تحلیل و نقد کتاب کودک و نوجوان

در این بخش از کتابک به تحلیل و نقد کتاب‌های کودک و نوجوان می‌پردازیم. در تحلیل و نقد کتاب‌های کودک و نوجوان باید به متن کتاب، ترجمه، تصویرگری، تناسب محتوا با گروه سنی، قطع و کیفیت چاپ توجه کرد. هر کدام از این موارد بر کیفیت کتاب تاثیرگذار هستند.

هر کتاب می‌تواند لایه‌های مختلفی از مفاهیم و آموزش‌ها را در بر داشته باشد. در تحلیل کتاب‌ها، به این مفاهیم و آموزش‌ها که به صورت غیرمستقیم به کودک یا نوجوان منتقل می‌شوند، اشاره می‌کنیم. موضوعاتی از قبیل دوستی، مقابله با ترس، غلبه بر خشم، اعتمادبه‌نفس، حفظ محیط زیست و... مفاهیمی هستند که می‌توانیم در قالب کتاب به کودکان آموزش دهیم.

در این صفحه تحلیل و نقد بعضی از کتاب‌های کودک و نوجوان را برای شما آورده‌ایم تا با مطالعه‌ی آن‌ها، تخصصی‌تر به ادبیات کودک و نوجوان بپردازید.

وقتی اندوه به دیدارم می‌آید: اِوا اِلند از عواطف دشوارمان می‌گوید
کتاب وقتی اندوه به دیدارم می‌آید کتابی لطیف و غم‌انگیز است که به شکل کاغذی برای کودکان منتشر شده تا کمک‌شان کند عواطف دشوار را تحمل کنند. نخستین اثر اوا الند حاوی پیام مثبت و قدرتمند پذیرش است که خواننده را تشویق می‌کند با تمام عواطف‌اش روبه‌رو شده و آن‌ها را بپذیرد، حتی عواطفی که منفی محسوب می‌...
جهان داستانی جمشید خانیان (4)
بخش نخستبخش دومبخش سوم     جهان داستانی جمشید خانیان (۴) بخش پایانی: وهم، ترس، خنده و عشق   «ما فقط این‌جا معمار سرزمین موقت ارواح و کلمه‌های شر هستیم.» غوص عمیق سبک در آثار خانیان گروتسک خانیان از نویسندگانی در ادبیات کودک ایران است که سبک‌‌ را به خوبی می‌شناسد. او ویژگی‌های ممتاز یک سبک را در...
کشف معنا یا معنای کشف در داستان پرنده قرمز
پرنده قرمز یا مرغک امید یکی از آثار آسترید لیندگرن بانوی نامدار ادبیات کودکان سوئد و جهان است. این اثر که با تصویرگری ماریت تورن کویست به فارسی ترجمه شده است، نمونه‌ای مناسب برای بررسی تجربی یک اثر داستانی کودکان است. روش بررسی این کتاب تطبیقی و سنجشی است و این سنجش نیز دربرگیرنده یک دوره زمانی-...
شش آموزه‌ای که کتاب شگفتی نوشته‌ی آر. جِی. پالاسیو درباره‌ی آزار و اذیت می‌آموزد
آزار و اذیت هم در میان کودکان و هم در میان بزرگ‌سالان دیده می‌شود، ولی هرگز برای یادگیریِ روش مهرورزیدن به دیگران دیر نیست. داستان مؤثر و آگاهی‌بخش «آر. جِی. پالاسیو» درباره‌ی «آگوست پولمن» درس‌های ارزشمندی درباره‌ی آزار و اذیت به ما می‌آموزد.     چه کودکی خردسال باشید و چه بزرگ‌سالی رشید، آزار و...
جهان داستانی جمشید خانیان (3)
بخش نخستبخش دوم       وهم‌ناکی در داستان‌های جمشید خانیان با تاکید بر «امپراتور کوتوله سرزمین لی لی پوت»     «وقتی زندگی به رویاهای آدم نزدیک باشه، هر چیزی ممکنه اتفاق بیفته» (امپراتور کوتوله سرزمین لی لی پوت)   خانیان سال‌های بلندی است که در حوزه ادبیات نوجوانان می‌نویسد، اما تا کنون کسی به تحقیق...
جهان داستانی جمشید خانیان (2)
بخش نخست در هزارتوی راز؛ بی مرگی در جهان داستان جمشید خانیان خانیان از اندک نویسندگان ادبیات کودک و نوجوان ایران است، که جهان داستانی خاص خود را دارند. جهان داستانی او ترکیب عجیبی است، از هزارتوی رازها و تصویرهایی جادویی که با واژگان ساخته شده اند. اگر داستان های خانیان را کنار هم بچینیم و بخواهیم...
جهان داستانی جمشید خانیان (1)- نگاهی به دو داستان  «ادسون آرانتس دوناسیمنتو و خرگوش هیمالیایی‌اش» و «طبقه‌ی هفتم غربی»
نگاهی به دو داستان  «ادسون آرانتس دوناسیمنتو و خرگوش هیمالیایی‌اش» و «طبقه‌ی هفتم غربی» جهان پیچیده‌ای که در آن زندگی می‌کنیم، جهانی که همه هستی و کهکشان‌ها را شامل می‌شود، ترکیبی از ساده‌های حل نشده است. ساده‌هایی که بر سادگی خود اصرار می‌ورزند و کم کم در ترکیب با ساده‌های دیگر چنان پیچیده شده‌اند...
گسستِ واژه‌ و تصویر، بررسی کتاب‌های تصویری ترجمه شده در ایران، مقایسه‌ و بررسی دو کتاب «Black and White» و «سیاه و سفید»
بخش اول: چگونه زندان شکسته می‌شود؟ واقعیتی که تجربه می‌کنیم می‌تواند ساخته خیال‌ ما باشد و خیال‌ همان سپری باشد که ما را از رویارو شدن با واقعیتی که نمی‌خواهیم آن را بپذیریم، در امان دارد. درست است که گاهی رویاها برای کسانی هستند که نمی‌توانند واقعیت پیرامون‌شان را تاب آورند، اما خودِ واقعیت هم می‌...
گسستِ واژه‌ و تصویر، بررسی کتاب‌های تصویری ترجمه شده در ایران، بررسی دو کتاب «آقا خرسه کجاست؟» و «بادکنک نقره‌ای»
آقا خرسه کجاست؟  نویسنده و تصویرگر: جاناتان بنتلی مترجم: مهری ابراهیمی‌فرد ناشر: نگارگران بادکنک نقره‌ای نویسنده: جسی اولیوروس  تصویرگر: دانا والفیکوت مترجم: پریسا طاهری هاشمی ناشر: پرتقال شاید کتاب «بادکنک نقره‌ای» را دیده باشید. کتابی زیبا درباره‌ی آلزایمر برای کودکان. یکی از زیباترین و دلنشین‌...
بررسی دو کتاب «فضانوردان در کوره آجرپزی» و «پرنده قرمز» شگردهایی برای خواندن یک کتاب خوب
«اسب تورین[۱]» فیلمی فلسفی است به کارگردانی «بلا تار». فیلم با بازگویی روایت رویارویی نیچه با اسبی سرکش و شلاق‌خورده آغاز می‌شود. روزی نیچه در میان ازدحام مردم، اسبی را می‌بیند که گاریچی شلاق‌اش می‌زند تا حرکت کند. نیچه از بین مردم راه می‌گشاید و خودش را به اسب می‌رساند و پریشان و گریان، اسب را در...
بررسی ویژگی‌های ادبیات فانتزی در داستان صبحانه خیال نوشته محمدرضا شمس
خلاصه داستان: این داستان دربرگیرنده سه بخش است. در بخش نخست، با عنوان «قبل التحریر»، نویسنده طرز تهیه «نان اوکاماج» را آموزش می‌دهد و پیشنهاد می‌کند گاهی خیال‌تان را به صبحانه و صرف چای و اوکاماج دعوت کنید و با خیال‌تان صبحانه میل کنید. در بخش دوم، سه قصهٔ تولد، عروسی و مرگ را تعریف می‌کند. خلاصه...
بررسی ویژگی‌های ادبیات فانتزی در داستان دیوانه و چاه نوشته محمدرضا شمس
خلاصه داستان: «دیوانه و چاه» ماجرای دیوانه‌ای است که هر روز صبح سنگی را درون چاه می‌اندازد، و هر روز صد مرد عاقل می‌آیند تا سنگ را از چاه بیرون بیاورند اما نمی‌توانند، و هر غروب، دیوانه خودش سنگ را از ته چاه بیرون می‌آورد. چاه که روزهای اوّل از این اتفاق ـ که دیوانه هر صبح خواب او را برهم می‌ریزد ـ...
بررسی ویژگی‌های ادبیات فانتزی در داستان دختره خل‌ و چِل نوشته محمدرضا شمس
ابتدا مقاله «بررسی ویژگی‌های ادبیات فانتزی در سه داستان کودک و نوجوان محمدرضا شمس» را مطالعه کنید. خلاصه داستان این فانتزی، روایت داستان دختر خُل‌وچِلی به نام «خانم بَس» است که قهرمان داستان است و داستان از زاویه دید او روایت می‌شود. داستان در فضای روستایی از توابع شعر اراک با فرهنگ و آداب و رسوم...
بررسی ویژگی‌های ادبیات فانتزی در سه داستان کودک و نوجوان محمدرضا شمس
ادبیات فانتزی در منابع و آثار هر ملتی پیشینهٔ طولانی دارد و قدمت آن به اندازهٔ عمر قصه و قصه‌گویی است. از هنگامی که انسان‌های غارنشین حوادث روزمره‌شان و حتی گاهی آرزوها و امیدهای‌شان را به کمک تخیل به شکل تصاویری بر دیوارها حک می‌کردند، فانتزی نیز به‌نوعی وجود داشته است، زیرا خمیرمایهٔ فانتزی تخیل...
بررسی شخصیت‌های مؤنث در کتاب «این وبلاگ واگذار می‌شود»
رمان «این وبلاگ واگذار می‌شود» موضوع «عشق دوره نوجوانی» را در گونه «رمان اجتماعی» عرضه می‌کند. درون‌مایه‌ی داستان عاشقانه است و موضوع عشق دوره نوجوانی را در بستر اجتماعی مانند جنگ به نمایش می‌گذارد و با «شناختشناسی» روان‌شناختی از نوجوانان، عشق دوره نوجوانی را که بیش‌تر جدی گرفته نمی‌شود، جدی می‌...
تحلیل و نقد کتاب قورررک!
قورباغه‌هایی خوشحال و خندان در برکه‌ای زندگی می‌کردند اما یک روز متوجه حضور مهمان ناخوانده‌ای شدند! این دیگر کیست؟ یک خوک صورتی کوچک که روی تخته سنگی نشسته بود و قوقور می‌کرد! قورباغه‌ها تعجب کردند و بعد از سؤال کردن از خوک متوجه نشدند چرا خوک این‌جاست و قورقور می‌کند. چون خوک در جواب فقط می‌گفت: «...
تحلیل و نقد کتاب گشت و گذار لی‌لی
ما در ارتباط با جهان و در تعامل با دیگران قرار داریم. این «دیگری»، نقش مهمی در روابط ما دارد. نقش «دیگری» در شناخت کودک از «خود» بسیار مهم است. کودک اگر بخواهد به‌شناختی از خود و دیگران برسد، باید تفکیک‌کردن خود از دیگران را بیاموزد. یکی از بهترین راه‌هایی که در کتاب‌های کودکان به‌کار می‌رود، سفر...
تحلیل و نقد کتاب دایره
خلاصه داستان: مادر، دور دخترش دایره‌ای می‌کشد و به او می‌گوید که اگر از دایره بیرون بیاید، دعوایش می‌کند. مادر که می‌رود، دختر، داخل دایره‌اش زرافه‌ای را نقاشی می‌کند. گردن زرافه از دایره بیرون می‌زند. دختر، دایره را بالا می‌برد تا زرافه در آن جا شود اما پای خودش از دایره بیرون می‌زند. زرافه و...
تحلیل و نقد کتاب کلاه حصیری
خلاصه داستان: مترسکی در روستا شاهد بمباران و جنگ است، جنگ هشت ساله میان ایران و عراق. داستان با فرار کلاغ‌ها از آسمان و آمدن پرنده‌های آهنی شروع می‌شود. پرنده‌ها چیزهایی شبیه هویج از روی مزرعه می‌اندازند که یکی‌شان کنار تنها پای مترسک می‌ترکد و تنها پای او را زخمی می‌کند و مترسک خم می‌شود و کلاه...
تحلیل و نقد کتاب دوچرخه دوپا اسبی
خلاصه داستان: کودک می‌خواهد وسیله‌ای در برابر آلودگی هوا بسازد که دود نکند، از پاهایش تندتر برود، مانند اسب تند راه برود اما جایی برای نشستن داشته باشد و مانند دوچرخه هم در راه‌های طولانی با رکاب‌زدن خسته‌اش نکند. نام کتاب: دوچرخه دوپا اسبی نویسنده: علی اصغر‌سیدآبادی (۱۳۹۴) تصویرگر: عطیه بزرگ...