ربکا جی لوکنز
تمام عناصر برجسته‌ی داستان، از پیرنگ و شخصیت‌پردازی گرفته تا درون‌مایه، ناگزیر در بستری عینی از زمان و مکان متولد می‌شوند و جان می‌گیرند [725]. این دو بعدِ جدایی‌ناپذیر، یعنی «زمان» (چه دوره‌ای از تاریخ و چه فصلی از سال یا ساعتی از روز) و «مکان» (محیط جغرافیایی و فیزیکی) را در اصطلاح نقد ادبی «صحنه‌پردازی» یا «صحنه» (Setting) می‌نامند [725].
شنبه, ۲۳ آبان
درون‌مایه‌های چندگانه و فرعی (Primary & Secondary Themes)
یک رمان غنی و چندبعدی هرگز به یک اندیشه‌ی تک‌بعدی محدود نمی‌شود [685]. هر خواننده‌ای با توجه به سن، تجربه‌ها، دغدغه‌ها و پیشینه‌ی عاطفی خود، ممکن است درون‌مایه‌ی متفاوتی را از داستان برداشت کند [685]. از این رو، آثار برجسته معمولاً دارای یک درون‌مایه‌ی اصلی و چندین درون‌مایه‌ی فرعی هستند که مانند نغمه‌های هم‌نواز، کل اثر را منسجم می‌کنند [686]:
چهارشنبه, ۲۰ آبان
هنگامی که داستانی را می‌خوانیم، معمولاً با سه پرسش بنیادین روبه‌رو می‌شویم [668, 669]: 1. «چه اتفاقی می‌افتد؟» (این پرسش ما را به قلمرو حرکت، توالی رویدادها و ساختار پیرنگ هدایت می‌کند) [674, 675]. 2. «این اتفاق برای چه کسی رخ می‌دهد؟» (که ما را با شخصیت‌ها و ابعاد گوناگون هویتی آن‌ها آشنا می‌سازد) [668]. 3. «معنا و مفهوم این رویدادها چیست؟» (که ما را مستقیم به هسته مرکزی و روح اثر، یعنی «درون‌مایه» (Theme) می‌رساند) [669].
شنبه, ۱۶ آبان
۳. الگوهای ساختاری پیرنگ
پیرنگ‌ها بر اساس نحوه انسجام و ارتباط رویدادها به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند:
الف) پیرنگ پیش‌رونده (Progressive Plot)
در این الگو، رویدادها با الگویی صعودی به سمت یک نقطه اوج (Climax) حرکت می‌کنند و پس از گره‌گشایی (Resolution) به پایداری می‌رسند [640]. این ساختار سنتی، تعلیق بالایی ایجاد می‌کند و بسیار مورد پسند کودکان است [640]. * نمونه: رمان‌های «تار شارلوت»، «قرض‌بگیران» (مری نورتون) و «نشانه سگ آبی» از این ساختار منسجم پیروی می‌کنند [598, 640].
دوشنبه, ۱۱ آبان
اگرچه شخصیت‌پردازی قوی جذابیت بی‌شماری برای خواننده دارد، اما پویایی و حیات داستان در گرو عنصر دیگری به نام «پیرنگ» (Plot) است [574]. کودکان و حتی بزرگسالان، به ندرت مجذوب رمان‌هایی می‌شوند که صرفاً به واکاوی روان‌شناختی ایستای شخصیت‌ها می‌پردازند؛ آن‌ها خواهان حرکت، رویداد و هیجان هستند [574]. پیرنگ، چینشِ هوشمندانه، هدفمند و زنجیره‌ایِ رویدادهایی است که شخصیت‌ها را در بستر کنش‌های داستانی به نمایش می‌گذارد [574].
شنبه, ۹ آبان
گونه‌های شخصیت در داستان کودک
نویسندگان با توجه به نقش شخصیت‌ها در پیرنگ، آن‌ها را به دسته‌های گوناگونی تقسیم می‌کنند:
دوشنبه, ۴ آبان
بسیاری از مربیان و بزرگسالان به اشتباه تصور می‌کنند که کودکان به دلیل محدودیت تجربه‌های زیسته، توانایی درک پیچیدگی‌های روان‌شناختی انسان‌ها را ندارند [507]. آنان گمان می‌برند که مخاطب کودک دگرگونی شخصیت‌ها را در گذر زمان یا در مواجهه با بحران‌های زندگی درک نمی‌کند و به همین دلیل، سبد مطالعاتی کودکان را با داستان‌های تک‌بعدی، تخت و کلیشه‌ای انباشته می‌کنند [507]. اما واقعیت این است که حتی یک نوزاد نیز تفاوت رفتاری میان انسان‌ها را حس می‌کند و میان آغوش امن یک فرد آشنا و چهره‌ی غریب یک بیگانه تمایز قائل می‌شود [508].
شنبه, ۲ آبان
عناصر ادبی در کتاب‌های تصویری
اشتباه بزرگی است اگر گمان کنیم کتاب تصویری به دلیل کوتاهی متن، نیازی به رعایت سنجه‌های عالی ادبی ندارد [118]. یک کتاب تصویری موفق، تمام عناصر ساختاری ادبیات داستانی را در بالاترین سطح کیفی به کار می‌گیرد [118]:
یکشنبه, ۲۶ مهر
امروزه با نگاهی به قفسه‌ی کتابخانه‌ها و بررسی آمارهای نشر، شاهد رشد خیره‌کننده و فزاینده‌ی اهمیت تصویرگری در کتاب‌های کودکان هستیم [89]. با این حال، تفاوتی بنیادین میان یک «کتاب مصور» (که تصویر در آن صرفاً نقشی تزیینی یا فرعی بر عهده دارد) با «کتاب تصویری» (Picture Book) وجود دارد [89]. کتاب تصویری گونه‌ای مستقل و اصیل از هنر ادبی-دیداری است که اساساً و به شکلی گسست‌ناپذیر با تصویرهای خود تعریف می‌شود و حیات روایی آن به این پیوند وابسته است [89].
شنبه, ۲۵ مهر
۴. فانتزی (Fantasy)
قلمرو فانتزی مستلزم آن است که خواننده به تعبیر ارزشمند ساموئل تیلور کالریج، «تعلیق آگاهانه و داوطلبانه‌ی ناباوری» را پذیرا باشد [48]. فانتزی‌نویس مقتدر با آفرینش جهانی که ریشه‌های استواری در قوانین ملموس واقعیت دارد، مخاطب را متقاعد می‌کند تا منطق این جهان نوین را با جان و دل پذیرا شود [48].
یکشنبه, ۱۹ مهر
گونه‌های ادبی؛ واقع‌گرایی، داستان‌های قالبی و رمان‌های دنباله‌دار | دست‌نامه نقد ادبیات کودک - بخش ۳
ادبیات کودکان، درست همانند ادبیات بزرگسالان، قلمروی پویا، پربار و به‌شدت متنوع است [27]. این پهنه هرگز ساختاری یکدست و تکراری ندارد؛ بلکه سرشار از تفاوت‌ها و رنگارنگی‌های بی‌شمار است [27]. در یک نگاه نظام‌مند، می‌توان آثار ادبی کودکان را به دسته‌های متمایزی از جمله شعر، قصه‌های عامیانه، افسانه‌های پریان، فانتزی‌های خلاقانه، ترانه‌های تغزلی و داستان‌های واقع‌گرایانه تقسیم کرد [27]. هر یک از این قلمروها را در اصطلاح نقد ادبی، یک «گونه‌ی ادبی» (Genre) می‌نامند [27].
شنبه, ۱۸ مهر
کشف انگیزه‌ها و شکل دادن به تجربه‌ها
یکشنبه, ۱۲ مهر
مقدمه: ادبیات چیست؟
بسیاری از مردم هر کلمه‌ی مکتوب، مقاله، جزوه، رساله یا کتاب چاپ‌شده را «ادبیات» می‌نامند [1]. اما آیا واقعاً می‌توان هر نوشته‌ای را ادبیات دانست؟ برای روشن شدن این موضوع، بیایید نگاهی دقیق‌تر به این مسئله بیندازیم [1].
شنبه, ۱۱ مهر
