مقاله درباره ادبیات کودکان
دستهٔ «مقاله درباره ادبیات کودکان» در کتابک به مجموعهای از نوشتههای تخصصی و تحلیلی اختصاص دارد که به معرفی، بررسی و تبیین جنبههای گوناگون ادبیات کودک میپردازند. این بخش با نگاه علمی و روزآمد، موضوعاتی همچون تاریخچهٔ ادبیات کودک، گونهها و ساختارهای ادبی، عناصر داستان، تصویرگری، نقش ادبیات در رشد کودک، و جایگاه ادبیات در نظامهای آموزشی را پوشش میدهد. هدف این مقالهها فراهمکردن نگاهی عمیق و معتبر برای پژوهشگران، مربیان، نویسندگان و والدینی است که میخواهند شناخت دقیقتری از ادبیات کودک به دست آورند.
در این دسته همچنین به رویکردهای نوین ادبیات کودک، همچون ادبیات چندفرهنگی، ادبیات محیطزیستی، ادبیات واقعگرا، و نقش خواندن در تقویت هویت، همدلی و سواد تفکر انتقادی کودک پرداخته میشود. کتابک با ارائهٔ تحلیلها، دیدگاههای کارشناسان و معرفی منابع معتبر فارسی و بینالمللی، تلاش میکند مسیر فهم و تولید محتوای ادبی کودک را برای فعالان این حوزه روشنتر کند و گفتوگویی سازنده درباره کیفیت، کارکرد و آیندهٔ ادبیات کودک شکل دهد.
بخش نخست مقاله را در اینجا بخوانید.
همساز كردن سامانه آموزش و پرورش با نیازهای جامعه
با توجه به محدود بودن نقش فرد و گستردگی نقش زمینه متنی، عباس یمینی شریف در كدام زمینه متنی رشد كرد؟ عباس یمینی شریف یكی از سازندگان نهاد كودكی مدرن در ایران، همه زندگیاش را در راه شناخت این كودكان و تحول در نگاه به مفهوم كودكی و بهبود اوضاع اجتماعی و فرهنگی آنها گذاشت. اگرچه او در این راه یگانه نبود، اما در موقعیت دشواری قرار داشت. این موقعیت دشوار شامل حال همه كسانی میشد كه كودكان پس از انقلاب مشروطه بودند.
چهارشنبه, ۱۵ بهمن
پیشدرآمد:
محمود کیانوش یکی دیگر از پیشگامان ادبیات کودکان، در سدهای که به دنیا آمده بود، از دنیا رفت. در سدهای که رو به پایان و چرخش به سده دیگر است، هر روز از شمار این کوشندگان کم و کم تر می شود. این قانون و جبر زندگی است و چاره ای جز پذیرش آن وجود ندارد.
چهارشنبه, ۸ بهمن
گویندگان اولیهی قصههای عامیانه حرفهای گنگ، نامفهوم و عجیبوغریب به زبان نمیآوردند و شنونده را به حیرت و تعجب وانمیداشتند. آنها واقعیت را به زبانی بسیار ساده اما عمیق و لطیف بیان کردهاند و حتی یک واژه یا یک جمله را بیهوده و بینتیجه نگفتهاند. عدهی زیادی از مردم که بهدست آوردن کوچکترین موفقیت در زندگی برای آنها از محالات روزگار بوده است، درهمراهی با قصههای عامیانه هر کار مشکل و حل نشدنی را با آمیختن به معجزه و کارهای شگفت، برایشان عملی میشد.
شنبه, ۲۷ دی
در کتیبههایی که از ایران باستان بهدست آمده، خدایان دروغین دیده شده که به آنها «دیوه» میگفتهاند. ما امروز به دیوه، «دیو» میگوییم.
فردوسی در شاهنامه، دیو را برابر اهریمن (شیطان) میداند. در عصر حاضر نیز کسانی هستند که دیگران آنها را به دیو تشبیه میکنند، یا این که میگویند: این شخص از نسل شیطان است. موسی (ع) پیش از این که به پیغمبری نائل گردد، دو نفر را دید که باهم نزاع میکنند. موسی مشتی به یکی از آنها زد، او هماندَم افتاد و جان داد. موسی ناراحت شد و گفت: این کار دیو بود.[1]
شنبه, ۲۰ دی
بر اساس باور اسطورهها، ساختار و نظامهای طبیعی حاصل حوادثی هستند که در آغاز زمان اتفاق افتاده است. ماه نیز همچون خورشید، آبها، گیاهان و حیوانات، تاریخ افسانهای دارد. هر موضوع مهم جهان تاریخی دارد. اسطوره داستانی مقدس بوده و یک «تاریخ حقیقی» است، چون اسطوره همیشه در ارتباط با واقعیتها است.[1]
شنبه, ۱۳ دی
به مجموع اسطوره، قصهی عاميانه، قصهی پريان، مَتَل و حتي چيستانها، فولكلور گفته ميشود كه بهمعناي «دانش عامه» است.
شنبه, ۶ دی
اسطوره و افسانه در تمام نوع بشر وجود دارد. همچنانكه در نزد بوميان باستانی و بوميان استراليا هم بوده است. در هرجایی که اسطورهها از آنجا آمده، به انديشههای مافوق الطبيعه و نو، ارزشی خاص میدادند و يا با اسطوره و افسانه، برای تشريفات و آداب و عبادات قبيله، يک نوع حقانيت و استقلال ايجاد میکردند.
شنبه, ۲۹ آذر
اهمیت تصویر در درک عناصر ادبی
هرچه دانشآموزان در تصویر کردن عناصر داستان تواناتر شوند، درک آنها از داستان افزایش مییابد. این مقاله به این موضوع میپردازد که چگونه آموزگاران میتوانند با استفاده از رمانهای گرافیکی به افزایش درک دانشآموزان از عناصر ادبی کمک کنند.
شنبه, ۱۵ آذر
اگرچه پژوهشهای اندکی دربارهی فواید استفاده از رمانهای گرافیکی انجام شده، اما بسیاری از پژوهشگران دریافتهاند که خواندن این متنهای چندجانبه، مهارتهای خواندن و زبانشناسی و درک مطلب را در دانشآموزان تقویت میکنند. رمانهای گرافیکی و کتابهای مصور، عناصر ادبی و دیداری را درهم میآمیزند که سبب تقویت مهارتهای درک دیداری و درک مطلب میشوند.
چهارشنبه, ۱۲ آذر
رمانهای گرافیکی همهجا هستند
امروزه دیگر رمانهای گرافیکی آثاری ناشناخته نیستند که تنها برای گروه اندکی از علاقهمندان جذاب باشند. این رمانها بخشی رو به رشد از نشر کتاب شدهاند و کتابداران و آموزگاران آنها را به عنوان یک سبک ادبی ویژه برای کودکان و بزرگسالان پذیرفتهاند؛ ادبیاتی که میتواند کودکان را به خواندن علاقهمند میکند.
شنبه, ۸ آذر
پروفسور «ام اُ گرنبی»* [در این مقاله] پیوند میان فانتزی و اخلاق در ادبیات کودکان را در سدههای هجدهم و نوزدهم میلادی بررسی میکند.
تعریف ادبیات فانتزی یا حتی داستانِ افسانهای، بهآسانیِ آنچه تصور میشود نیست. برای نمونه، آیا افسانهی پریان، دربردارندهی پریهای واقعی باید باشد؟ یا وجود یک غول، یا گربهی سخنگو، یا شخصیتهای فراواقعی مانند «ریش آبی»[1] کافی است؟
دوشنبه, ۱۲ آبان
داستانهای علمی تخیلی (که معمولاً بهصورت کوتاه علمی تخیلی یا سای فای گفته میشود) گونهای از نوشتار است. داستانهای علمی تخیلی، رمان، فیلم، نمایش تلویزیونی، کتابهای طنز و سایر شکلهای ادبیات میتوانند باشند.
دوشنبه, ۲۱ مهر
کودکی و ادبیات کودکان، فرهنگ مطالعه و نشردر انگلستان
پروفسور« ام. اُ. گرنبی»[1]* گسترش ادبیات کودکان در سده هجدهم میلادی را در انگلستان با چگونگی رشد فزایندهی آمیخته شدن سرگرمی و آموزش در کتابهای کودکان، توضیح میدهد.
ادبیات کودکان در پایان سده هجدهم میلادی، بخشی رو به شکوفایی، جدا و امن در صنعت نشر انگلستان بود. شاید سالانه نزدیک به پنجاه عنوان کتاب کودک در لندن و بخشهای مرکزی انگلستان همچون ادینبورگ، یورک و نیوکاسل منتشر میشد. این کتابها که بیشتر کتابهایی اخلاقگرا و مذهبی بودند، شاید بر پایه معیارهای امروزی، بسیار خشک بهنظر برسند، اما آنها آشکارا ابزاری برای جلب رضایت خوانندگانشان بودند؛ چه با داستانهای سرگرمکننده، شخصیتهای جذاب و لحن دلپذیر، چه با تصویرهای جالب و صفحهآرایی و جلد چشمنواز.
شنبه, ۵ مهر
فهرست
دبیاچه
زندگی ازوپ
افسانههای ازوپ
پیشینه افسانههای ازوپ
افسانههای ازوپ به زبانهای دیگر
اقتباسها
نام برخی از حکایتهای ازوپ
پینوشت
دیباچه
سه شنبه, ۶ خرداد
مانند آنچه در کتابهای «کُمیک استریپ»[۱] میبینیم، «رمانهای تصویری» نیز سرشار از تصویرهای دنبالهدار هستند که در آنها شمار محدودی نوشته نیز بهکار رفته است. این کتابها برای خوانندگان جوانتر که گرایش چندانی به خواندن کتابهای معمولی و سُنتی ندارند، میتواند جذاب باشد. رمانهای تصویری روش بسیار عالی برای کمک به خوانندگان تنبل در گسترش دایرهی واژگان، ایجاد اعتماد بهنفس، پایداری در خواندن کتاب و همچنین بهدست آوردن شناخت ژرفتر از داستانگویی است.
شنبه, ۱۰ اسفند
مقدمه
شاید در نگاه اول تعریف دادن از ادبیات کودکان و باتوجه به ماهیت آن آسان به نظر برسد ولی وقتی وارد بحث و یا پژوهش روی این پدیده میشویم به سرعت متوجه میشویم که اصلاً تعریف خود ادبیات بسیار مشکل است، حال اگر به ادبیات پسوندی هم اضافه کنیم و آن را به ادبیات کودک بدل کنیم، کار مشکلتر میشود. در اینجا سعی میکنم خلاصهای از ماهیت و تعریف ادبیات کودکان را ارائه کنم.
یکشنبه, ۲۲ اردیبهشت
تئودور سوس گیزل (Theodor Seuss Geisel)، ملقب به دکتر سوس، نقاش، کاریکاتوریست، هنرمند، فعال سیاسی، نویسنده و تصویرساز قصههای کودکان (۱۹۰۴-۱۹۹۱) در آمریکا است. کتابهای دکتر سوس یکی از شناختهشدهترین و پرطرفدارترین سری کتابهای کودک است که با داستانهای ریتمیک، ابداع و بهکارگیری کلماتی آهنگین و خیالی با کاراکترهای فانتزی و تصویرسازیهای سورئال در سراسر دنیا بیش از ۶۰۰ میلیون بار به چاپ رسیده و چنانکه در ادامه این یادداشت خواهیم دید، نقش عمدهای را در علاقهمندی کودکان به خواندن ایفا کرده است.
شنبه, ۶ مرداد
دیوید مککی درباره خلق «المر فیل رنگارنگ» در گفتوگو با نشریه گاردین گفته است: روزی همراه همسرم و دخترم در پیادهرو میرفتیم. دختر من به سبب اینکه مادرش یک زن امریکایی – افریقایی تبار است، رنگ پوست تیرهای دارد. در این هنگام از آن سوی خیابان پسرکی که همراه خانوادهاش بود، فریاد زد: کاکاسیاهه!
شنبه, ۵ خرداد
داستانهای وینی پو، خواندنیهای مناسب و لذت بخشی برای کودکان اند، داستانهایی که کودکان در آن با ترسها و نگرانی هایشان روبهرو میشوند و ماجراهای جالبی با ارزشهای اخلاقی را تجربه میکنند.
یکشنبه, ۱۸ تیر
نمایشنامههای کودکان و نوجوانان یکی از بخشهای ارزشمند ادبیات نوین کودکان است. بر پایهی اسناد بهجا مانده، پیشینهی این گونهی ادبی در ایران به گذشتهای نه چندان دور و نزدیک به یکصد سال پیش بازمیگردد.
دوشنبه, ۲۶ اسفند
سرانجام مجموعه سی جلدی و بیهمتای «نمایشنامههای آسان برای اجرا در کلاس درس و صحنه تئاتر»، در بیش از ۸ هزار صفحه و در برگیرنده ١۵٠ نمایشنامه چاپ و منتشر شد. این نمایشنامهها برای مخاطبان پیشدبستانی، دبستانی و دبیرستانی، دستهبندی و چاپ شده است.
دوشنبه, ۷ بهمن
ادبیات وحشت در کنار داستانهای ماجراجویانه، یکی از پرطرفدارترین ژانرهای ادبی در میان نوجوانان و جوانان است. فضاهای وهم آلود و پر دلهره، برای این گروه سنی بسیار جذاب است و این اشتیاق محدود به کشور و فرهنگ خاصی نیست.
نوجوانان همراه با قهرمان داستان با رویارویی با ماجراهای عجیب و ناشناخته و ترسناک، به نوعی خود را تخلیهی روحی و روانی میکنند.
چهارشنبه, ۱۴ بهمن
آیا داستان های ترسناک واقعاً ترسناک هستند؟
با مطالعه ای که در زمینه ادبیات وحشت انجام گرفته و منابع آن در پایان مقاله ارائه شده است، کوشش شده تا برای چند پرسش در این مقوله پاسخی مناسب فراهم شود.
چهارشنبه, ۷ بهمن
نهضت قریشی آموزگار و مروج پر تلاش چندی است که به سبب گرایش دانش آموزان خود به کتاب های ترسناک بر آن شده است که در باره این موضوع به پژوهش بیشتر بپردازد. حاصل بخشی از مطالعات او مقاله زیر است .
این مقاله به تاثیرات مثبت و منفی داستان های ترسناک بر نوجوانان می پردازد و نظر گروهی از دوستداران و مخالفان نوجوان این گونه داستان ها را نیز بازتاب داده است.
پنجشنبه, ۲۴ دی
