کتاب «بخشنده» نوشتهٔ لوئیس لوری، داستان جامعهای به ظاهر سالم، آرام و بینقص را روایت میکند؛ جامعهای که در آن همهچیز کنترل میشود:
جنگ، ترس و درد وجود ندارد، اما حق انتخاب نیز حذف شده است.
نقش هر فرد از پیش تعیین شده و هیچ راه بازگشتی وجود ندارد.
زمان آن فرا رسیده است که جونز، قهرمان داستان، با واقعیت روبهرو شود.
پرسشهایی برای گفتوگو
۱. خانواده و ساختار آن
در جامعهٔ داستان، هر خانواده شامل پدر، مادر، یک پسر و یک دختر است.
روابط خویشاوندی بر پایهٔ زیستشناختی نیست، بلکه از راه مراقبت و پرورش دقیق شخصیت شکل میگیرد.
- خانواده چگونه تعریف میشود؟
- آیا بنیان خانواده از جامعه شکل میگیرد؟
- آیا نیاز به تعریفهای تازهای از خانواده وجود دارد؟
۲. همانندی و یکسانسازی
در جامعهٔ جونز:
- تجربههای همهٔ افراد یکسان است
- رقابت حذف شده
- هر کنش فردی باید در راستای منافع همگانی باشد
- یکسانسازی چه سودهایی برای جامعههای امروزی دارد؟
- آیا حذف تنوع و گوناگونی میتواند سازنده باشد؟
۳. حذف افراد «ناسازگار»
در زیر پوستهٔ آرام جامعهٔ جونز، سامانهای دقیق اما بیرحم وجود دارد که:
- جوانان ناسازگار
- سالخوردگان
- و کسانی را که نظم جامعه را تهدید میکنند
از میان برمیدارد. - سودها و زیانهای جامعهای با چنین نگرشی چیست؟
۴. خطر رابطهٔ جونز و بخشنده
وابستگی میان جونز و بخشنده برای جامعه خطرناک تلقی میشود.
- چرا این رابطه خطرناک است؟
- این خطر چگونه به درک ما از سرشت عشق و دوست داشتن کمک میکند؟
۵. پایانبندی داستان
پایان «بخشنده» را میتوان به دو شیوه تفسیر کرد:
- مرگ جونز و گابریل در سرما
- یا رسیدن آنها به خانهای گرم و پذیرنده
نویسنده در سخنرانی خود هنگام دریافت مدال نیوبری، به هر دو امکان اشاره میکند، اما هیچکدام را قطعی نمیداند.
- چه نشانههایی برای پشتیبانی از هر یک از این دو تفسیر وجود دارد؟
۶. «دیگری» بودن و حفظ هویت
در دنیای امروز، گروههایی مانند:
- آمیشها
- منونیتها
- قبایل بومی آمریکا
- و جامعهٔ یهودیان
برای حفظ هویت فرهنگی خود تلاش میکنند.
- تعریف این گروهها به عنوان «دیگری» چه امتیازها و زیانهایی دارد؟
- فرهنگ غالب جامعه چگونه آنها را در تنگنا قرار میدهد؟
۷. زبان و قدرت
در دنیای «بخشنده»، بر «دقت زبان» تأکید میشود، اما:
- زبان بهعمد معنا را مبهم میکند
- واقعیت پنهان میماند
- زبانهای گمراهکننده چه خطرهایی دارند؟
۸. زبان پوشیده و پنهانسازی واقعیت
در جامعهٔ داستان، برای دور نگه داشتن افراد از واقعیت «رها شدن»، از زبان مبهم استفاده میشود.
- جامعهٔ ما چگونه از زبان پوشیده برای پنهان کردن واقعیتهایی مانند پیری، مرگ، بدن، و کنشهای اجتماعی و سیاسی استفاده میکند؟
- سودها و زیانهای این نوع زبان چیست؟
