گروه مترجمان کتابک
در این صفحه می توانید اطلاعاتی از لیست کتاب ها، مقالات، خبرهای مرتبط با گروه مترجمان کتابک را مشاهده کنید.
۳. الگوهای ساختاری پیرنگ
پیرنگ‌ها بر اساس نحوه انسجام و ارتباط رویدادها به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند:
الف) پیرنگ پیش‌رونده (Progressive Plot)
در این الگو، رویدادها با الگویی صعودی به سمت یک نقطه اوج (Climax) حرکت می‌کنند و پس از گره‌گشایی (Resolution) به پایداری می‌رسند [640]. این ساختار سنتی، تعلیق بالایی ایجاد می‌کند و بسیار مورد پسند کودکان است [640]. * نمونه: رمان‌های «تار شارلوت»، «قرض‌بگیران» (مری نورتون) و «نشانه سگ آبی» از این ساختار منسجم پیروی می‌کنند [598, 640].
دوشنبه, ۱۱ آبان
پیرمردی پسری داشت که عقل درست‌وحسابی توی کله‌اش نبود. روزی پسر پیش پدر رفت و از او خواست برایش زن بگیرد:
ـ «یا همین حالا برام زن می‌گیری، یا اجاق خانه را خرد و خاکشیر می‌کنم!»
ـ «آخر چطور برایت زن بگیرم پسر؟ ما که یک غاز هم پول نداریم.»
ـ «پول نیست که نیست، گاو نر که هست! ببرش قصابی و بفروشش.»
گاو نر این حرف را شنید، پا به فرار گذاشت و سر به جنگل گذاشت.
پسر نادان باز سراغ پدرش آمد: «زن برام می‌گیری یا بزنم اجاق را ویران کنم؟»
پدر گفت: «پسرجان، من راضی‌ام سروسامانت بدهم، اما پولی در بساط نداریم.»
دوشنبه, ۱۱ آبان
از مسیر کوهستانی صدای سوت‌زدنِ پرنشاطِ کسی به گوش می‌رسید که نشان از روحیه خوب و شجاعتی تزلزل‌ناپذیر داشت. این رودی بود که به دیدن دوستش «وزینو» (Vesinaud) می‌رفت. رودی گفت: «باید بیایی و کمکم کنی. می‌خواهم جوجه‌عقاب را از بالای صخره بردارم. «راگلی» (Ragli) جوان را هم با خودمان می‌بریم.»
وزینو گفت: «بهتر نیست اول تلاشت را بکنی تا ماه را پایین بکشی؟ آن کار هم به همین اندازه آسان است! به نظر می‌رسد روحیه خیلی خوبی داری.»
رودی گفت: «بله، واقعاً همین‌طور است. دارم به عروسی‌ام فکر می‌کنم. اما از شوخی گذشته، همه‌چیز را برایت تعریف می‌کنم و می‌گویم در چه وضعیتی هستم.»
یکشنبه, ۱۰ آبان
اگرچه شخصیت‌پردازی قوی جذابیت بی‌شماری برای خواننده دارد، اما پویایی و حیات داستان در گرو عنصر دیگری به نام «پیرنگ» (Plot) است [574]. کودکان و حتی بزرگسالان، به ندرت مجذوب رمان‌هایی می‌شوند که صرفاً به واکاوی روان‌شناختی ایستای شخصیت‌ها می‌پردازند؛ آنها خواهان حرکت، رویداد و هیجان هستند [574]. پیرنگ، چینشِ هوشمندانه، هدفمند و زنجیره‌ایِ رویدادهایی است که شخصیت‌ها را در بستر کنش‌های داستانی به نمایش می‌گذارد [574].
شنبه, ۹ آبان
در خاک دانمارک، کاخ کهنسالی سر بر افراشته است به نام «کروننبورگ»، درست در کنارهٔ تنگهٔ السینور؛ همان‌جا که هر روز صدها کشتی بزرگ انگلیسی، روسی و پروسی از کنارش می‌گذرند. کشتی‌ها با شلیک توپ به قلعهٔ کهن سلام می‌گویند: «بوم! بوم!»، گویی بانگ برمی‌دارند که: «روزتان به‌خیر!» و توپ‌های قلعهٔ کهنسال نیز غرش‌کنان پاسخ می‌دهند: «بوم!» که یعنی: «بسیار سپاسگزاریم.» زمستان‌ها دیگر کشتی از آن گذرگاه عبور نمی‌کند، چرا که سرتاسر تنگه تا خاک سوئد را یخ ضخیمی فرامی‌گیرد و دریا درست چون شاهراهی کوبیده و فراخ جلوه‌گر می‌شود.
شنبه, ۹ آبان
مادرخوانده پیرش گفت: «چه چیزهای زیبایی با خود به خانه آورده‌ای!» و چشمانِ عقاب‌گون و عجیبش درخشید، در حالی که گردنِ لاغر و استخوانی‌اش را سریع‌تر و عجیب‌تر از همیشه می‌پیچاند و تکان می‌داد. «تو با خودت خوش‌شانسی آورده‌ای رودی. باید ببوسمت، پسرم.»
رودی اجازه داد او را ببوسد، اما از چهره‌اش پیدا بود که این تحمیل را تنها به عنوان یک وظیفه خانگی و صمیمانه تحمل می‌کند.
زن پیر گفت: «چقدر زیبا و خوش‌تیپ شده‌ای رودی!»
رودی با خنده گفت: «چرب‌زبانی نکنید!» اما با این حال خوشحال شد.
زن پیر دوباره گفت: «باید یک بار دیگر بگویم که تو بسیار خوش‌شانسی.»
چهارشنبه, ۶ آبان
بر فراز آسمان، در هوایی پاک و زلال، فرشته‌ای بال گشوده بود و گلی در دست داشت که از گلستان فردوس چیده بود. چون فرشته از سرِ مهر بر آن گل بوسه زد، برگی بس خرد از آن جدا شد و آرام‌آرام فروافتاد تا در خاک نرمِ میان جنگلی جای گرفت. برگ بی‌درنگ ریشه دواند، جوانه زد و در میان دیگر رستنی‌ها ساقه دوانید.
تحلیل داستان «برگی از بهشت» اثر هانس کریستیان آندرسن
یکی از گیاهان گفت: «عجب جوانهٔ مضحکی! هیچ‌کس اصل و نسبش را نمی‌شناسد؛ نه خار بیابان از آن سر درمی‌آورد و نه گزنه.»
سه شنبه, ۵ آبان
گونه‌های شخصیت در داستان کودک
نویسندگان با توجه به نقش شخصیت‌ها در پیرنگ، آنها را به دسته‌های گوناگونی تقسیم می‌کنند:
دوشنبه, ۴ آبان
بزرگ‌ترین برگ سبز در این دیار، بی‌تردید برگ گیاه باباآدم است. اگر آن را پیش روی خود بگیری، درست به اندازهٔ یک پیش‌بند است، و اگر بر سر بگیری، چنان فراخ و شگفت‌انگیز است که دست‌کمی از یک چتر اعلا ندارد. باباآدم هرگز تک و تنها نمی‌روید؛ هر جا سر برآورد، خیل بی‌شماری از پی‌اش می‌آیند و تماشایش راستی که باشکوه است؛ و همهٔ این شکوه و جلال، مایهٔ روزی و خرمی حلزون‌هاست.
یکشنبه, ۳ آبان
بسیاری از مربیان و بزرگسالان به اشتباه تصور می‌کنند که کودکان به دلیل محدودیت تجربه‌های زیسته، توانایی درک پیچیدگی‌های روان‌شناختی انسان‌ها را ندارند [507]. آنان گمان می‌برند که مخاطب کودک دگرگونی شخصیت‌ها را در گذر زمان یا در مواجهه با بحران‌های زندگی درک نمی‌کند و به همین دلیل، سبد مطالعاتی کودکان را با داستان‌های تک‌بعدی، تخت و کلیشه‌ای انباشته می‌کنند [507]. اما واقعیت این است که حتی یک نوزاد نیز تفاوت رفتاری میان انسان‌ها را حس می‌کند و میان آغوش امن یک فرد آشنا و چهره‌ی غریب یک بیگانه تمایز قائل می‌شود [508].
شنبه, ۲ آبان
بهترین تیرانداز در بخش «واله» (Valais) چه کسی بود؟ بزهای کوهی این را خوب می‌دانستند. آنها حق داشتند به یکدیگر بگویند: «خودتان را از رودی نجات دهید!» اما زیباترین تیرانداز چه کسی بود؟ دختران جوان می‌گفتند: «آه، او رودی است!» اما هیچ‌گاه نمی‌گفتند «خودتان را از رودی نجات دهید.» مادرانِ نگران هم چنین سخنی نمی‌گفتند؛ چرا که او همان‌قدر که به دختران جوان خوش‌رویی می‌کرد، به مادران هم مؤدبانه تعظیم می‌کرد. او بسیار شجاع و خوش‌اخلاق بود. گونه‌هایش آفتاب‌سوخته، دندان‌هایش سپید و چشمانش تیره و درخشان بود.
چهارشنبه, ۲۹ مهر
همسر طبل‌زن پای به کلیسا نهاد. محراب نو را با نگاره‌های رنگین و فرشتگان چوبین و تراشیده از نظر گذراند؛ آن فرشتگانی که بر پرده‌ی نقاشی و در میان هاله‌ی نورِ بالای محراب جای داشتند، درست به زیبایی تندیس‌های کنده‌کاری‌شده بودند؛ با جلوه‌ای از رنگ و درخشش زراندود. گیسوانشان در تابش آفتاب، زرین و چشم‌نواز می‌درخشید، اما نور راستین خورشید از آن همه زیباتر بود؛ نوری که هنگام فرو رفتن در افق، از میان شاخسار تیره‌ی درختان سرخ‌تر و زلال‌تر به چشم می‌آمد. تماشای این خورشید آسمانی چه دل‌انگیز بود!
چهارشنبه, ۲۹ مهر
روزی روزگاری دختری بود که برای آن‌که کفش‌هایش آلوده و لجن‌مال نشود، پا بر گرده‌ی نانی گذاشت؛ سرگذشت تلخ و شوربختی‌هایی که در پیِ این کار به سرش آمد، بر همگان آشکار است.
یکشنبه, ۲۶ مهر
عناصر ادبی در کتاب‌های تصویری
اشتباه بزرگی است اگر گمان کنیم کتاب تصویری به دلیل کوتاهی متن، نیازی به رعایت سنجه‌های عالی ادبی ندارد [118]. یک کتاب تصویری موفق، تمام عناصر ساختاری ادبیات داستانی را در بالاترین سطح کیفی به کار می‌گیرد [118]:
یکشنبه, ۲۶ مهر
آیا دنیای واقعی همیشه همان‌قدر که بزرگ‌ترها توصیف می‌کنند ساده و قابل پیش‌بینی است؟ برای کودکان، قدم گذاشتن به مدرسه و ورود به اجتماع می‌تواند سفری پر از اضطراب، کشف احساسات پیچیده و جست‌وجوی هویت مستقل باشد. کتاب صوتی «هوگو و ژوزفین»، شاهکار ماندگار ماریا گریپه (نویسنده برجسته ادبیات کودک سوئد)، با نگاهی عمیق، روان‌شناسانه و ظریف، داستان دختربچه‌ای حساس به نام ژوزفین (آنا گری) را روایت می‌کند که با ورود به دنیای مدرسه با چالش‌های طرد شدن و تنهایی روبه‌رو می‌شود؛ تا اینکه با پسری متفاوت، رها و سرکش به نام «هوگو اندرسون» آشنا می‌شود.
شنبه, ۲۵ مهر
سرانجام رودی به خانه‌ی عمویش رسید و از اینکه مردم آنجا را شبیه کسانی یافت که به دیدنشان خو گرفته بود، خدای را سپاس گفت. در میانشان تنها یک «کرتین» بود—پسرکی بینوا و تهی‌مغز از آن دژم‌روزانی که در تیره روزی رها شده‌اند، از خانه‌ای به خانه‌ی دیگر می‌روند و خانواده‌های گوناگون هر بار یک یا دو ماه از آنان نگهداری می‌کنند.
تحلیل «عمو» بخش سوم از داستان بلند «پری یخ‌ها» اثر هانس کریستین اندرسن
شنبه, ۲۵ مهر
امروزه با نگاهی به قفسه‌ی کتابخانه‌ها و بررسی آمارهای نشر، شاهد رشد خیره‌کننده و فزاینده‌ی اهمیت تصویرگری در کتاب‌های کودکان هستیم [89]. با این حال، تفاوتی بنیادین میان یک «کتاب مصور» (که تصویر در آن صرفاً نقشی تزیینی یا فرعی بر عهده دارد) با «کتاب تصویری» (Picture Book) وجود دارد [89]. کتاب تصویری گونه‌ای مستقل و اصیل از هنر ادبی-دیداری است که اساساً و به شکلی گسست‌ناپذیر با تصویرهای خود تعریف می‌شود و حیات روایی آن به این پیوند وابسته است [89].
شنبه, ۲۵ مهر
یکی بود، یکی نبود. بزی شکم‌بزرگ داشت در دشتی می‌خرامید. نزدیک یک درخت سیب رسید و گفت: «ای درخت سیب! اجازه بده من زیر سایه تو بچه‌ام رو به دنیا بیارم.»
درخت سیب گفت: «نه، ممکنه سیبی بیفته و به بچه‌ات بخوره و آسیب ببینه.»
بز رفت سراغ درخت گردو و همین درخواست را کرد. درخت گردو گفت: «نه، ممکنه گردویی بیفته روی بزغاله و زخمی بشه.»
بز که چاره‌ای نداشت، ناامید و افسرده به راهش ادامه داد تا اینکه کلبه‌ای دید که رو به جنگل و پشت به او ایستاده بود. بز گفت: «کلبه! کلبه کوچک! رویت را به من کن و پشتت را به جنگل، تا وارد شوم.» کلبه چرخید و بز وارد شد و بچه‌هایش را به دنیا آورد.
چهارشنبه, ۲۲ مهر
رودی هشت‌ساله شده بود که عمویش—که در آن‌سوی کوهستان می‌زیست—خواستار آمدن او شد. او می‌اندیشید رودی در کنار او می‌تواند از آموزشی بهتر برخوردار شود و چیزهای بیشتری بیاموزد. پدربزرگ نیز با او هم‌رای بود، از این‌رو خرسندانه به رفتنش رضا داد. رودی می‌بایست علاوه بر پدربزرگ، از کسانِ بسیاری بدرود بگوید. نخستین آنها «آیولا»، سگ کهنسال خانه بود.
تحلیل «سفر به دیار تازه» بخش دوم از داستان بلند «پری یخ‌ها» اثر هانس کریستین اندرسن
سه شنبه, ۲۱ مهر
۴. فانتزی (Fantasy)
قلمرو فانتزی مستلزم آن است که خواننده به تعبیر ارزشمند ساموئل تیلور کالریج، «تعلیق آگاهانه و داوطلبانه‌ی ناباوری» را پذیرا باشد [48]. فانتزی‌نویس مقتدر با آفرینش جهانی که ریشه‌های استواری در قوانین ملموس واقعیت دارد، مخاطب را متقاعد می‌کند تا منطق این جهان نوین را با جان و دل پذیرا شود [48].
یکشنبه, ۱۹ مهر
بیا سری به سوئیس بزنیم و در دل آن سرزمین کوهساران بگردیم؛ کتیبه‌های سنگی و شیب‌دارهای سرسبزی که درختان تنومند جنگل بر پیکرشان جامه‌ی سبز پوشانده‌اند. بیا تا پهنه‌های خیره‌کننده‌ی برف بر فراز قله‌ها بالا برویم و باز به میان مرغزارهای سرسبز پایین سرازیر شویم؛ جایی که رودها و جویبارها چنان با شتاب و خروش می‌تازند که گویی یک لحظه دیرتر رسیدن به دریا را برنمی‌تابند. خورشید در آن دره‌های عمیق همان‌قدر سوزان می‌تابد که بر توده‌های سنگین برف بر فراز کوه‌ها.
شنبه, ۱۸ مهر
این ماجرا مربوط به زمان‌های قدیم است، زمانی که حضرت عیسی و حواریون روی زمین راه می‌رفتند. گرگی پیش حضرت عیسی آمد و گفت: «ای پروردگار! من گرسنه‌ام!»
عیسی گفت: «برو یک مادیان (اسب ماده) را بخور.»
گرگ رفت پیش مادیان و گفت: «خداوند دستور داده تو را بخورم!»
مادیان گفت: «قبول، اما من برگه معافیت دارم که روی سمِ پای عقبم حک شده! بیا ببین.» گرگ نزدیک شد و مادیان چنان لگدی به دهان گرگ زد که گرگ سه متر پرت شد آن‌طرف‌تر!
گرگ شکایت پیش عیسی برد. عیسی گفت: «برو یک قوچ را بخور.»
شنبه, ۱۸ مهر
گونه‌های ادبی؛ واقع‌گرایی، داستان‌های قالبی و رمان‌های دنباله‌دار | دست‌نامه نقد ادبیات کودک - بخش ۳
ادبیات کودکان، درست همانند ادبیات بزرگسالان، قلمروی پویا، پربار و به‌شدت متنوع است [27]. این پهنه هرگز ساختاری یکدست و تکراری ندارد؛ بلکه سرشار از تفاوت‌ها و رنگارنگی‌های بی‌شمار است [27]. در یک نگاه نظام‌مند، می‌توان آثار ادبی کودکان را به دسته‌های متمایزی از جمله شعر، قصه‌های عامیانه، افسانه‌های پریان، فانتزی‌های خلاقانه، ترانه‌های تغزلی و داستان‌های واقع‌گرایانه تقسیم کرد [27]. هر یک از این قلمروها را در اصطلاح نقد ادبی، یک «گونه‌ی ادبی» (Genre) می‌نامند [27].
شنبه, ۱۸ مهر
