«سفر دریایی لی‌لی» داستانی تاریخی درباره جنگ، کودکی، دوستی، دروغ، فقدان، پناهندگی و مسئولیت است. داستان در تابستان سال ۱۹۴4، در میانه جنگ جهانی دوم اتفاق می‌افتد اما جنگ در این رمان بیشتر از آنکه در میدان نبرد دیده شود، در زندگی روزمره کودکانی دیده می‌شود که در خانه مانده‌اند. قهرمان داستان، لی‌لی، دختری ده‌ساله است که تابستان را همراه پدر و مادربزرگش در خانه تابستانی خانواده می‌گذراند. برای لی‌لی، تابستان یعنی دریا، ساحل، بازی، ماهیگیری و بودن در کنار پدرش. اما تابستان سال ۱۹۴۴ با سال‌های پیش فرق دارد. جنگ همه چیز را تغییر داده است. بهترین دوست لی‌لی رفته و پدر لی‌لی نیز قرار است برای خدمت به جنگ برود. برای لی‌لی، جنگ ابتدا معنایی بسیار شخصی دارد، ترس از دست دادن پدر. او هنوز نمی‌تواند جنگ را مانند بزرگسالان بفهمد. نمی‌تواند درباره سیاست، کشورها یا دلایل جنگ تحلیل کند. او فقط می‌داند که پدرش قرار است خانه را ترک کند و نمی‌داند چه زمانی برمی‌گردد. بنابراین جنگ در زندگی او به شکل یک غیبت ظاهر می‌شود، پدری که دیگر در خانه نیست، نامه‌هایی که از راه دور می‌رسند و ترسی دائمی که شاید این جدایی همیشگی باشد.
لی‌لی دختری خیال‌پرداز است. او دوست دارد داستان بسازد و گاهی برای اینکه خودش را بزرگ‌تر، جالب‌تر یا شجاع‌تر نشان دهد، چیزهایی می‌گوید که حقیقت ندارند. دروغ‌های او در ابتدا خطرناک نیستند. بیشتر شبیه خیال‌پردازی‌های یک کودک‌اند، کودکی که می‌خواهد توجه دیگران را جلب کند یا ضعف‌ها و ترس‌های خودش را پنهان کند. یکی از ویژگی‌های مهم رمان این است که نویسنده مسئله دروغ را به یک درس اخلاقی ساده تبدیل نمی‌کند. او نشان می‌دهد که چرا کودکان دروغ می‌گویند و چگونه یک دروغ کوچک می‌تواند به تدریج پیامدهایی جدی پیدا کند.
لی‌لی باید در طول داستان بفهمد که سخن انسان فقط کلمه نیست. گاهی دیگران بر اساس حرف‌های ما تصمیم می‌گیرند و به ما اعتماد می‌کنند. بنابراین مسئولیت انسان فقط در برابر نیت خودش نیست، بلکه در برابر پیامدهای رفتار خود نیز مسئول است. در چنین شرایطی، لی‌لی با کودکی به نام آلبرت آشنا می‌شود، پسری پناهنده از مجارستان. آلبرت با لی‌لی تفاوت زیادی دارد. او محتاط‌تر و کم‌حرف‌تر است و تجربیاتی دارد که لی‌لی نمی‌تواند تصورشان کند. جنگ خانواده آلبرت را از هم پاشیده است. او پدر و مادرش را از دست داده و از خواهرش نیز جدا شده است. بنابراین وقتی لی‌لی از رفتن پدرش می‌ترسد، آلبرت با واقعیت فقدان خانواده و جدایی از خواهرش زندگی می‌کند این تفاوت بسیار مهم است. لی‌لی هنوز در مرحله ترس از فقدان است، آلبرت بخش بزرگی از فقدان را تجربه کرده است. با این حال، هر دو کودک در یک نقطه به یکدیگر شبیه‌اند، هر دو تنها هستند. لی‌لی دوستش را از دست داده و پدرش را در آستانه رفتن می‌بیند. آلبرت خانواده‌اش را از دست داده و خواهرش از او دور است. به همین دلیل دوستی آنها به تدریج شکل می‌گیرد.
رابطه لی‌لی و آلبرت در ابتدا ساده نیست. آنها از دو جهان متفاوت آمده‌اند و هر کدام چیزهایی را از دیگری پنهان می‌کنند. اما کم‌کم به هم نزدیک می‌شوند. لی‌لی به آلبرت شنا یاد می‌دهد و آلبرت بخشی از گذشته خود را برای او تعریف می‌کند. لی‌لی برای نخستین بار با کودکی روبه‌رو می‌شود که جنگ را نه از راه اخبار، بلکه در زندگی خودش تجربه کرده است. آلبرت نیز در لی‌لی چیزی پیدا می‌کند که در زندگی آشفته‌اش به آن نیاز دارد، یک دوست، کسی که بتواند به او اعتماد کند و بخشی از تنهایی‌اش را با او تقسیم کند. دوستی آنها راهی برای شناخت «دیگری» است. لی‌لی ابتدا آلبرت را فقط پسری تازه‌وارد و متفاوت می‌بیند اما کم‌کم متوجه می‌شود پشت رفتارهای او گذشته‌ای دردناک وجود دارد.
یکی از اتفاق‌هایی که دو کودک را بیشتر به هم نزدیک می‌کند، ماجرای یک بچه‌گربه است. آنها با موجودی کوچک و بی‌پناه روبه‌رو می‌شوند و تلاش می‌کنند از آن مراقبت کنند. این اتفاق در ساختار داستان اهمیت زیادی دارد. کودکان در جهانی زندگی می‌کنند که بزرگسالان آن را با جنگ و خشونت پر کرده‌اند، اما خود آنها در برابر موجودی کوچک و بی‌دفاع، به جای خشونت، مراقبت و نجات را انتخاب می‌کنند. از همین جا رابطه آنها عمق بیشتری پیدا می‌کند.
آلبرت برای لی‌لی پنجره‌ای به جهانی است که او پیش از آن نمی‌شناخته است. او از خانواده‌اش، مجارستان و خواهرش می‌گوید. جنگ زندگی او را از شکل طبیعی خارج کرده است. او دیگر کودکی نیست که بتواند بدون فکر کردن به گذشته و آینده زندگی کند. او نمی‌تواند گذشته را پشت سر بگذارد، زیرا هنوز نمی‌داند چه بر سر خواهرش آمده است. در اینجا نویسنده مسئله جنگ را از زاویه‌ای بسیار انسانی نشان می‌دهد. جنگ فقط مرگ سربازان یا پیروزی و شکست کشورها نیست. برای یک کودک ممکن است معنای جنگ این باشد که خواهرش دیگر کنارش نیست و نمی‌داند دوباره او را خواهد دید یا نه.
یکی از ظریف‌ترین بخش‌های کتاب، شباهت میان لی‌لی و آلبرت است. هر دو دروغ‌هایی دارند، اما دلیل دروغ گفتنشان یکسان نیست. لی‌لی بیشتر برای جلب توجه، بزرگ جلوه دادن خودش یا پنهان کردن ترس‌هایش دروغ می‌گوید. اما دروغ‌های آلبرت با گذشته دردناک او ارتباط دارند. او نمی‌تواند به راحتی درباره اتفاق‌هایی که برای خانواده‌اش افتاده حرف بزند. بنابراین نویسنده نشان می‌دهد که همه دروغ‌ها از یک جنس نیستند. گاهی دروغ از خیال می‌آید، گاهی از ترس، گاهی از شرم و گاهی از ناتوانی انسان در روبه‌رو شدن با حقیقت. اما سرانجام، هر دو کودک باید بفهمند که حقیقت نمی‌تواند برای همیشه پنهان بماند.
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های «سفر دریایی لی‌لی» این است که جنگ بیشتر در حاشیه دیده می‌شود تا در میدان نبرد. ما سربازان را در جنگ نمی‌بینیم اما نتیجه جنگ همه جا حاضر است. پدرها خانه را ترک می‌کنند. خانواده‌ها از هم جدا می‌شوند. نامه‌ها از راه دور می‌رسند. کودکان نگران عزیزانشان هستند. پناهندگان وارد زندگی مردم می‌شوند. غذا و برخی کالاها محدود می‌شوند. مردم درباره کشتی‌ها، سربازان و خبرهای جنگ صحبت می‌کنند. در نتیجه جنگ به جای اینکه فقط یک حادثه تاریخی باشد، تبدیل به بخشی از زندگی روزمره می‌شو این تفاوت نگاه بسیار مهم است، زیرا نشان می‌دهد یک حادثه تاریخی واحد می‌تواند برای کودکان مختلف معناهای متفاوتی داشته باشد.
شخصیت آلبرت امکان مهمی برای پرداختن به مفهوم پناهندگی است. او فقط کودکی خارجی نیست. او کودکی است که مجبور شده خانه‌اش را ترک کند، خانواده‌اش را از دست داده و به سرزمینی دیگر آمده است. او گذشته‌ای دارد که دیگران از آن خبر ندارند. در نگاه نخست ممکن است رفتار آلبرت برای لی‌لی عجیب باشد، اما وقتی گذشته او آشکار می‌شود، خواننده درمی‌یابد که رفتارهایش ریشه در ترس و تجربه‌های سخت دارد. به این ترتیب، کتاب به کودک می‌آموزد که نباید انسان‌ها را فقط از روی رفتار ظاهری‌شان قضاوت کرد. هر انسان داستانی دارد که ممکن است دیگران از آن بی‌خبر باشند.
عنوان اصلی کتاب معنای گسترده‌ای دارد. لی‌لی فقط از یک مکان به مکان دیگر نمی‌رود. او از یک مرحله زندگی به مرحله‌ای دیگر می‌رسد. در آغاز داستان، جهان را بیشتر از زاویه خودش می‌بیند. در پایان، می‌تواند درد دیگری را ببیند. از خیال‌پردازی به واقعیت می‌رسد. از دروغ به حقیقت. از ترس به مسئولیت و از خودمحوری به همدلی. بنابراین «عبور» را می‌توان مهم‌ترین استعاره رشد لی‌لی دانست. او از کودکی که هنوز پیامد رفتارهایش را درک نمی‌کند، به کودکی تبدیل می‌شود که می‌فهمد تصمیم‌هایش بر زندگی دیگران اثر می‌گذارد.
پایان کتاب شاد و بی‌دغدغه نیست. جنگ هنوز ادامه دارد. فقدان‌هایی که شخصیت‌ها تجربه کرده‌اند از بین نرفته‌اند. گذشته آلبرت نیز پاک نمی‌شود. اما امید در داستان باقی می‌ماند. این امید از این تصور نمی‌آید که جهان ناگهان جای امنی شده است. بلکه از این واقعیت می‌آید که انسان‌ها می‌توانند در شرایط دشوار یکدیگر را پیدا کنند، به هم اعتماد کنند و از یکدیگر مراقبت کنند. به همین دلیل، دوستی لی‌لی و آلبرت یکی از مهم‌ترین عناصر معنایی کتاب است. لی‌لی قهرمانی بی‌نقص نیست او دروغ می‌گوید.گاهی خودخواه است.گاهی از گفتن حقیقت فرار می‌کند و به همین دلیل رشد او اهمیت پیدا می‌کند. اگر لی‌لی از ابتدا عاقل و اخلاقی بود، داستان رشد شخصیت او معنایی نداشت. او باید اشتباه کند تا بتواند مسئولیت را بفهمد. باید دروغ بگوید تا ارزش حقیقت را درک کند .باید بترسد تا معنای شجاعت را بفهمد و باید با درد دیگری روبه‌رو شود تا معنای همدلی را بیاموزد. آلبرت نیز شخصیتی پیچیده است. او دروغ می‌گوید، راز دارد و تصمیم‌هایی گرفته که بعدها از آنها احساس گناه می‌کند. اما شرایط زندگی او با لی‌لی یکسان نیست. لی‌لی هنوز فرصت کودکی کردن دارد. آلبرت بخشی از کودکی خود را در جنگ از دست داده است. او خیلی زود مجبور شده با مرگ، جدایی و ترس روبه‌رو شود. به همین دلیل رابطه میان این دو کودک فقط یک دوستی ساده نیست. لی‌لی از آلبرت می‌آموزد که جهان بسیار بزرگ‌تر از تجربه شخصی اوست. آلبرت نیز از لی‌لی تجربه‌ای از دوستی، اعتماد و امکان دوباره امید داشتن به دست می‌آورد.
«سفر دریایی لی‌لی» داستان تابستان دختری ده‌ساله در کنار دریاست، اما در لایه‌های عمیق‌تر، داستانی درباره جنگ و تأثیر پنهان آن بر کودکان است. لی‌لی تابستان را با انتظار یک زندگی معمولی آغاز می‌کند، اما در طول داستان با جدایی، ترس، دروغ، پناهندگی، فقدان و مسئولیت روبه‌رو می‌شود. آشنایی او با آلبرت نقطه تحول داستان است. او برای نخستین بار با کودکی روبه‌رو می‌شود که جنگ زندگی‌اش را به شکلی بسیار عمیق تغییر داده است. دوستی این دو کودک به لی‌لی کمک می‌کند جهان را فراتر از تجربه شخصی خودش ببیند. او یاد می‌گیرد که آدم‌های دیگر فقط شخصیت‌های فرعی زندگی ما نیستند، هر کدام گذشته، ترس، خانواده و رنج خودشان را دارند. لی‌لی همچنین درمی‌یابد که کلمات می‌توانند پیامد داشته باشند و دروغی که کوچک است، ممکن است برای شخص دیگری بسیار مهم باشد. بنابراین «عبور» اصلی کتاب، عبور از یک ساحل به ساحل دیگر نیست، عبور اخلاقی و عاطفی یک کودک است. لی‌لی از خیال به واقعیت می‌رسد، از خودمحوری به همدلی، از ترس به شجاعت و از دروغ به پذیرش حقیقت. در نهایت، کتاب تصویری انسانی از جنگ ارائه می‌دهد. جنگ فقط چیزی نیست که در میدان نبرد اتفاق می‌افتد؛ جنگ وارد خانه‌ها، خانواده‌ها و ذهن کودکان می‌شود و زندگی کسانی را که حتی در میدان جنگ حضور ندارند، تغییر می‌دهد. با این حال، رمان در نهایت درباره جنگ نیست؛ درباره انسان‌هایی است که در میان ویرانی جنگ تلاش می‌کنند ارتباط خود را با یکدیگر حفظ کنند و در مرکز این معنا، دوستی لی‌لی و آلبرت قرار دارد؛ دو کودکی از دو جهان متفاوت که در یک تابستان سخت یکدیگر را پیدا می‌کنند و به واسطه همین دوستی، هر دو قدمی به سوی شناخت بهتر جهان و خودشان برمی‌دارند.
