مقاله ها و نوشته های ترویج خواندن و ادبیات کودکان

در زمانه‌ای که انسان‌ها در محاصره‌ی رسانه‌ها و بمباران اطلاعاتی هستند، کتاب فرصتی برای درنگ و اندیشیدن در اختیار مخاطبانش قرار می‌دهد. بنابراین لازم است از دوران کودکی فرزندان‌مان را با کتاب آشنا کنیم تا در میانه‌ی بازی‌های کامپیوتری و برنامه‌های تلویزیونی، فرصتی داشته باشند برای تمرین اندیشیدن، گفت‌وگو کردن، شنیدن نظرات دیگران و شناخت خود و احساسات خود. از این رو، کتاب خواندن به استقلال فکری کودکان کمک می‌کند.

برای ترویج کتابخوانی، خانواده نقش بسیار مهمی ایفا می‌کند. بعد از خانواده، مربیان و آموزگاران می‌توانند در علاقه‌مند کردن کودکان به کتابخوانی، نقش موثری داشته باشند.

انتخاب کتاب مناسب و باکیفیت، استفاده از روش‌های جذاب بلندخوانی، ایجاد فضای مناسب برای کتابخوانی و فعالیت‌های قبل و بعد از کتابخوانی، در ایجاد علاقه به کتاب در کودکان و نوجوانان بسیار مهم است.

در این صفحه، مقاله‌ها و نوشته‌هایی برای شما آورده‌ایم که می‌توانند در مسیر ترویج کتابخوانی، به شما کمک کند.

تازه‌ترین رهنمودهای ایفلا برای خدمات کتابخانه‌های کودکان
گروه کودک و نوجوان کتابخانه‌های ایفلا (فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و مؤسسات کتابداری) رهنمودهای خدمات کتابخانه‌ای برای کودکان را که در سال ۲۰۰۳ منتشر شده بود، با هدف کارآمدی بیش‌تر در ارائه‌ی خدمات بازبینی کرده است. استانداردهای ایفلا به صورت بین‌المللی بررسی، منتشر و به‌روزرسانی می‌شوند. این...
کتاب‌های مصور لمسی
«سازمان انگشتان رویایی»[۲]، برنده‌ی «جایزه‌ی آساهی ایبی» در سال ۲۰۱۸، ۲۵ سال پیشینه‌ی تولید کتاب برای کودکان کم‌بینا را دارد و آن‌ها را به دورنمای چشمگیر جهان پیرامون‌شان فرا می‌خواند. در این مقاله، پایه‌گذار سازمان انگشتان رویایی، داستان الهام‌بخش، چالش‌برانگیز و موفقیت این پروژه‌ی مهم در فرانسه...
شعرکودک و نوجوان در کشور تاجیکستان نگاهی به دوکتاب جوره هاشمی «چرا شمالک وزید؟» و «موسیقی خاموشی»
چکیده در این پژوهش دو مجموعهٔ شعر کودکانه از کشور تاجیکستان، سرودهٔ جوره هاشمی بررسی می‌شود. در کتاب «چرا شمالک وزید؟» با یک نوع ادبی تازه به نام چِگِلَک آشنا می‌شویم. در فرهنگ تفسیری تاجیکی دربارهٔ معنی واژهٔ «چِگِل» آمده است: به هم پیچیده، پیچ در پیچ، گره در گره، بی ترتیب و بی سر و نوگ. چگلک یک...
سنت فرهنگ واژگان‌نویسی برای کودکان از «نصاب الصبیان» ابونصر فراهی تا «نوبهارا بچوکان» احمد خانی
فرهنگ ‌واژگان‌نویسی برای بزرگ‌سالان در جهان پیشینه‌ی چشمگیری دارد؛ اما فرهنگ ‌واژگان‌نویسی برای کودکان، به دلیل نبود مفهوم کودکی و پیرو آن فرهنگ کودکی در جامعه‌های گوناگون، پیشینه‌ی چندانی ندارد. مراجعه به تاریخ، گواه محکمی بر این ادعاست. شاید یکی از مواریث پر بار دوره‌ی تمدن اسلامی، تألیف، تدوین و...
جادوگر شگفت انگیز شهر اُز
خلاصه داستان جادوگر شهر اُز «جادوگر شگفت‌انگیز شهر اُز» رمانی است از ال. فرانک باوم که در آن دختری به نام دوروتی، پس از آن که گردباد او را به شهر اُز می‌برد، باید دوباره راه برگشت به خانه‌اش را پیدا کند. خانه‌ی دوروتی با گردباد به شهر اُز رفته است.این خانه ناخواسته روی جادوگری بدجنس فرو می‌آید و او...
بررسی مضامین طبیعت‌گرا در شعر عُبید رجب، نگاهی به مجموعه شعر «آلوچه، گل‌بادام»
چکیده: از آنجا که طبیعت در رشد و پرورش و توسعه‌ی آموزش و مهارت‌های زندگی برای کودکان تاثیرگذار است، نویسندگان و شاعران از این کارکردهای طبیعت برای پیوند مخاطبین با نوشته‌ها و سروده‌هایشان بهره برده و آثار جذاب و قابل تأملی ارائه داده‌اند که همواره مورد توجه مخاطبین قرار گرفته‌اند. یکی از شاعرانی که...
جمال‌زاده و داستان نویسی جدید
سید محمدعلی جمال‌زاده، فرزند سید‌ جمال‌الدین اصفهانی، در اصفهان متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در تهران و دبیرستان را در بیروت به پایان رساند. سپس به اروپا رفت و از دانشگاه لوزان فارغ‌التحصیل رشته‌ی حقوق شد. پس از پایان تحصیلات، مدتی مشغول به خدمت در سفارت ایران در برلین بود. آنگاه به عضویت دفتر بین‌...
نقش عباس یمینی شریف در تاریخ ادبیات کودکان ایران (بخش سوم)
پیش از مطالعه‌ی بخش سوم، دو بخش دیگر را بخوانید: نقش عباس یمینی شریف در تاریخ ادبیات کودکان ایران (بخش نخست) نقش عباس یمینی شریف در تاریخ ادبیات کودکان ایران (بخش دوم) تولید معنا برای شکل‌دهی نهاد کودکی و ادبیات کودکان در ایران اكنون كه از هر دو زمانه، ‌یعنی زمانه آغاز كار یمینی شریف و زمانه كار...
نقش عباس یمینی شریف در تاریخ ادبیات کودکان ایران (بخش دوم)
بخش نخست مقاله را در این‌جا بخوانید. همساز كردن سامانه آموزش و پرورش با نیازهای جامعه با توجه به محدود بودن نقش فرد و گستردگی نقش زمینه متنی، عباس یمینی شریف در كدام زمینه متنی رشد كرد؟ عباس یمینی شریف یكی از سازندگان نهاد كودكی مدرن در ایران، ‌همه زندگی‌اش را در راه شناخت این كودكان و تحول در نگاه...
نقش عباس یمینی شریف در تاریخ ادبیات کودکان ایران (بخش نخست)
 پیش‌درآمد: محمود کیانوش یکی دیگر از پیشگامان ادبیات کودکان، در سده‌ای که به دنیا آمده بود، از دنیا رفت. در سده‌ای که رو به پایان و چرخش به سده دیگر است، هر روز از شمار این کوشندگان کم و کم تر می شود. این قانون و جبر زندگی است و چاره ای جز پذیرش آن وجود ندارد. کیانوش در جهش شعر کودک در ایران، نقشی...
رازها و رمزها در قصه‌های عامیانه
گویندگان اولیه‌ی قصه‌های عامیانه حرف‌های گنگ، نامفهوم و عجیب‌وغریب به زبان نمی‌آوردند و شنونده را به حیرت و تعجب وانمی‌داشتند. آن‌ها واقعیت را به زبانی بسیار ساده اما عمیق و لطیف بیان کرده‌اند و حتی یک واژه یا یک جمله را بیهوده و بی‌نتیجه نگفته‌اند. عده‌ی زیادی از مردم که به‌دست آوردن کوچک‌ترین...
دیو در قصه‌ها
در کتیبه‌هایی که از ایران باستان به‌دست آمده، خدایان دروغین دیده شده که به آن‌ها «دیوه» می‌گفته‌اند. ما امروز به دیوه، «دیو» می‌گوییم. فردوسی در شاهنامه، دیو را برابر اهریمن (شیطان) می‌داند. در عصر حاضر نیز کسانی هستند که دیگران آن‌ها را به دیو تشبیه می‌کنند، یا این که می‌گویند: این شخص از نسل...
افسانه‌های کودکان و ریشه‌های تاریخی آن
بر اساس باور اسطوره‌ها، ساختار و نظام‌های طبیعی حاصل حوادثی هستند که در آغاز زمان اتفاق افتاده است. ماه نیز همچون خورشید، آب‌ها، گیاهان و حیوانات، تاریخ افسانه‌ای دارد. هر موضوع مهم جهان تاریخی دارد. اسطوره داستانی مقدس بوده و یک «تاریخ حقیقی» است، چون اسطوره همیشه در ارتباط با واقعیت‌ها است.[۱]...
 آموزش الف‌بای فارسی از راه ادبیات، لذت و بازی
به من می‌گن کاکاجون نه پیرم و نه جوون تو قارقارم الف‌با آوای اون چه زیبا کاکا کلاغه قصه‌گو است. خانه‌ای روی شاخه‌های درختی دارد که هر روز بر آن‌ها بوسه می‌زند. کار او قارقارک است. قارقارک با قارقار فرق دارد در شهر کلاغ‌ها، هر کلاغی که به بچه کلاغ‌ها چیزی یاد دهد به او قارقارک می‌گویند مانند...
یادگیری کودکان از راه بازی و نمایش
داستان‌های سنتی، منبع الهام‌بخش عالی برای کار در همه‌ی زمینه‌های برنامه آموزشی است. این جلسه‌ی نمایش، همچنان که «جودیت هریس»[۱] شرح می‌دهد، دربرگیرنده بازی‌هایی برای دست‌گرمی، تقلید، نقش‌آفرینی و داستان‌پردازی است. جودیت هریس نویسنده و آموزگار خردسالان از نورث همپتون است. اجرای نمایش همیشه وسیله‌ی...
تعریف و طبقه‌بندی افسانه‌ها و قصه‌های عامیانه
به مجموع اسطوره، قصه‌ی عاميانه، قصه‌ی پريان، مَتَل و حتي چيستان‌ها، فولكلور گفته مي‌‌شود كه به‌معناي «دانش عامه» است. در كتاب‌های لغت، افسانه را قصه، داستان، متل و حتي دروغ، معنی كرده‌اند، اما اكنون، قصه‌های افسانه‌ای را «داستان‌های واقعی» مي‌نامند. چون در افسانه‌ها نشانه‌هایی از واقعیت وجود دارد...
انتشار دو کتاب دوست داشتنی از سولوتارف تصویرگر و نویسنده فرانسوی
«گرگوار سولوتارف» نویسنده و تصویرگر داستان‌های تصویری از فرانسه، هم در داستان‌هایی که می‌نویسد و هم در تصویرگری‌هایش صاحب سبک است.او تاکنون بیش از ۱۵۰ اثر برای کودکان و نوجوانان آفریده است. سولوتارف از جنبه سبک و به کارگیری عناصر دیداری تحت‌تاثیر «موریس سنداک» تصویرگر و نویسنده نامدار امریکایی و «...
پيدايش قصه‌ها و افسانه‌ها و اساطير
اسطوره و افسانه در تمام نوع بشر وجود دارد. هم‌چنان‌كه در نزد بوميان باستانی و بوميان استراليا هم بوده است. در هرجایی که اسطوره‌ها از آن‌جا آمده،  به انديشه‌های مافوق الطبيعه و نو، ارزشی خاص می‌دادند و يا با اسطوره و افسانه، برای تشريفات و آداب و عبادات قبيله، يک نوع حقانيت و استقلال ايجاد می‌کردند...
رمان‌های گرافیکی و درک اصطلاحات ادبی
هرچه دانش‌آموزان در تصویر کردن عناصر داستان تواناتر شوند، درک آن‌ها از داستان افزایش می‌یابد. این مقاله به این موضوع می‌پردازد که چگونه آموزگاران می‌توانند با استفاده از رمان‌های گرافیکی به افزایش درک دانش‌آموزان از عناصر ادبی کمک کنند. برای پاسخ به این پرسش، پژوهشی با سه دانش‌آموز در یک مرکز...
رمان‌‌های گرافیکی و مهارت خواندن
اگرچه پژوهش‌‌های اندکی درباره‌ی فواید استفاده از رمان‌های گرافیکی انجام شده، اما بسیاری از پژوهشگران دریافته‌اند که خواندن این متن‌های چندجانبه، مهارت‌های خواندن و زبان‌شناسی و درک مطلب را در دانش‌آموزان تقویت می‌کنند. رمان‌های گرافیکی و کتاب‌های مصور، عناصر ادبی و دیداری را درهم می‌آمیزند که سبب...