رولد دال در ایران، بخش دوم

رولد دال در ایران، بخش دوم

پیش از مطالعه این مطلب بخش نخست آن را مطالعه کنید.

«محمدهادی محمدی» دربارهٔ جایگاه و ویژگی‌های زبانی و نگارشی رولد دال، در بخشی از کتاب «فانتزی در ادبیات کودکان» می‌نویسد:

«رولد دال یکی از بحث‌انگیزترین نویسندگان فانتزی بوده است. او سُنت فانتزی‌نویسی انگلیسی را که از سده گذشته [(سده نوزدهم)] همچنان پیشتاز بوده، به گونه خاص خود، غنا بخشیده است. رولد دال، نویسنده نهان‌ترین خواست‌های کودکان است. خواست‌هایی که صورتک‌های زندگی روزانه بر آن‌ها سرپوش می‌گذارد و ما حتی اگر کودک باشیم، جرئت نداریم آن‌ها را بیان کنیم. [...] رولد دال نویسندهٔ ستیز است. نه ستیز خشن و خشک، بلکه ستیز همراه با طنز. یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های دال زبان بسیار گزنده و صریح اوست. این زبان، فانتزی‌های او را بسیار با حس‌وحال کرده است. همچنین نگاه او به آدم‌های میانه‌حال و یا کسانی که از نظر او سرمایه‌سالار هستند، چندان خوشایند نیست.»[۱]

«پیتر هانت»، نظریه‌پرداز و منتقد ادبیات کودکان [۲] دربارهٔ منتقدین آثار رولد دال می‌نویسد:

«این امر به‌شدّت حیرت‌آور است که منتقدین دال، به دو دستهٔ متضاد] تقسیم شده‌اند؛ یعنی دسته‌ای که به هواخواهی از تظاهر «کودک‌محوران» و آنارشیِ شادی‌آفرین او پرداخته و گروهی که عامی‌گری و سبک‌سری‌های شیطنت‌آمیز و رندانه او را سرزنش می‌کنند؛ زیرا کار و هنر دال برای کودکان و نوجوانان یک‌دست یا یک‌نواخت نیست، بلکه پُر از شگفتی‌ها و نوآوری‌های – گاه نامعقول [...] است که به نظر می‌رسد مورد غفلت و بی‌توجهی قرار گرفته‌اند.»[۳]

در پنج دههٔ گذشته، برپایه برخی از داستان‌های کودک و نوجوان رولد دال، چندین اقتباس سینمایی ساخته شده و به نمایش درآمده است. در جدول دو، فهرست نام فیلم‌های سینمایی و سال تولید آن آمده است:

سال تولید

نام فیلم

۱۹۷۱ (۱۳۵۰ ش.)

ویلی وانکا و کارخانه شکلات‌سازی

۱۹۸۹ (۱۳۶۸ ش.)

دنی قهرمان جهان

غول بزرگ مهربان

۱۹۹۰ (۱۳۶۹ ش.)

جادوگرها

۱۹۹۶ (۱۳۷۵ ش.)

جیمز و هلوی غول‌پیکر

ماتیلدا

۲۰۰۵ (۱۳۸۴ ش.)

چارلی و کارخانه شکلات‌سازی

۲۰۰۹ (۱۳۸۸ ش.)

آقای فاکس شگفت‌انگیز

۲۰۱۶ (۱۳۹۵ ش.)

غول بزرگ مهربان

 

جدول شماره دو: سال تولید و نام فیلم‌های اقتباسی از کتاب‌های رولد دال

رولد دال افزون بر نوشتن و سرودن برای کودکان و نوجوانان، برای بزرگ‌سالان نیز شمار فراوانی داستان کوتاه و بلند دارد که بخشی از آن‌ها به فارسی برگردانده شده است. در جدول شماره سه، فهرست نام کتاب، نام مترجم و ناشر و دیگر ویژگی‌های کتاب‌شناختی این آثار، برپایه سال انتشار آمده است.

 

نام کتاب به فارسی

مترجم

ناشر

شمار صفحه

چاپ نخست

دربرگیرنده

۱

گوسفند قربانی

بهمن فرزانه

جاویدان

۱۴۰

۱۳۵۷

شش داستان کوتاه: گوسفند قربانی، صاحبخانه، مرد جنوبی، راهی به بهشت، خانم بیکسبی و پالتوپوست سرهنگ، ویلیام و ماری

۲

ضیافت در تاریکی

افسانه شیخ‌الاسلام‌زاده

گوهر منظوم

۱۶۰

۱۳۸۱

شش داستان کوتاه: بره، شرط‌بندی، بانوی عشق من، کبوتر من، گردن، ضیافت در تاریکی، فاکسلی

۳

بانوی من، قمری من و داستان‌های دیگر

شهلا طهماسبی

مرکز

۳۶۲

۱۳۸۴

پانزده داستان کوتاه: طعم، گوسفند قربانی، مردی از جنوب، سرباز، بانوی من، قُمری من، در اعماق مزایده، فاکسلی چهار نعل، پوست، سم، آرزو، گردن، ماشین صدا، اجازة رحلت، ماشین داستان‌نویس خودکار، سگ کلود

۴

پیشخدمت و داستان‌های دیگر

شهلا طهماسبی

مرکز

۲۳۶

۱۳۸۴

 

۵

داستان شگفت‌انگیز هنری شوگر و شش داستان دیگر

ساغر صادقیان

چشمه، کتاب باران

۲۶۰

۱۳۸۴

هفت داستان کوتاه: پسری که با حیوانات حرف می‌زد، مسافر مجانی، گنج میلدن‌هال، قو، داستان شگفت‌انگیز هنری شوگر، شانس خوب، مثل آبِ خوردن

۶

داستان‌های نامنتظره

گیتا گرکانی

کاروان

۳۶۲

۱۳۸۴

هشت داستان کوتاه: فاکسلی، پوست، گردن، مدیرهٔ پانسیون، ویلیام و ماری، بالا به‌سوی بهشت، سعادت کشیش بخش، ژلهٔ سلطنتی

۷

دیروز زیبا بود و داستان‌های دیگر

شهلا طهماسبی

مرکز

۱۹۲

۱۳۸۴

ده داستان کوتاه: مرگ مردِ پیرِ پیر، داستانی آفریقایی، یک تکه کیک، مادام روزِت، کاتینا، دیروز زیبا بود، آن‌ها هرگز پیر نمی‌شوند، مراقب سگ باش، تنها این و دیگر هیچ، کسی مثل تو

۸

زن صاحبخانه و داستان‌های دیگر

شهلا طهماسبی

مرکز

۳۲۰

۱۳۸۴

یازده داستان کوتاه: زن صاحبخانه، ویلیام و مری، راه بهشت، عیش کشیش، خانم بیگزبی و پالتوی سرهنگ، شاه انگبین، جرجی مشنگه، خلقت و مصیبت، ادواردِ فاتح، خوک، قهرمان جهان

۹

راهی به بالای آسمان

مهسا ملک‌مرزبان

کتابسرای تندیس

۶۰

۱۳۹۰

 

۱۰

داستان عجیب هِنری شوگر [و شش داستان دیگر]

تیمور قادری

مهتاب

۱۰۰

۱۳۹۶

هفت داستان کوتاه: پسری که با حیوانات حرف می‌زد، مسافر مجانی، گنج میلدن هال، قو، داستان شگفت‌انگیز هنری شوگر، شانس خوب، مثل آب خوردن

۱۱

لذت

آیدا صابری

ویهان

۶۸

۱۳۹۷

 

۱۲

راهی به‌سوی بهشت و یک داستان دیگر

آیدا صابری

ویهان

۷۲

۱۳۹۸

 

۱۳

گوسفند قربانی و یک داستان دیگر

فاطمه باخدای مرکیه

ویهان

۶۸

۱۳۹۸

 

 

جدول شماره سه: فهرست نام کتاب، مترجم، ناشر و دیگر ویژگی‌های کتاب‌شناختی آثار رولد دال برای بزرگ‌سالان به زبان فارسی.

 

رولد دال در هفتادوچهار سالگی، به سبب بیماری «سندرم میلودیسپلاستیک»، در ۲۳ نوامبر ۱۹۹۰ (۲ آذرماه ۱۳۶۹) درگذشت.

«فلیسیتی کراس‌لند»، همسر دوم رولد دال، پس از مرگ شوهرش، «بنیاد خیریه رولد دال» را که مؤسسه‌ای مستقل است، در سال هزار و نهصد و نود و یک راه‌اندازی کرد. این مؤسسه با کمک مالی به خیریه‌ها، بیمارستان‌ها و نیازمندان در انگلستان، آن‌ها را در یاری به خانواده کودکان با بیماری‌های خونی و عصبی کمک مالی و معنوی می‌کند.

در سال دو هزار و دو، یکی از میدان‌ها شهر «کاردیف» کشور ولز، به نام رول دال نام‌گذاری شد و برای ساخت تندیسی از او برای نصب در شهر، فراخوان داده شد.

در سال ۲۰۰۵، با کمک مالی بنیاد خیریه رولد دال، «موزه رولد دال و مرکز قصه‌ها»[۴] در «موزه باکینگ شایر» نزدیک شهر «آیلزبری» انگلستان ساخته شد. رولد دال سی‌وشش سال از زندگی خود را در روستای «باکینگ شایر» سپری کرد.

در سال دو هزار و هشت، «مایکل روزن»[۵] شاعر و نویسنده کودک انگلستان و با همراهی بنیاد خیریه «بوک‌تراست»[۶]، «جایزه کتاب‌های خنده‌دار رولد دال»[۷] را برای بزرگ‌داشت یاد و نام رولد دال، برای نویسندگان داستان‌های خنده‌دار کودکان پایه‌گذاری کرد.

سیزدهم سپتامبر، زادروز دال، چند سالی است در بریتانیا، «روز رولد دال» نام‌گذاری شده است. در این روز کودکان انگلیسی تولد دال را به پاس خدماتش جشن می‌گیرند.

پی‌نوشت‌ها:

۱. محمدی، محمد [هادی]؛ فانتزی در ادبیات کودکان، تهران، نشر روزگار، چاپ نخست ۱۳۷۸، ص ۱۱۱ و ۱۱۲.

۲. Peter Hunt، زاده سال ۱۹۴۵.

۳. هانت، پیتر؛ «رولد دال»، ترجمه شهرام اقبال‌زاده (رازآلود)، کتاب ماه کودک و نوجوان، اردیبهشت ۱۳۸۳، ش ۸۳، ص ۱۱۱.

۴. Roald Dahl Museum and Story Center.‎

۵. Michael Rosen.‎

۶. Bookstarst.‎

۷. Roald Dahl Funny Prize.‎

اطلاعات:
تاریخ انتشار: ۱۳۹۸-۰۹-۰۹ ۰۸:۴۱
نویسنده:
مسعود میرعلایی
متن سفارشی:

عضویت در کانال تلگرام