مراحل اجرای «حلقه داستانی با دانشآموزان»
مرحله ۱: آمادهسازی و شروع
-
چیدمان مناسب: دانشآموزان را به صورت دایرهای یا نیمدایره بنشانید تا همه بتوانند ارتباط چشمی خوبی با یکدیگر داشته باشند. این چیدمان حس برابری و مشارکت را تقویت میکند.
-
تعیین موضوع یا عنوان: برای کمک به شروع کار و جلوگیری از سردرگمی، بهتر است یک موضوع کلی یا یک عنوان مشخص کنید.
-
مثالهایی از موضوع: «یک روز بارانی عجیب»، «کفشهای من پرواز کردند!»، «ملاقات با یک غول مهربان»، «گنجی در حیاط مدرسه».
-
روش دیگر: میتوانید با یک جمله اول آماده شروع کنید. مثلاً: «تا حالا همچین چیزی ندیده بودم...» یا «پیرمرد آرام آرام در قفسه کتاب را باز کرد و...»
-
-
قانونگذاری ساده: قوانین را خیلی ساده توضیح دهید: هرکس چند جمله میگوید و بعد سکوت میکند تا نفر بعدی ادامه دهد. سعی کنید جملهها را به جایی برسانید که نفر بعد راحت بتواند ادامه دهد.
مرحله ۲: جریان داستان (بداههگویی جمعی)
-
شروع داستان: اولین نفر (میتواند معلم باشد یا دانشآموزی که آمادگی بیشتری دارد) داستان را شروع میکند.
-
ادامه زنجیرهای: پس از چند جمله، نفر اول سکوت میکند و نفر بعد (مثلاً نفر سمت راست) بلافاصله یا با مکثی کوتاه برای فکر کردن، رشته کلام را به دست میگیرد و داستان را از جایی که مانده ادامه میدهد.
-
مدیریت مکثها: ممکن است برخی دانشآموزان برای فکر کردن به زمان نیاز داشته باشند. این مکثها طبیعی است. میتوانید به آنها اجازه دهید یک «باران فکر» بکنند یا اینکه قانون بگذارید کسی حق ندارد بیش از ۵ ثانیه سکوت کند تا بازی از هیجان نیفتد.
-
نقش معلم: معلم به عنوان تسهیلگر و ناظر در حلقه حضور دارد. اگر داستان به بنبست رسید یا دانشآموزی گیر کرد، معلم میتواند با یک سوال راهنما کمک کند (مثلاً: «به نظرت الان قهرمان داستان چه احساسی داشت؟»). معلم همچنین میتواند برای حفظ انسجام داستان، گاهی با پرسشهایی، بچهها را به شخصیتها یا اتفاقات قبلی ربط دهد.
مرحله ۳: پایانبندی و ضبط
-
رسیدن به نتیجه: حلقه آنقدر میچرخد تا داستان به یک نتیجه یا پایان قابل قبول برسد. این پایان ممکن است توسط یکی از دانشآموزان و با توافق جمعی (مثلاً با گفتن «و قصه ما به پایان رسید») اعلام شود.
-
ضبط داستان (کلید طلایی): همانطور که اشاره کردید، ضبط کردن این فرآیند، ایدهای فوقالعاده است. با یک گوشی یا ضبطکننده صدا، تمام داستانگویی را ضبط کنید.
چرا باید داستان را ضبط کنیم؟ (گنج پنهان فعالیت)
ضبط کردن، این فعالیت را از یک بازی ساده به یک پروژه چندلایه آموزشی تبدیل میکند:
-
شنیدن و لذت دوباره: بعد از اتمام کار، میتوانید فایل صوتی را برای بچهها پخش کنید. شنیدن صدای خود و دوستانشان در حین خلق یک داستان، لذتی وصفناپذیر و مایه غرور آنهاست.
-
ابزار یادگیری و تحلیل: میتوانید داستان را به همراه دانشآموزان تحلیل کنید.
-
کشف نقاط قوت: «به کجای داستان بیشتر خندیدید؟ چرا؟»
-
بررسی انسجام: «آیا جایی از داستان بود که فکر کنید از خط اصلی خارج شدیم؟»
-
یادآوری ایدهها: «چه ایده جالبی! یادت هست چطور به ذهنت رسید؟»
-
-
مستندسازی خلاقیت: این ضبطها میتوانند آرشیو شوند و به عنوان یک «کتاب صوتی» کلاسی در مناسبتهای مختلف برای والدین یا کلاسهای دیگر پخش شوند.
-
تبدیل به متن: برای دانشآموزان بزرگتر، میتوانید از آنها بخواهید به فایل صوتی گوش دهند و داستان را بازنویسی کنند. این کار، مهارت شنیداری و نگارش آنها را همزمان تقویت میکند.
چرا این بازی ارزشمند است؟ (اهداف آموزشی و مهارتی)
-
پرورش خلاقیت و قوه تخیل: دانشآموزان در لحظه و بدون فرصت زیاد برای فکر کردن، باید ایدههای جدید خلق کنند.
-
تقویت مهارت «گوش دادن» فعال: برای ادامه دادن درست داستان، باید به دقت به حرفهای نفر قبلی گوش دهند. اگر خوب گوش نکنند، ممکن است داستان را به بیراهه ببرند.
-
افزایش اعتماد به نفس برای صحبت در جمع: تمرین بداههگویی در یک فضای امن و دوستانه، ترس از صحبت کردن را کاهش میدهد.
-
توسعه تفکر انعطافپذیر: بچهها یاد میگیرند که ایدههای دیگران را بپذیرند و بر اساس آنها، تفکر خود را پیش ببرند. این یعنی "بله، و..." گفتن به جای "نه، ولی...".
-
درک ساختار داستان: به طور ناخودآگاه، آنها با عناصر داستان مانند شخصیتپردازی، کشمکش، اوج و فرود و پایانبندی آشنا میشوند.
-
کار گروهی و همکاری: آنها میبینند که برای رسیدن به یک نتیجه خوب (یک داستان جذاب) باید با هم همکاری کنند، نه اینکه رقیب هم باشند.
نکات تکمیلی برای اجرای بهتر
-
ضبط تصویری: اگر امکان دارد، فیلمبرداری هم کنید تا زبان بدن و هیجان بچهها نیز ثبت شود.
-
استفاده از «گرمکننده»: قبل از شروع، میتوانید یک بازی کوتاه برای گرم کردن ذهنها انجام دهید. مثلاً «یک کلمه بگو و یک توپ خیالی پرتاب کن».
-
موضوعات چالشبرانگیز: برای گروههای پیشرفتهتر، میتوانید ژانر داستان را هم مشخص کنید (مثلاً «یک داستان ترسناک» یا «یک داستان خندهدار علمی-تخیلی»).
-
نوبتگیری تصادفی: به جای چرخش منظم، میتوانید از یک توپ کوچک استفاده کنید. هر کس توپ را گرفت، باید داستان را ادامه دهد. این کار باعث افزایش هوشیاری همه میشود.
این فعالیت ساده، یک ابزار آموزشی قدرتمند است که میتواند ساعتها کلاس را به فضایی پر از خنده، تفکر و خلاقیت تبدیل کند.
