مراحل اجرای پروژه «یک تصویر میارزد به ۱۰۰۰ واژه»
مرحله ۱: انتخاب نقاشی و شروع داستان (کلاس مبدأ)
-
انتخاب نقاشی الهامبخش: یک کلاس (مثلاً کلاس هنر یا یکی از پایهها) یک نقاشی مشهور و داستاندار را انتخاب میکند.
-
معیار انتخاب: نقاشی باید دارای ابهام، شخصیتهای مشخص، فضایی گیرا و امکان تفسیرهای مختلف باشد تا قوه تخیل را تحریک کند.
-
پیشنهادهایی از نقاشیهای کلاسیک:
-
تابلوی «پردهخوانی» از کمالالملک: پر از شخصیتهای مختلف با حالتهای گوناگون. چه قصهای دارد آن پردهخوان تعریف میکند؟
-
«دختر جوان با گوشواره مروارید» (یوهانس ورمیر): دختر به چه چیزی خیره شده؟ راز این نگاه چیست؟
-
«شبهای پرستاره» (ونسان ونگوگ): چه رازی در این آسمان پرپیچوتاب نهفته است؟
-
«تاکسین» (تابلوی معروف از فریده لاشایی): این زن قوی و اسطورهای کیست و به کجا میرود؟
-
-
-
شروع داستاننویسی گروهی: دانشآموزان کلاس مبدأ، با دقت به نقاشی نگاه میکنند. معلم با پرسشهایی مثل «به نظر شما اینجا کجاست؟»، «این آدمها چه کسانی هستند؟»، «چه اتفاقی دارد میافتد؟» و «فکر میکنید قبل از این لحظه چه گذشته و بعد از این چه خواهد شد؟» بحث را هدایت میکند. سپس به صورت گروهی یا مشارکتی، چند سطر اولیه داستان را مینویسند. این شروع میتواند توصیف فضا، معرفی یک شخصیت، یا یک اتفاق باشد.
مرحله ۲: سفر داستان در مدرسه (نویسندگی زنجیرهای)
-
ارسال به کلاس بعد: پاراگراف نوشته شده (بدون نقاشی اصلی) به کلاس دیگری فرستاده میشود. فقط متن در اختیار کلاس بعدی قرار میگیرد.
-
ادامهدادن در کلاس دوم: دانشآموزان کلاس دوم، متن رسیده را میخوانند و با توجه به آن، چند سطر دیگر به داستان اضافه میکنند. آنها باید سعی کنند سبک و فضای ایجاد شده توسط کلاس اول را حفظ کرده و در عین حال، خلاقیت خود را به کار بگیرند تا داستان را به پیش ببرند.
-
تکرار چرخه: این روند تکرار میشود. داستان به کلاس سوم، چهارم و... فرستاده میشود. هر کلاس یک پاراگراف به آن میافزاید. یک قانون میتواند این باشد که هر کلاس داستان را در یک نقطه هیجانانگیز یا با یک سوال (مثلاً «ناگهان صدای عجیبی شنیده شد...») تمام کند تا کلاس بعدی راحتتر بتواند ادامه دهد.
-
نقطه پایان: این زنجیره تا زمانی ادامه مییابد که یکی از کلاسها (احتمالاً کلاس آخر) احساس کند داستان به یک پایان منطقی و رضایتبخش رسیده است.
مرحله ۳: گردهمایی نهایی و جشن داستان
-
دور هم جمع شدن: پس از پایان کار، تمام کلاسهایی که در این پروژه مشارکت داشتهاند، در یک مکان (مثلاً سالن مدرسه) دور هم جمع میشوند.
-
خوانش جمعی: یکی از دانشآموزان (یا معلم) داستان کامل شده را از ابتدا تا انتها با صدای بلند برای همه میخواند. این لحظه بسیار هیجانانگیز است، زیرا برای اولین بار است که همه، حاصل کار زنجیرهای خود را در کنار هم میشنوند.
-
رونمایی از نقاشی: در پایان خوانش، نقاشی الهامبخش اولیه به همه نشان داده میشود. این لحظه کشف غافلگیرکننده است. همه میبینند که نقطه شروع این سفر طولانی چه تصویری بوده و حالا داستان تا کجا پیش رفته است.
-
گفتگو و بازخورد: میتوان جلسهای برای گفتگو ترتیب داد. از دانشآموزان بپرسید: «کدام بخش از نقاشی بیشتر توجتون رو جلب کرد؟»، «به نظرتون داستان نهایی چقدر به نقاشی وفادار موند؟»، «کدوم قسمت داستان رو بیشتر از همه دوست داشتید؟»
چرا این پروژه ارزشمند است؟ (اهداف آموزشی و مهارتی)
-
پرورش تفکر خلاق و قوه تخیل: یک تصویر ثابت، جرقهای برای خلق جهانی پویا و داستانی میشود.
-
تقویت مهارتهای نوشتاری و داستانپردازی: دانشآموزان با عناصر داستان (شخصیتپردازی، فضاسازی، گرهافکنی) به طور عملی آشنا میشوند.
-
مهارت خواندن دقیق و ادامهدادن منطقی: برای نوشتن ادامه یک داستان، باید متن قبلی را با دقت خواند و درک کرد.
-
کار گروهی و مشارکت درونکلاسی: هر کلاس باید با مشورت یکدیگر به توافق برسد که چه چیزی بنویسد.
-
ایجاد همبستگی و کار تیمی بین کلاسی: این پروژه دیوارهای بین کلاسها را برداشته و همه را در یک هدف مشترک (کامل کردن یک داستان) سهیم میکند.
-
آشنایی با هنر و ادبیات: دانشآموزان با یک اثر هنری کلاسیک آشنا میشوند و یاد میگیرند چگونه از هنر برای خلق ادبیات الهام بگیرند.
-
لذت غافلگیری و کشف: نمایش نقاشی در انتها، یک لحظه بهیادماندنی و شگفتانگیز برای همه شرکتکنندگان ایجاد میکند.
نکات تکمیلی برای اجرای بهتر
-
مدیریت زمان: برای هر کلاس یک بازه زمانی مشخص (مثلاً یک هفته) در نظر بگیرید تا داستان معطل نماند و هیجان پروژه حفظ شود.
-
ثبت و ضبط: حتماً از نسخههای اولیه و نهایی داستان و همچنین از مراحل کار (مخصوصاً جلسه پایانی) عکس و فیلم بگیرید.
-
تهیه کتابچه نهایی: میتوانید داستان نهایی را به همراه تصویر نقاشی و حتی نقاشیهایی که دانشآموزان از صحنههای داستان کشیدهاند، در قالب یک کتابچه کوچک چاپ و به همه کلاسها هدیه دهید.
-
انتخاب نقاشی از دانشآموزان: حتی میتوانید از یک نقاشی که توسط خود دانشآموزان مدرسه کشیده شده به عنوان اثر الهامبخش استفاده کنید تا مشارکت بیشتر شود.
-
تنوع در ژانر: میتوانید از ابتدا ژانر داستان را مشخص کنید (مثلاً «داستان معمایی»، «داستان خندهدار»، «افسانه») تا مسیر برای کلاسهای بعدی روشنتر باشد.
