مؤسسه تامر برای آموزش اجتماعی (Tamer Institute for Community Education) یک نهاد فلسطینی، غیرانتفاعی و غیردولتی است که از سال ۱۹۸۹ در فلسطین شکل گرفت. این مؤسسه در بستر انتفاضه اول فلسطین پدید آمد؛ زمانی که کودکان فلسطینی با تعطیلی مدارس، محدودیت رفتوآمد و نیاز شدید به کتاب و یادگیری جایگزین روبهرو بودند. تامر از همان آغاز با هدف گسترش خواندن، تقویت یادگیری اجتماعی، و حمایت از کودکان و نوجوانان فعالیت خود را آغاز کرد.
۱) معرفی کلی
تامر یکی از مهمترین نهادهای فرهنگی-آموزشی فلسطین است که فعالیتش فقط به آموزش رسمی محدود نیست، بلکه بر یادگیری اجتماعی، ترویج مطالعه، تولید فرهنگی، و توانمندسازی جامعه تمرکز دارد. این مؤسسه در طول دههها، بهویژه در کرانه باختری و غزه، نقش مهمی در پشتیبانی از کودکان، نوجوانان، مربیان و خانوادهها داشته است.
در منابع رسمی، تامر خود را نهادی معرفی میکند که به توسعه فرصتهای یادگیری برای کودکان، جوانان و افرادی که با آنان کار میکنند، میپردازد.
۲) سال تأسیس و زمینه شکلگیری
سال تأسیس
۱۹۸۹
مکان تأسیس
فلسطین
زمینه تاریخی
تأسیس تامر به انتفاضه اول فلسطین بازمیگردد. در آن دوره، بسیاری از مدارس با اختلال، تعطیلی یا محدودیت مواجه بودند و کودکان فلسطینی به منابع آموزشی و فرهنگیِ جایگزین نیاز داشتند. تامر در پاسخ به همین نیاز شکل گرفت؛ یعنی برای اینکه کتاب، خواندن و یادگیری در شرایط دشوار متوقف نشود.
۳) تاریخچه مؤسسه
تاریخچه تامر را میتوان در چند مرحله دید:
الف) مرحله آغازین: ۱۹۸۹ تا اوایل دهه ۱۹۹۰
در نخستین سالهای فعالیت، تامر بر خواندن، کتابخوانی، و فعالیتهای آموزشی غیررسمی تمرکز داشت. هدف اصلی این بود که در شرایط سیاسی و اجتماعی سخت، کودکان و نوجوانان به کتاب و یادگیری دسترسی داشته باشند.
ب) شکلگیری کارزارهای ملی مطالعه
از اوایل دهه ۱۹۹۰، تامر بهتدریج کارزارهای گستردهتری برای ترویج خواندن در فلسطین راهاندازی کرد. این کارزارها فقط به توزیع کتاب محدود نبودند، بلکه شامل:
- برنامههای مطالعه جمعی
- فعالیتهای کتابمحور در مدارس و اردوگاهها
- تشویق به خواندن در خانه و جامعه
- مشارکت داوطلبان و مربیان
بودند.
ج) گسترش فعالیتهای فرهنگی و تولید محتوا
تامر بعدها به حوزههای دیگری هم وارد شد:
- تولید و انتشار کتاب کودک
- کار با نویسندگان و تصویرگران فلسطینی
- برنامههای خلاقانه برای کودکان و نوجوانان
- تقویت مشارکت اجتماعی در آموزش
د) تثبیت جایگاه منطقهای و بینالمللی
تامر بهتدریج از یک نهاد محلی به یک مرجع شناختهشده در حوزه ترویج خواندن و آموزش اجتماعی در جهان عرب و سطح بینالمللی تبدیل شد. دریافت جوایز معتبر جهانی این جایگاه را تثبیت کرد.
۴) مأموریت و چشمانداز
مأموریت
در گزارش رسمی ۲۰۲۳، مأموریت تامر اینگونه آمده است:
تشویق و تعمیق فرصتهای یادگیری برای کودکان، جوانان و افرادی که با آنان کار میکنند.
چشمانداز
حرکت به سوی جامعهای فلسطینی، آزاد و امن برای یادگیری.
این دو گزاره نشان میدهند که تامر فقط یک مرکز فرهنگی نیست، بلکه هدفی اجتماعی و بلندمدت دارد: ساختن فضایی که در آن یادگیری، آزادی فرهنگی، امنیت آموزشی و رشد فکری امکانپذیر باشد.
۵) حوزههای فعالیت
۱. ترویج خواندن
هسته اصلی فعالیت تامر، کتابخوانی است. این مؤسسه از راه کارزارهای ملی، برنامههای محلی، نشستهای کتابخوانی و فعالیتهای میدانی، مطالعه را به زندگی روزمره کودکان و خانوادهها وارد میکند.
۲. آموزش اجتماعی
تامر آموزش را فقط به مدرسه محدود نمیداند. از نگاه این مؤسسه، یادگیری باید در:
- خانواده
- محله
- اردوگاه پناهندگان
- روستا
- فضای عمومی
نیز جریان داشته باشد.
۳. ادبیات کودک و نوجوان
تامر از تولید و انتشار آثار مناسب برای کودکان حمایت کرده و در این حوزه با نویسندگان و تصویرگران فلسطینی همکاری داشته است.
۴. برنامههای فرهنگی و خلاقانه
این مؤسسه برنامههایی برای:
- قصهگویی
- نوشتن خلاق
- تصویرگری
- مسابقههای ادبی
- مشارکت کودکان در تولید محتوا
اجرا کرده است.
۵. توانمندسازی جامعه
تامر با آموزش مربیان، داوطلبان و فعالان محلی، به ایجاد ظرفیت پایدار در جامعه کمک میکند.
۶) کارزار ملی مطالعه
یکی از شناختهشدهترین برنامههای تامر، کارزار ملی مطالعه است. این کارزار از مهمترین پروژههای مؤسسه در ترویج خواندن در فلسطین به شمار میرود.
هدفهای کارزار
- دسترسیپذیر کردن کتاب
- تشویق کودکان به مطالعه
- تبدیل خواندن به یک عادت اجتماعی
- رساندن کتاب به مناطق کمبرخوردار
- جلب مشارکت داوطلبان و خانوادهها
گستره اجرا
طبق منابع رسمی و گزارشهای مستقل، این کارزار در:
- شهرها
- روستاها
- اردوگاههای پناهندگان
- مناطق دورافتاده
اجرا شده است.
نکته مهم
در منابع عربی و انگلیسی، این کارزار بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای تامر برای ترویج فرهنگ مطالعه در فلسطین معرفی شده است.
۷) جوایز و افتخارات
الف) جایزه یادبود آسترید لیندگرن (2009)
یکی از مهمترین افتخارات تامر، دریافت جایزه یادبود آسترید لیندگرن در سال ۲۰۰۹ است.
- برنده: مؤسسه آموزشهای اجتماعی تامر
- سال: ۲۰۰۹
- مبلغ: ۵ میلیون کرون سوئد
- مراسم اهدای جایزه: ۲ ژوئن ۲۰۰۹ در استکهلم
- اهدای جایزه توسط ولیهـد سوئد، ویکتوریا
نقلقول رسمی هیئت داوران
هیئت داوران، تامر را بهسبب پشتکار، جسارت و ابتکارش در ترویج مطالعه و خلاقیت کودکان و نوجوانان فلسطینی ستوده است.
ب) نامزدی برای جایزه ترویج خواندن آستاهی-ایبی
تامر در سال ۲۰۰۸ برای جایزه ترویج خواندن ایبی-آساهی نامزد شد، اما برنده نشد.
این نکته در آرشیو رسمی ایبی روشن است.
ج) جوایز دیگر
در منابع رسمی تامر و جستوجوهای عربی، به جوایز دیگری هم اشاره شده، از جمله:
- جایزه شیخ حمد برای ترجمه و تفاهم بینالمللی در سال ۲۰۲۳
- اشارههایی به جوایز دیگر در آرشیو رسمی مؤسسه
۸) گزارشهای سالانه و شفافیت نهادی
تامر بهطور منظم گزارش سالانه منتشر میکند. این گزارشها برای شناخت:
- مأموریت
- پروژهها
- مخاطبان
- دستاوردها
- همکاریها
- وضعیت مالی و اجرایی
بسیار مهماند.
گزارش ۲۰۲۳
گزارش سالانه ۲۰۲۳ یکی از منابع کلیدی برای شناخت وضعیت جدید مؤسسه است. در این گزارش:
- چشمانداز و مأموریت بهروز شده
- به شرایط دشوار غزه در پی تحولات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ اشاره شده
- فعالیتهای آموزشی و فرهنگی مؤسسه مستند شدهاند
۹) جایگاه تامر در فرهنگ و آموزش فلسطین
تامر فقط یک مؤسسه کتابمحور نیست؛ بلکه بخشی از زیرساخت فرهنگی و آموزشی فلسطین است. اهمیت آن در چند نکته خلاصه میشود:
- حفظ پیوستگی یادگیری در شرایط بحران
- تبدیل خواندن به یک کنش اجتماعی
- حمایت از کودکان و نوجوانان
- تقویت هویت فرهنگی فلسطینی
- تولید ادبیات کودک بومی
- پیوند آموزش با عدالت فرهنگی
۱۰) اهمیت بینالمللی
تامر در سطح جهانی نیز شناخته شده است، چون توانسته نشان دهد که:
- ترویج خواندن میتواند در شرایط سخت هم ادامه پیدا کند
- آموزش اجتماعی فقط به مدرسه وابسته نیست
- نهادهای محلی میتوانند اثر جهانی داشته باشند
دریافت جایزه آسترید لیندگرن و حضور در آرشیوهای ایبی، این جایگاه را تثبیت کرده است.
۱۱) جمعبندی
مؤسسه آموزشهای اجتماعی تامر، نهادی فلسطینی و پیشرو در حوزه خواندن، آموزش اجتماعی و تولید فرهنگی برای کودکان و نوجوانان است. این مؤسسه در سال ۱۹۸۹ در فلسطین و در بستر انتفاضه اول فلسطین تأسیس شد. تامر با تمرکز بر ترویج مطالعه، راهاندازی کارزارهای ملی خواندن، حمایت از ادبیات کودک، و توانمندسازی جامعه، به یکی از مهمترین نهادهای فرهنگی فلسطین تبدیل شده است.
از مهمترین نقاط عطف تاریخ آن میتوان به:
- تأسیس در ۱۹۸۹
- گسترش کارزارهای مطالعه
- نامزدی برای جایزه ایبی-آساهی در ۲۰۰۸
- دریافت جایزه یادبود آسترید لیندگرن در ۲۰۰۹
اشاره کرد.
منابع
منابع رسمی
-
وبسایت رسمی مؤسسه تامر
-
صفحه عربی مؤسسه تامر
-
گزارش سالانه ۲۰۲۳
http://www.tamerinst.org/sites/default/files/attachments/2023_Anual_English_Report.pdf
-
صفحه رسمی گزارشهای سالانه
-
صفحه رسمی درباره مؤسسه
منابع جایزه و آرشیو بینالمللی
-
آرشیو جایزه یادبود آسترید لیندگرن
-
بیانیه رسمی اهدای جایزه ۲۰۰۹
-
آرشیو ایبی برای جایزه ترویج خواندن ایبی-آساهی ۲۰۰۸
https://www.ibby.org/subnavigation/archives/ibby-asahi-reading-promotion-award/2008
-
صفحه جایزه ترویج خواندن ایبی-آساهی
https://www.ibby.org/awards-activities/awards/ibby-asahi-reading-promotion-award
منابع مستقل و عربی
- مونتکارلو الدولية، مصاحبه عربی درباره تامر
- گاردین، گزارش مستقل درباره تأسیس تامر
https://www.theguardian.com/world/2005/dec/11/israel
- آرشیو/صفحههای عربی مرتبط با تامر
