سایت کتابک

پنجاه و هفتمین نمایشگاه جهانی کتاب کودک بولونیا که در فروردین‌ماه برگزار می‌شود، میزبان غلامرضا امامی به عنوان مهمان ویژه خواهد بود.

خواندن کتاب‌های تصویری، جانشین منابع درسی ادبیات: برای کودکان چهار تا شش ساله و افزایش توانایی ادبی در آنان

چکیده

این مقاله به بررسی توانایی خواندنِ کتاب‌های تصویری از سوی برخی از خردسالان چهار تا شش ساله - که چنین کتاب‌هایی برای آنان در کلاس بلندخوانی می‌شود - می‌پردازد. فرایند این بررسی، به گزینش کودکان شایسته برای این کار انجامید. . پیش از این، مفهوم «توانش ادبی» - که «جاناتان کالر» (Jonatan Culler) تعریف كرده‌بود -برای سردرآوردن

«روز جهانی تالاب‌ها» (WWD) نخستین‌بار در ۱۳ بهمن‌ (۲ فوریه) ۱۹۷۱ (۱۳۴۹ ش.) هنگامی رسمیت یافت، که گروهی از فعّالان محیط زیست در «پیمان‌نامه‌ رامسر» ایران از این روز با نام روز جهانی تالاب‌ها نام بردند. با این همه، نخستین گرامیداشت جهانی این روز، در سال ۱۹۹۷م. و با هدف افزایش آگاهی و یادآوری جایگاه پُرارزش تالاب‌ها در چرخه‌ی زندگی انسان‌ها و کره‌ی زمین، برگزار شد.

کتاب «اول تو بازی کن» داستانی واقعگرا است که هر فصل آن از زبان یکی از شخصیت‌ها روایت می‌شود. زندگی دو نوجوان دختر و پسر که هر یک مشکلاتی با خانواده و همکلاسی‌هایشان دارند.

امروزه ثابت شده است که خانواده نقشی محوری در ارتقای سطح سواد و مهارت‌های اجتماعی و عاطفی کودکان دارد. والدین به عنوان نخستین آموزگاران، در فراهم‌ کردن محیطی غنی برای پرورش کودک، گسترش دایره‌ی واژگان، قدرت تمرکز و پایه‌ریزی بنیان‌های مهارت‌های سخن گفتن، خواندن و نوشتن و برقراری ارتباط، جایگاهی مهم و تعیین‌کننده دارند. اهمیت نقش خانواده به‌ویژه در سال‌های پیش از دبستان پررنگ‌تر است. برنامه‌ی «با من بخوان» بر این باور است که بردن کتاب به درون خانواده از هنگامی که کودکان بسیار کوچک هستند، باعث شکل‌گیری عادت به خواندن و عشق ورزیدن به کتاب در طول دوران زندگی می‌شود.

«قِیچَک» یا «غیژًک» یکی از سازهای زهی در موسیقی محلی ایران است و مانند ساز «کمانچه» با آرشه نواخته می‌شود. این ساز پیشینه‌ای بسیار فراوان دارد و بیش‌ترین کاربُرد آن در جنوب شرقی ایران، به‌ویژه در استان‌های سیستان و بلوچستان، کرمان و هرمزگان است.

بلوط، اسم موش کوچولویی بود که توی یک درخت پیر زندگی می‌کرد. در فصل بهار که گل‌ها شکوفه می‌کردن و پروانه‌ها به پرواز درمی‌اومدن، بلوط توی لونه‌اش می‌نشست و رقص گل‌های صورتی، آبی، و زرد رو در نسیم ملایم بهاری تماشا می‌کرد. در فصل تابستون، توی درخت جای خوبی برای زندگی بود؛ چون با این که بلوط گرمش می‌شد، اما لونه‌اش، توی سایه و هواش، خنک بود. در پاییز که برگ‌ها به زمین می‌افتادن، تنها کاری که داشت این بود که به بیرون از اون درخت پیر نگاه کنه تا برگ‌های طلایی، قرمز، زرد و نارنجی رو که همه‌جا رو پر کرده بودن ببینه. زمستون که می‌اومد، داستان طور دیگه‌ای بود.

مجموعه‌ی مفهومی لولوپی، شامل چهار کتاب تصویری مفهومی برای کودکان است. شخصیت‌های کتاب «دوستان خوب» از مجموعه‌ی شمارورزی لولوپی برگرفته شده. شمارورزی لولوپی، اندیشه‌ورزی ریاضی را به ساده‌ترین شکل با خردسالان سهیم می‌شود.

موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان، کارگاه آموزشی رویکردها و ویژگی‌های محیط کودک‌محور را پنجشنبه 17 بهمن‌ماه ۱۳۹8 برگزار می‌کند.

پیش از  خواندن این مقاله بخش‌ نخست، بخش دوم و بخش سوم آن را مطالعه کنید.

۴. از این پس

در این مقاله خواندیم که خواندن برای لذّت، سودمندی‌های فراوانی دارد، و تشویق برای علاقه‌مندی بسیار و انگیزش درونی برای خواندن، هدف پسندیده‌ای است. در این بخش، واقعیت چشم‌گیر این است که اگر خواندن عادتی همیشگی شود، افراد خود را عضو جامعه‌ای می‌دانند که خواندن را فعّالیتی مهم و لذّت‌بخش می‌دانند (استرومن و متز، ۲۰۰۴). در حقیقت، برخی از خوانندگان با الگوسازی خود از خواندن لذّت‌بخش به دیگ

«قلعه‌ی درختی» داستان دو پسر، راسل و وارن، است که هر دو به آرزوی داشتن خانه‌ی درختی می‌رسند. راسل خانه‌ای ساده با کمک پدرش می‌سازد و وارن خانه‌ای با برج و بارو که طراحی پدرش است و کارگران برایش می‌سازند، به‌دست می‌آورد. راسل در این باره چه فکر می‌کند؟

شناخت نگاه و نگرش یحیی مافی از سخنان خودش:

ما از اول قرارمان اين بود كه كارى متفاوت كنيم. يكى از اين تفاوت‌ها فكر كتابخانه و ديگرى رواج فرهنگ پرسش و پاسخ بود. زمان تحصيل خودمان، مؤدب‌ترين بچه‌ها، بچه‌اى بود كه سؤال نمى كرد، كسى كه زياد سؤال مى كرد پدر و مادر را مى خواستند يا مى‌گفتند بچه خيره سر و بى ادب است. 

کتاب «پینوکیو» از آثار کلاسیک و ماندگار ادبیات کودکان جهان است که با تصویرگری‌های روبرتو اینوچنتی جانی تازه گرفته است.

قرار است به زودی و تا پایان سال ۱۳۹۸ دو کتاب دیگر مهدی آذر یزدی، نویسندهٔ نام آشنای کودکان سرزمینمان که خود طعم کودکی را نچشید، امّا یکی از معماران فرهنگ کودکی این سرزمین بود، پس از سال‌ها که از انتشار آن‌ها می‌گذشت و نایاب شده بود، دوباره بازچاپ شود. انتشار این کتاب‌ها البته قرار بود که در سال ۱۳۸۶ با مقدمه تازه‌ای که مهدی آذر یزدی بر آن‌ها نوشته بود، با پیگیری و کوشش‌های فرزندم، زنده یاد نیما مسرت و همسرش زنده یاد وحیدهٔ مهرافزا که کارهای حروف چینی و نمونه خوانی آن را زیر نظر استاد آذر یزدی انجام داده بودند، منتشر شود. امّا افسوس که اکنون نه آذر هست و نه عزیزان من که حاصل کارشان را ببینند.

کتابخانه عمومی شهر نیویورک از جمله بزرگ‌ترین کتابخانه‌های عمومی جهان است. این کتابخانه در سال ۱۸۹۵ میلادی تأسیس شده و در منطقه منهتن در شهر نیویورک قرار دارد. با آغاز سال ۲۰۲۰ میلادی این کتابخانه مشغول برپایی رویداد بزرگی است. این روزها کتابخانه عمومی نیویورک، صد و بیست و پنجمین سالگرد تأسیس خود را جشن گرفته است و به منظور پاسداشت این سالگرد و به احترام ۱۲۵ سال فعالیت فرهنگی، فهرست ۱۰ کتابی را که در طول همه این سال‌ها پرمخاطب بوده و بیشتر به امانت گرفته شده را منتشر کرده است. نکته جالبی که در این لیست به چشم می‌خورد این است که شش مورد از ۱۰ کتاب موجود در این لیست از دسته کتاب‌های کودک و نوجوان هستند.

روز پنج شنبه سوم بهمن ماه ۹۸ دکتر پیروز حناچی شهردار تهران از موزه کودکی ایرانک بازدید کرد. در این بازدید که همزمان با حضور چند گروه از کودکان و یک گروه گردشگران علمی از کشور مالزی بود، شهردار تهران بازدید خود را از بخش باستان موزه کودکی ایرانک شروع کرد، پس از دیدن لوح‌های مشق باستان، بازیچه‌های کودکان آن دوره و شیرمک ها که مورد توجه ایشان قرار گرفت، در فضای قصه گویی درخت آسوریگ میان کودکانی که برای شنیدن این افسانه گرد آمده بودند حاضر شدند.

آرزوهای کنسروشده!

گوشه‌ای نشسته‌ایم و سفری می‌کنیم در خیال‌مان. این سفر چرا رخ می‌دهد؟ خیال کردن یا بهتر است بگوییم تخیل، چه کارکردی برای ما دارد، برای ذهن‌مان و برای روان‌مان؟ ابتدا بیایید به این فکر کنیم که چه زمان‌هایی ما بیش‌تر در خیال‌مان سفر می‌کنیم؟ زمانی که حسرت و اندوهی به سراغ ما آمده؟ رخدادی ما را به یاد رخدادی دیگر می‌اندازد؟ می‌خواهیم با تخیل کمی از لحظه‌هایی که می‌گذرانیم، رها شویم و در جای دیگری، مُسکن و مرهمی برای خودمان می‌جوییم؟ کمی دور می‌شویم و تخیل، ذهن‎مان را رها می‌کند یا با رها کردن ذهن‌مان، سفری خیالی را آغاز می‌کنیم.

برای مطالعه این مطلب بخش نخست و بخش دوم آن را بخوانید.

۳. کاوشی ژرف‌تر

«خواندن یعنی پرواز؛ یعنی اوج گرفتن به‌سوی نقطه‌ای بهتر که تصوری از سرزمین، تاریخ، افراد گوناگون، باورها، تجربه‌های مشترک و فواید جست‌وجو ایجاد می‌کند.» (آ. سی. گری‌لینگ)

جمعه چهارم بهمن، موزه کودکی ایرانک به مناسبت هفته بلندخوانی، میزبان یکی از نویسندگان سرشناس حوزه کودک و نوجوان ایران بود.

تجربه‌ای از کتابخانه کودک‌محور گوریه

کودکان از ابتدای زندگی خود با محیط زیست در ارتباط هستند‌. آشنایی بیشتر آن‌ها با محیط زیست پیرامون‌شان به شکل‌گیری شناختی یاری خواهد رساند که نتیجه‌ی آن زندگی مسالمت‌آمیز تمامی گونه‌ها در کنار یک‌دیگر خواهد بود. کتابخوانی و فعالیت‌های خلاقانه‌ی مرتبط با آن یکی از بهترین راه‌ها برای نهادینه کردن ارزش‌های زندگی در سرشت کودکان است.

در کتاب «قول بچه قورباغه» کرم و بچه قورباغه عاشق سرتا پای هم شدند. کرم شد «رنگین‌کمان رنگی» بچه قورباغه و بچه قورباغه شد «مروارید سیاه» کرم.

کتاب «موش خوش تیپ» درباره‌ی ویلبر، موش صحرایی برهنه‌ای است که برخلاف هم‌نوعانش علاقه‌مند است لباس بپوشد.

یادداشتی درباره نقش کتاب خواندن در فربه‌ای مغز کودکان

برای بسیاری از ما پیش آمده است که کاری را از فرط تکرار؛ بی آنکه درباره‌اش فکر کرده باشیم، به نحو احسن انجام داده‌ایم. آشناترین مثال، شاید رانندگی باشد. راننده ماهر در طول مسیر رانندگی به حرکات دست و پای خود نمی‌اندیشد.

تصویرهای کتاب « خرگوشان چشمه ماه» بازنویسی محمدهادی محمدی از روایتی کهن (کلیله دمنه و مثنوی مولوی) با تصویرگری امیر شعبانی پور و از انتشارات موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان (کتاب‌های تاک) که به زودی منتشر خواهد شد،