گروهبندی: علوم اجتماعی (پژوهش میدانی و تحلیل داده)
سطح: مناسب برای دانشآموزان پایه دوم تا پنجم دبستان
هدف پروژه
در این پژوهش، هدف ما این است که بفهمیم چه جانورانی میان کودکان محبوبتر هستند و آیا این محبوبیت به جنسیت و گروه سنی آنها بستگی دارد یا نه. با انجام این پژوهش، مهارتهای گردآوری، ثبت، بررسی و تحلیل اطلاعات در کودکان تقویت میشود.
پرسشهای پژوهش
-
چه جانورانی میان کودکان محبوبتر هستند؟
-
آیا پسران به جانوران خاصی علاقه دارند؟
-
دختران به چه جانورانی بیشتر علاقهمند هستند؟
-
کودکان خردسال (کلاس اول و دوم) چه جانورانی را دوست دارند؟
-
کودکان بزرگتر (کلاس چهارم و پنجم) به چه جانورانی علاقه دارند؟
-
پسران خردسال کدام جانوران را بیشتر دوست دارند؟ (و پرسشهای مشابه دیگر)
مواد و تجهیزات مورد نیاز
-
کاغذ و مداد برای یادداشتبرداری
-
یک تخته رسم یا چند برگه بزرگ برای کشیدن نمودار نهایی
-
دو یا چند گروه از کودکان با سنهای متفاوت (مثلاً یک گروه از کلاس اولیها و یک گروه از کلاس پنجمیها)
-
خطکش برای کشیدن جدول
مراحل پژوهش (گام به گام)
گام اول: ساختن جدول اطلاعات
یک جدول با سه ستون روی یک برگه رسم کنید. عنوانهای زیر را بالای هر ستون بنویسید:
|
سن کودک |
جنسیت کودک (پسر/دختر) |
نام جانور مورد علاقه |
|---|---|---|
گام دوم: مصاحبه و جمعآوری اطلاعات
-
ابتدا با همکلاسیهای خودتان مصاحبه کنید. از هر کدام بپرسید چند سال دارند، پسر هستند یا دختر، و جانور مورد علاقهشان چیست. پاسخها را در جدول یادداشت کنید.
-
سپس با یک گروه دیگر از دانشآموزان (مثلاً کلاس اولیها یا کلاس پنجمیها) مصاحبه کنید و اطلاعات آنها را هم در جدول ثبت نمایید.
گام سوم: سازماندهی اطلاعات
پس از پایان مصاحبهها، اطلاعات بهدستآمده را روی یک برگه بزرگ (یا تخته رسم) به صورت منظم یادداشت کنید. میتوانید نتایج را بر اساس:
-
نام جانوران
-
تعداد رأی هر جانور
-
گروههای سنی مختلف
-
جنسیتهای مختلف
دستهبندی کنید.
گام چهارم: تحلیل و بررسی اطلاعات
حالا به پرسشهای زیر پاسخ دهید. برای پاسخ دادن، به جدول و دستهبندیهایی که انجام دادهاید نگاه کنید:
-
کدام جانوران بیشترین رأی را آوردهاند؟ (سه جانور اول)
-
پسرها بیشتر به چه جانورانی رأی دادهاند؟ یک فهرست از سه جانور اول پسرها تهیه کنید.
-
دخترها بیشتر به چه جانورانی رأی دادهاند؟ یک فهرست از سه جانور اول دخترها تهیه کنید.
-
کودکان خردسال (کلاس اول و دوم) چه جانورانی را دوست دارند؟
-
کودکان بزرگتر (کلاس چهارم و پنجم) چه جانورانی را دوست دارند؟
-
آیا میتوانید پرسشهای دیگری مثل «پسران خردسال چه جانورانی را دوست دارند؟» را هم پاسخ دهید.
گام پنجم: پیدا کردن الگو
حالا به یافتههای خود نگاه کنید. آیا الگوی خاصی میبینید؟ مثلاً:
-
آیا جانوران خاصی هستند که فقط پسرها دوست دارند و دخترها دوست ندارند؟
-
آیا جانوران خاصی هستند که خردسالان بیشتر دوست دارند تا بزرگترها؟
اگر پاسختان مثبت است، از خود و دوستانتان بپرسید: «به نظر شما چرا برخی جانوران در میان گروههای خاصی از کودکان محبوبتر هستند؟»
توجه: برای این پرسش آخر، پاسخ قطعی و درست و غلط وجود ندارد. هدف اصلی این است که درباره مشاهدات خود فکر کنید و نظر بدهید.
گسترش پروژه (ایدههای بیشتر)
-
میتوانید همین پژوهش را با گروهی از بزرگسالان (مثلاً والدین یا معلمان) انجام دهید و نتایج را با نتایج کودکان مقایسه کنید. آیا بزرگسالان هم جانورانی را دوست دارند که کودکان دوست دارند؟
-
میتوانید به جای یک مدرسه، در چند مدرسه مختلف پژوهش کنید و نتایج را با هم مقایسه نمایید.
مفاهیم کلیدی
-
جنسیت: پسر یا دختر بودن افراد.
-
اطلاعات: دادههایی که از مصاحبه جمعآوری میکنید.
-
گردآوری: جمع کردن اطلاعات.
-
تحلیل و بررسی: نگاه دقیق به اطلاعات و نتیجه گرفتن از آنها.
-
ثبت اطلاعات: یادداشت کردن منظم اطلاعات در جدول.
بخش دوم: توضیحات تکمیلی و نکات کاربردی برای آموزگاران و والدین
۱. چرا این پروژه ارزشمند است؟
این پروژه ساده، کودکان را با مراحل پایهای یک پژوهش علمی در علوم اجتماعی آشنا میکند:
-
طرح پرسش: مشخص کردن این که چه چیزی را میخواهیم بدانیم.
-
جمعآوری داده: مصاحبه با افراد و ثبت اطلاعات.
-
سازماندهی: مرتب کردن دادهها در جدول و دستهبندی آنها.
-
تحلیل: پیدا کردن الگوها و پاسخ به پرسشها.
-
نتیجهگیری: ارائه یافتهها و فکر کردن درباره دلایل.
۲. نکات اجرایی برای هر گام
گام اول (ساخت جدول):
-
میتوانید جدول را روی یک برگه A3 یا روی تخته کلاس بکشید تا همه بتوانند نتایج را ببینند.
-
به کودکان یادآوری کنید که نوشتهها باید خوانا باشد.
گام دوم (مصاحبه):
-
اگر مصاحبه با کلاسهای دیگر انجام میشود، بهتر است هماهنگی قبلی با معلم آن کلاس صورت گیرد.
-
به کودکان بیاموزید که هنگام مصاحبه مؤدب باشند و پس از گرفتن پاسخ، تشکر کنند.
-
اگر کودک خردسالی نمیتواند نام جانور را بنویسد، میتواند نقاشی بکشد و شما نام آن را زیرش بنویسید.
گام سوم (سازماندهی):
-
میتوانید از دانشآموزان بخواهید با چسباندن برگههای رنگی یا کشیدن شکلک کنار هر جانور، نتایج را جذابتر نشان دهند.
-
برای دستهبندی بر اساس سن، میتوانید دو جدول جداگانه (یکی برای خردسالان و یکی برای بزرگترها) درست کنید.
گام چهارم (تحلیل):
-
اگر کودکان در شمارش آرا مشکل دارند، میتوانید آنها را به گروههای کوچک تقسیم کنید تا با همکاری هم آرا را بشمارند.
-
استفاده از چوبخط (مثل بارمهای رأیگیری) میتواند به شمارش کمک کند.
گام پنجم (پیدا کردن الگو):
-
این مرحله، اوج تفکر خلاقانه کودکان است. همه نظرات را بپذیرید و آنها را تشویق کنید. مثلاً اگر کودکی گفت «چون شیر قوی است و پسرها دوست دارند قوی باشند»، این یک تحلیل فوقالعاده است.
۳. ایدههایی برای گسترش پروژه
-
نمودار ستونی: از کودکان بخواهید با استفاده از برگههای رنگی، یک نمودار ستونی از جانوران محبوب بکشند.
-
نقشه ذهنی: یک نقشه ذهنی از ویژگیهای جانوران محبوب بکشید. مثلاً آیا جانوران محبوب بیشتر علفخوارند یا گوشتخوار؟ اهلی هستند یا وحشی؟
-
ارائه شفاهی: از هر گروه بخواهید یافتههای خود را به صورت یک سخنرانی کوتاه به کلاس ارائه دهند.
۴. ارزشیابی (آیا پروژه موفق بوده است؟)
شما میتوانید موفقیت این پروژه را از طریق موارد زیر بسنجید:
-
آیا کودکان جدول اطلاعات را به درستی پر کردهاند؟
-
آیا توانستهاند آرا را به درستی بشمارند و دستهبندی کنند؟
-
آیا در پاسخ به پرسشها، از اطلاعات جدول استفاده کردهاند (نه از حدسهای شخصی)؟
-
آیا هنگام ارائه نتایج، با اعتماد به نفس صحبت میکنند؟
-
آیا از کار گروهی و پژوهش لذت بردهاند؟
۵. گفتوگوهای پیشنهادی بعد از پروژه
-
«فکر میکنید اگر این پژوهش را در مدرسه دیگری انجام دهیم، نتایج مشابهی به دست میآید؟»
-
«به نظر شما چرا سگ و گربه این قدر بین بچهها محبوب هستند؟»
-
«آیا جانوری هست که قبلاً دوستش نداشتید، اما بعد از این پروژه به آن علاقهمند شده باشید؟»
۶. نکته پایانی
این پروژه فرصتی عالی برای پرورش تفکر تحلیلی و مهارتهای اجتماعی کودکان است. آنها یاد میگیرند که برای پیدا کردن پاسخ پرسشهای خود، باید به سراغ جمعآوری اطلاعات بروند، نه اینکه فقط به حدس و گمان اکتفا کنند. این پایهای برای پژوهشهای پیچیدهتر در سالهای آینده خواهد بود.
