نیجریه، پرجمعیت‌ترین کشور آفریقا، سرزمینی با بیش از ۲۵۰ گروه قومی و صدها زبان زنده، جایی است که داستان‌ها همواره در تار و پود فرهنگ آن تنیده شده‌اند. در کشوری که از یک سو با ثروت عظیم منابع طبیعی و از سوی دیگر با چالش‌های عمیق آموزشی و اجتماعی روبروست، شورای کتاب کودک نیجریه نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با سلاح کتاب و تصاویر، صدای نسل جدید آفریقا را به گوش جهان رساند. در پویش جهانی «شادی، کنشی برای مقاومت است»، نیجریه داستانی از قدرت‌یابی، خلاقیت و حفظ هویت فرهنگی را روایت می‌کند.
«توفان کتاب»؛ پرورش نسل جدید تصویرگران آفریقایی
یکی از درخشان‌ترین ابتکارات شورای کتاب کودک نیجریه، پروژه‌ای قدرتمند به نام توفان کتاب «Book Storm» است؛ برنامه‌ای آموزشی که با هدف پرورش ۴۰ خلاق جوان نیجریه‌ای (بین ۲۱ تا ۳۰ سال) طراحی شده است 27. این جوانان که شور و اشتیاق عمیقی برای خلق کتاب‌های کودک دارند، آموزش می‌بینند تا چگونه کتاب‌های تصویری جذاب و فرهنگی خلق کنند 27. پروژه IBBY-Yamada در سال ۲۰۲۵، زیربنای مستحکمی برای نسل جدید تصویرگران نیجریه‌ای ایجاد کرد تا بتوانند ادبیات کودک در سطح جهانی تولید کنند 24. در کشوری که سال‌ها کتاب‌های وارداتی با قهرمانان غربی بر قفسه‌ها سلطه داشتند، این مقاومت یعنی بازپس‌گیری روایت‌ها؛ یعنی اثبات این حقیقت که کودکان نیجریه‌ای نیز حق دارند قهرمانانی شبیه به خود، با لباس‌های سنتی و در خیابان‌های لاگوس و کانو ببینند.
جشنواره‌های هنری و کتاب؛ صدای رسای آفریقا
نیجریه با حضور فعال در رویدادهای بزرگی مانند **جشنواره هنر و کتاب آکه و جشنواره کتاب و هنر کادونا، فضایی برای گفت‌وگوی فرهنگی ایجاد می‌کند 28. این جشنواره‌ها تنها رویدادهای ادبی نیستند، بلکه پلتفرم‌هایی برای مقاومت در برابر حاشیه‌نشینی فرهنگی آفریقا هستند. در اینجا، نویسندگان و تصویرگران نیجریه‌ای گردهم می‌آیند تا داستان‌هایی بسازند که نه تنها برای کودکان نیجریه، بلکه برای تمام جهان جذاب و معنادار باشد.
بازدیدهای مدرسه‌ای؛ رساندن کتاب به قلب جوامع
یکی از فعالیت‌های مستمر شورای کتاب کودک نیجریه، بازدیدهای مدرسه‌ای است. در کشوری که بسیاری از مدارس روستایی از کمبود شدید کتاب‌های مناسب رنج می‌برند، این بازدیدها فرصتی است برای رساندن مستقیم کتاب‌ها به دست کودکان. اما این تنها توزیع کتاب نیست؛ بلکه فرصتی است برای شنیدن صدای کودکان، درک نیازهایشان و آموختن از آن‌ها. وقتی یک تصویرگر جوان نیجریه‌ای در مدرسه‌ای روستایی نشسته و با کودکان درباره داستان‌هایشان صحبت می‌کند، در واقع در حال ساختن پلی میان نسل‌ها و طبقات اجتماعی است.
کتاب‌های بومی؛ پاسداری از زبان‌های در خطر
در کشوری با این تنوع زبانی شگفت‌انگیز، شورای کتاب کودک نیجریه بر اهمیت خلق کتاب‌هایی به زبان‌های بومی و محلی تأکید می‌کند 32. وقتی کودکی در روستاهای دورافتاده نیجریه کتابی را به زبان مادری خود می‌خواند، نه تنها سواد آموزی می‌کند، بلکه هویت فرهنگی خود را نیز حفظ می‌نماید. این مقاومت در برابر یکسان‌سازی زبانی است؛ اثبات این حقیقت که زبان‌های محلی نیز می‌توانند زبان ادبیات مدرن و جهانی باشند.
ادبیات کودک به عنوان ابزار تغییر اجتماعی
در نیجریه، ادبیات کودک تنها برای سرگرمی نیست؛ بلکه ابزاری قدرتمند برای پرداختن به مسائل اجتماعی است 31. کتاب‌ها می‌توانند درباره برابری جنسیتی، حفاظت از محیط زیست، صلح و مدارا صحبت کنند. وقتی کودکی داستان دختری را می‌خواند که رؤیاهای بزرگ دارد، یا داستانی درباره همکاری میان گروه‌های قومی مختلف می‌خواند، در واقع در حال یادگیری ارزش‌هایی است که می‌تواند جامعه‌ای بهتر بسازد.
صدای حقوق کودکان آفریقا
یکی دیگر از پروژه‌های کلیدی شورای کتاب کودک نیجریه است که بر حقوق کودکان تمرکز دارد 28. در منطقه‌ای که کودکان گاهی در حاشیه تصمیم‌گیری‌های اجتماعی قرار می‌گیرند، این انجمن فضایی برای دفاع از حقوق آن‌ها ایجاد می‌کند. از طریق ادبیات و هنر، کودکان یاد می‌گیرند که صدایشان ارزشمند است و می‌توانند تغییر ایجاد کنند.
مقاومت با قلم‌های آفریقایی
پیام شورای کتاب کودک نیجریه در پویش جهانی روشن و قدرتمند است: در قاره‌ای که سال‌ها روایت‌هایش توسط دیگران نوشته شده، امروز جوانان نیجریه‌ای خودشان قلم به دست گرفته‌اند و داستان‌هایشان را می‌نویسند. این مقاومت، مقاومتی است از نوع خلاقانه؛ مقاومتی که به جای تخریب، می‌سازد. وقتی یک تصویرگر ۲۵ ساله نیجریه‌ای، اولین کتاب تصویری خود را منتشر می‌کند و کودکی در مدرسه‌ای دورافتاده، قهرمانی را می‌بیند که شبیه خودش است، در آن لحظه شادی پیروز شده است. شورای کتاب کودک نیجریه به جهان نشان می‌دهد که آفریقا دیگر تنها موضوع داستان‌های دیگران نیست؛ آفریقا امروز خودش داستان‌هایش را می‌نویسد، تصویرگری می‌کند و به کودکان جهان هدیه می‌دهد. در سرزمین طبل‌ها و داستان‌ها، هر کتاب جدید، ضربه‌ای است بر طبل آزادی و هر تصویر جدید، پنجره‌ای است رو به آینده‌ای روشن‌تر.
