کتاب کودک و نوجوان: تخم گل قاصدک

تخم گل قاصدک

"پاییز بود. همه ی گل های باغ خشک شده بودند و دانه هایشان ریخته بود... گل قاصدک آهسته به دانه گفت: نترس، باد، خورشید و باران مراقب تو خواهند بود. خودت را رها کن. آن وقت خواهی دید..."

کتاب "تخم گل قاصدک" از فصل پاییز آغاز می شود و به سرگذشت تنها دانه ای می پردازد که از گل قاصدک باقی مانده و می کوشد در برابر باد زمستان که تازه شروع شده است بایستد، اما باد او را با خود می برد، می برد به دوردست ها و دروازه های دنیای نادیده را بر او می گشاید، دنیایی ترسناک، اما زیبا که دانه را به کوچکی خود در برابر آن آگاه می کند. سپس برف زمستانی او را در زمین می نشاند و....

کودک با خواندن این کتاب ساده و دیدن تصویرهای زیبا و لطیف آن، با زبانی نرم و هموار، با چرخه فصل ها آشنا می شود. از چگونگی زندگی گیاهان در هر فصل آگاهی می یابد و پی می برد که وجود هیچ موجودی در طبیعت بی سبب نیست، حتی قاصدک که "آهوها و خرگوش ها"ی گرسنه را با برگ های سبزش سیر می کند و "شهد شیرین" خود را به زنبورها و پروانه ها می دهد. مادر طبیعت نیز باد و خورشید و باران را همچون تیماردارانی مهربان و دلسوز به مراقبت از او و دیگر موجوداتی که در دامان خود پرورده است، می گمارد تا زندگی همچنان جریان داشته باشد و ادامه یابد، برای دانه ی قاصدک، آهوها و خرگوش ها، زنبورها و....
 


گل قاصدک که یک ماه از سال در سراسر دنیا کنار جاده‌ها و دامنه‌ی کوه‌ها شکوفا می‌شود، نماد زندگی است. سفر او سفر ماست، پر از چالش، شگفتی و زیبایی. کتاب «تخم گل قاصدک» داستانی تاثیرگذار درباره بزرگ شدن و روبرو شدن با ترس‌هایمان است. کتاب تجربه‌های یک تخم گل قاصدک را در طول یک سال دنبال می‌کند.

در زمستان، زمانی که تمام گل‌های باغ آخرین دانه‌های خود را می‌ریزند، یک تخم گل قاصدک به گل خود چسبیده و از جدا شدن و پرواز می‌ترسد. اما با وزش باد بالاخره جدا می‌شود و در طول صفحه های کتاب، خواننده قصه سفر او را با تصویرگری‌های زیبا و دوست داشتنی خانم کریس آربو دنبال می‌کند. تخم گل قاصدک، قسمت‌های مختلف دنیا را می‌بیند تا زمانی که روی زمین می‌افتد و داخل برف دفن می‌شود. در بهار دانه رشد می‌کند و تبدیل به گلی جدید می‌شود و به دانه‌های خود اطمینان می‌دهد اگر پرواز کنند و بروند همه چیز خوب خواهد بود.

کتاب در سال ۱۹۹۸، مدال نقره جایزه سالانه کتاب بنجامین فرانکلین را برده است. جوزف آنتونی، نویسنده کتاب، زمانی ایده کتاب به ذهنش رسید که فکر کرد ما انسان‌ها معمولا در مقابل بزرگ شدن مقاومت می‌کنیم و چه می‌شود اگر یکی دیگر از آفریده‌های خداوند در مقابل تغییر و بزرگ شدن مقاومت کند. 

تصاویر کتاب را کریس آربو، همسر نویسنده کتاب، کشیده است و این کتاب اولین کار مشترک این زوج است. تصاویر نقاشی‌شده واقع‌گرایانه، واضح و جذاب هستند.

ترجمه کتاب روان و با کیفیت است؛ اما متاسفانه در کتاب نام گوزن به اشتباه آهو ترجمه شده است. 

کاربردها و فعالیت ها

پیش از خواندن کتاب با چند پرسش از کودکان بخواهید موضوع و قصه کتاب را حدس بزنند. ابتدا جلد کتاب را نشان بدهید (به ویژه تصویر سمت راست بالای جلد) و از کودکان سوالات زیر را بپرسید:

  •     تصویر چه چیزی را نشان می‌دهد؟ (یک تخم گل قاصدک که در هوا شناور است)
  •    آیا تابه‌حال تخم گل قاصدک از نزدیک دیده‌اید؟ 
  •     آیا می‌دانید تخم گل قاصدک چگونه به وجود می‌آید؟
  •     آیا می‌دانید تخم گل قاصدک چرا و چگونه همراه باد سفر می‌کند؟

سپس تصاویر کتاب را به کودکان نشان دهید و از آن‌ها بخواهید حدس بزنند داستان کتاب درباره چیست. پس از خواندن کتاب از دانش‌آموزان بخواهید حدس‌هایشان را به یاد بیاورند و بررسی کنند چه‌قدر حدس‌هایشان درست بوده است.

۱)
نوع فعالیت: گروهی یا فردی
گروه سنی مخاطب:  ۸-۹ سال
 هدف: آشنایی با جغرافیا و نقشه

پس از خواندن کتاب برای کودکان توضیح دهید قرار است نقشه‌ای از مسیر طی شده توسط تخم گل قاصدک بر اساس کتابی که شنیده‌اند / خوانده‌اند تهیه کنند. بهتر است پس از یک بار خواندن کتاب، بار دوم کتاب را با سرعت آهسته‌تر بخوانید و فرصت دهید تا کودکان بدون عجله یا استرس، تصاویر ذهنی خود را روی کاغذ بکشند. کودکان را راهنمایی کنید تا کاغذ خود را به صورت ذهنی به قسمت‌های مختلف تقسیم کنند تا بتوانند هر قسمت از سفر تخم گل قاصدک را به ترتیب گفته شده در کتاب نقاشی کنند، به عنوان مثال باغچه گل در کنار خانه، جاده، شهر، ساحل دریا و دامنه کوه. پس از دومین مرتبه خواندن کتاب به کودکان فرصت دهید تا نقاشی خود را مرور کنند و اگر می‌خواهند جزییات دیگری به آن اضافه نمایند، مانند یک مزرعه در کنار شهر یا جاده‌های بیشتر.

۲)
نوع فعالیت: فردی یا گروهی
گروه سنی مخاطب:  ۶-۸ سال 
 هدف: انجام چند فعالیت جذاب با گل‌های قاصدک

در فصل بهار که گل‌های قاصدک رشد می‌کنند، می‌توانید پس از خواندن کتاب «تخم گل قاصدک»، فعالیت‌های زیر را همراه کودک خود انجام دهید:

  •     همراه با کودک خود به جایی که گل‌های قاصدک رشد کرده‌اند بروید و سعی کنید گل‌های قاصدک مختلف پیدا کنید: قاصدکی با ساقه کوتاه، قاصدکی با ساقه بلند، قاصدکی که هنوز گل دارد و زرد است، قاصدکی که دانه‌هایش رشد کرده است، بزرگترین قاصدک، کوچک‌ترین قاصدک و ... قاصدک‌هایی که جمع کرده‌اید را با هم مقایسه کنید و درباره تفاوت‌ها و شباهت‌های آن‌ها با کودک گفتگو کنید. (سعی کنید به تعداد کم و در حد نیاز قاصدک‌ها را بکنید. برای مشاهده گیاهان لازم نیست حتما آن‌ها را جدا کنیم). 
  •    به جای قلمو با قاصدک نقاشی کنید. تفاوت نقاشی با ساقه یا سر قاصدک را امتحان کنید یا اگر قاصدک را روی کاغذ بکشید نتیجه چه تفاوتی با حالتی دارد که با آن مثل مهر روی کاغذ نقش بزنید.
  •    بسیاری از کودکان پرس کردن و خشک کردن گیاه را تجربه نکرده‌اند. آن‌ها را همراهی کنید تا یک قاصدک را لای دو برگ کاغذ یا روزنامه بگذارند، وسط یک کتاب قطور قرار دهند و در آخر روی آن کتاب‌های سنگین بگذارند. پس از چند روز قاصدک خشک و پرس خواهد شد. با گل خشک شده می‌توانید یک کارت پستال درست کنید.

منبع:
thinkplaytoday.com
scholastic.com
anappleperday.com

شناسنامه کتاب:
نویسنده
Joseph Patrick Anthony, جوزف آنتونی
آموزگاران و مربیان
برگردان
  • نسرین وکیلی
خانواده
سال نشر
۱۳۸۹

عضویت در کانال تلگرام