویان و بزرگسالانی که دچار انزوای اجتماعی شدهاند برای بازگشت به زندگی عادی و یافتن مسکن و شغل.
۳. خدمات پزشکی-اجتماعی و سلامت (Médico-Social et Santé): پشتیبانی از افراد دارای معلولیتهای ذهنی و حرکتی، ارائه خدمات روانپزشکی و تأسیس مراکز ترک اعتیاد.
۴. فرهنگ، آموزش و پیشگیری: این سازمان معتقد است که فرهنگ یک نیاز ثانویه نیست، بلکه ابزاری برای رهایی و توانمندسازی است.
ارتباط لا سووگارد دو نور با ترویج سوادآموزی و برنامه «با من بخوان»
یکی از جذابترین جنبههای فعالیت «لا سووگارد دو نور» برای فعالان حوزه ادبیات کودک، رویکرد پیشگامانه آن در استفاده از کتاب به عنوان ابزاری برای مددکاری اجتماعی است.
برنامه مشهور «با من بخوان» (Lis avec moi) که ریشه در آموزههای انجمن اَکسه دارد، مستقیماً تحت مدیریت و حمایت سازمانی لا سووگارد دو نور فعالیت میکند. این سازمان با درک این موضوع که فقر فرهنگی یکی از عوامل اصلی بازتولید فقر اقتصادی و طرد اجتماعی است، دپارتمان فرهنگی خود را مأمور کرد تا کتابها را به فضاهایی ببرد که به طور سنتی محلی برای مطالعه محسوب نمیشوند؛ از جمله:
- پناهگاههای زنان و کودکان آسیبدیده
- مراکز نگهداری از جوانان بزهکار
- مراکز پزشکی و بهداشت مادر و کودک (PMI)
- زندانها و مراکز اقامت موقت
پشتیبانی ساختاری و مالی لا سووگارد دو نور باعث شد تا ایدههای بلندپروازانه مروجان خواندن، از یک حرکت کوچک محلی به یک ساختار حرفهای و گسترده در شمال فرانسه تبدیل شود که سالانه هزاران کودک و خانواده محروم را با جادوی کتاب و کلمات آشنا میکند.
نتیجهگیری
سازمان «لا سووگارد دو نور» (La Sauvegarde du Nord) که روزگاری با نام ADNSEA تنها بر حمایت از کودکان متمرکز بود، امروزه الگویی بینظیر از تکامل یک نهاد مدنی است. این نهاد نشان میدهد که برای ساختن جامعهای سالم، باید به تمامی ابعاد زندگی انسان—از نیازهای اولیه جسمی و امنیتی گرفته تا نیازهای عاطفی، فرهنگی و آموزشی—توجه کرد. حمایت همهجانبه این سازمان از پروژههای ترویج خواندن، گواهی روشن بر این حقیقت است که دسترسی به کتاب و ادبیات، حقی اساسی و گامی مهم در مسیر عدالت اجتماعی است.
منابع
- وبسایت رسمی La Sauvegarde du Nord:
lasauvegardedunord.fr(بخشهای تاریخچه، معرفی سازمان و گزارشهای سالانه). - پورتال رسمی برنامه Lis avec moi:
lisavecmoi.org(جهت بررسی ارتباط سازمانی با La Sauvegarde du Nord). - آرشیو ملی و دپارتمانی فرانسه مرتبط با تاریخچه نهادهای حمایت از کودکان (بخش تغییر ساختار ADNSEA به انجمنهای جامع منطقهای).
