سایت کتابک

انجمن کتاب‌های کودکان ایرلند (Children’s Books Ireland یا به اختصار CBI) نهاد ملی و خیریه در جمهوری ایرلند است که با هدف ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی، حمایت از تولید آثار باکیفیت برای کودکان و نوجوانان و تضمین دسترسی برابر تمامی کودکان به کتاب فعالیت می‌کند. این سازمان به عنوان نقطه اتصال اصلی میان نویسندگان، تصویرگران، ناشران، کتابداران، معلمان و مهم‌تر از همه، خوانندگان کودک و نوجوان عمل می‌کند.

«بوک‌تراست اسکاتلند» (Scottish Book Trust) یکی از نهادهای ملی و اثرگذار در حوزه ترویج خواندن، نوشتن و دسترسی برابر به ادبیات در اسکاتلند است. این سازمان در معرفی رسمی خود بر سه محور اصلی تأکید می‌کند: الهام‌بخشیدن به مردم برای «خواندن از روی لذت»، ترویج برابری در دسترسی، و پیوند دادن افراد و سازمان‌ها در سراسر اسکاتلند. [1]

«بوک‌تراست» (BookTrust) در میان نهادهای فعال در حوزه ترویج خواندن کودک، فقط به عنوان یک خیریه شناخته نمی‌شود، بلکه به سبب مجموعه برنامه‌های گسترده و متنوعش، یکی از الگوهای مهمِ مداخله فرهنگی در بریتانیا به شمار می‌آید. این نهاد می‌کوشد خواندن را از نخستین ماه‌های زندگی کودک تا سال‌های مدرسه، به بخشی از زندگی روزمره خانواده‌ها تبدیل کند. از همین رو، برنامه‌های آن فقط به توزیع کتاب محدود نیست، بلکه از پشتیبانی خانواده‌ها و مدرسه‌ها تا توجه به کودکان آسیب‌پذیر و مسئله بازنمایی فرهنگی را دربر می‌گیرد.

سیکادا (زنجره) اثری متفاوت در کارنامه‌ی شان تن، تصویرگر و نویسنده‌ی استرالیایی برنده‌ی جایزه‌ی آسترید لیندگرن است. او بیشتر به خاطر خلق جهان‌های سوررئال، استعاری و عاطفی شناخته می‌شود. آثار او مرز میان ادبیات کودک و بزرگسال را از بین می‌برند. کتاب‌های او در قفسه کودک قرار می‌گیرند، اما خوانندگان بزرگسال ارتباطی عمیق‌تر با آن‌ها برقرار می‌کنند.

«مرکز خواندن فنلاند» (Lukukeskus / Finnish Reading Center)، سازمان ملی و غیردولتی ترویج مطالعه در فنلاند است که نقشی کلیدی در هماهنگی و اجرای برنامه‌های سوادآموزی و کتاب‌خوانی در این کشور ایفا می‌کند. این مرکز که به عنوان یک نهاد چتری برای ده سازمان نویسندگان و ناشران فنلاندی فعالیت می‌کند، با هدف ارتقای مهارت‌های خواندن، آگاهی‌بخشی درباره اهمیت مطالعه و تضمین دسترسی برابر کودکان و خانواده‌ها به کتاب شکل گرفته است. [1]

«کتابخانه در مدرسه» (De Bibliotheek op school) یکی از موفق‌ترین و ساختارمندترین الگوهای ترویج خواندن در هلند است که با همکاری راهبردی میان مدارس، کتابخانه‌های عمومی و شهرداری‌ها اجرا می‌شود. این برنامه که تحت نظارت بنیاد خواندن هلند (Stichting Lezen) و با مشارکت کتابخانه ملی هلند (Koninklijke Bibliotheek) سازماندهی شده، فراتر از یک مخزن کتاب ساده، یک رویکرد آموزشی و فرهنگی برای ارتقای سطح سواد و لذت خواندن در میان دانش‌آموزان است.

بوک‌استارت (BoekStart) یکی از کلیدی‌ترین و موفق‌ترین برنامه‌های ترویج خواندن در هلند است که با تمرکز بر کودکان ۰ تا ۴ سال، تلاش می‌کند کتاب و بلندخوانی را از نخستین ماه‌های زندگی وارد فضای خانواده‌ها کند. این برنامه که تحت راهبرد کلان بنیاد خواندن هلند (Stichting Lezen) و با هدف ایجاد «زنجیره پیوسته خواندن» (De doorgaande leeslijn) طراحی شده، بر این باور است که نوزادان و کودکان خردسال ظرفیت شگفت‌انگیزی برای برقراری پیوند عاطفی با کتاب دارند.

کارزاری ملی برای پیوند کودکان با کتاب و زبان

«روز بلندخوانی سوئیس» (Schweizer Vorlesetag) یکی از مهم‌ترین برنامه‌های ملی در حوزه ترویج خواندن در سوئیس است. این رویداد با هدف برجسته کردن اهمیت بلندخوانی برای کودکان و نوجوانان برگزار می‌شود و بر این ایده تکیه دارد که خواندن با صدای بلند، نه‌تنها مهارت زبانی و واژگانی کودک را تقویت می‌کند، بلکه پیوند عاطفی میان کودک و بزرگسال را نیز عمیق‌تر می‌سازد. [1][2]

مؤسسه رسانه‌های کودک و نوجوان سوئیس (Schweizerisches Institut für Kinder- und Jugendmedien) که با نام اختصاری «SIKJM» شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین نهادهای ملی سوئیس در زمینه ادبیات کودک و نوجوان و ترویج خواندن است. این مؤسسه با تکیه بر پژوهش، آموزش، نگهداری مجموعه‌های تخصصی و اجرای برنامه‌های عمومی، می‌کوشد کودکان و نوجوانان را به خوانندگانی علاقه‌مند و توانمند تبدیل کند. دفتر مرکزی آن در زوریخ است و در لوزان و بلینزونا نیز دفترهای منطقه‌ای دارد. [1] [2]

کوچه‌ی سنگ‌فرش بوی موم می‌داد. همیشه. تابستان، زمستان، باران، آفتاب. چون ته کوچه، پشت یه درِ چوبیِ آبی‌رنگ، اوستا بهرام نشسته بود و شمع می‌ساخت.

دست‌هایش زرد بود. نه از بیماری، بلکه از چهل سال مومِ ذوب‌شده. انگشت‌هایش بوی عسل می‌داد و ناخن‌هایش همیشه یه لایه نازک پارافین داشت. می‌گفتند وقتی بچه بود، مادرش او را توی کارگاه بزرگ می‌کرد و او با مومِ گرم لالایی می‌گرفت.

هیچ‌کس توی روستای سنگ‌آباد جرأت نمی‌کرد بعد از غروب پا بگذارد توی جنگلِ پشت تپه. می‌گفتند درخت‌هایش نقره‌ای‌اند. می‌گفتند شب‌ها صدای آواز می‌آید از بین شاخه‌ها. می‌گفتند هرکس برود، راه برگشت را گم می‌کند.

اما آرمان نه سالش بود و دیگر از قصه‌های ترسناک مادربزرگ خسته شده بود.

یکی بود، یکی نبود. زیر گنبد کبود، یه دختر بود به اسم نیلوفر. نیلوفر موهای بافته داشت و یه کیفِ کهنه‌ی چرمی که همیشه انداخته بود روی دوشش.

نیلوفر توی یه خانه‌ی قدیمی زندگی می‌کرد. این خانه یه راهروی بلند داشت. توی راهرو، هفت تا در بود. شش تاش باز می‌شد. اما درِ هفتم... درِ هفتم همیشه قفل بود.

یکی بود، یکی نبود.

یه خرگوش کوچولو بود. اسمش پنبه بود. پنبه گوش‌های دراز داشت. دُمِ گِرد و سفید داشت. چشم‌هاش مثل دو تا دکمه‌ی سیاه می‌درخشید.

جستجو برای ماه

یه شب، پنبه رفت بیرون. سرشو برد بالا. آسمونو نگاه کرد.

ماه نبود!

پنبه گفت: «وای! ماه کجا رفت؟»

کتابخانهٔ «گیل-آلس» در سنت پیتر پورت، کودکان را به چالش بزرگ کتابخوانیِ شش جلد کتاب در طول تعطیلات تابستانی فراخوانده است.

هر ساله نزدیک به ۲۰۰۰ کودک و نوجوان شیفتهٔ کتاب برای دریافت برچسب‌ها و جوایز گوناگون در این رویداد شرکت می‌کنند. امسال نیز به هر کودکی که این چالش را با موفقیت به پایان برساند، یک نشان یادبود (مدال) و بن استفادهٔ رایگان از مجموعهٔ ورزشی و استخر «بو سژور» اهدا می‌شود.

به مناسبت «روز آلیس»، شهر آکسفورد با اجراهای خیابانی، کارگاه‌های هنری و برنامه‌های گوناگون فرهنگی به سرزمین عجایب تبدیل می‌شود.

پاتریس لارنس، نویسندهٔ برجسته و برندهٔ جوایز متعدد ادبی، به عنوان دارندهٔ جدید عنوان «نمایندهٔ برجستهٔ ادبیات کودکان» (Children's Laureate) معرفی شد.
این نویسندهٔ سرشناس که با نگارش کتاب پرطرفدار «پسر نارنجی» به شهرت رسید، تا سال ۲۰۲۸ عهده‌دار این مسئولیت ملی و فرهنگی خواهد بود. لارنس که زادهٔ برایتون است، در آیین ویژه‌ای که در لندن برگزار شد، مدال نقرهٔ این نشان را از فرانک کاترل-بویس — دارندهٔ پیشین این عنوان و برگزیدهٔ جایزهٔ معتبر نوبل کودکان — دریافت کرد.
لارنس دربارهٔ پذیرش این مسئولیت گفت:

در دنیای امروز که رسانه‌های دیجیتال و صفحه‌های نمایشگر بخش عمده‌ای از زمان روزانه کودکان و نوجوانان را به خود اختصاص داده‌اند، ایجاد فرصتی برای تمرکز و مطالعه آرام به یکی از چالش‌های بزرگ نظام‌های آموزشی تبدیل شده است. در کشور فرانسه، طرحی پویا با عنوان «سکوت، ما می‌خوانیم!» (Silence, on lit!) توجه بسیاری از کارشناسان آموزش و ترویج کتاب‌خوانی را به خود جلب کرده است. این طرح که بر پایه ایده «خواندن برای لذت» شکل گرفته، روشی ساده اما عمیق را برای نهادینه کردن عادت مطالعه در مدارس، ادارات و سازمان‌های مختلف پیشنهاد می‌دهد.

بسته‌های هدیه‌ی Lesestart بخشی از برنامه‌ی ملی «شروع خواندن ۱-۲-۳» هستند؛ برنامه‌ای که برای آشنا کردن خانواده‌ها با کتاب‌خوانی از سال‌های آغازین زندگی کودک طراحی شده است. بر پایه‌ی صفحه‌ی رسمی برنامه، این بسته‌ها برای خانواده‌های دارای کودک یک، دو و سه‌ساله در نظر گرفته شده‌اند و رایگان ارائه می‌شوند.

این بسته‌ها چه دارند؟

بر اساس اطلاعات رسمی، هسته‌ی اصلی این بسته‌ها کتاب هدیه است. یعنی خانواده‌ها در هر مرحله‌ی سنی، یک بسته‌ی کتاب‌محور دریافت می‌کنند که هدفش تشویق به بلندخوانی و ایجاد پیوند روزمره با کتاب است.

ترویج خواندن در سال‌های نخست زندگی کودک، یکی از پایه‌های مهم رشد زبانی، ذهنی و عاطفی اوست. بسیاری از برنامه‌های موفق ترویج کتاب‌خوانی در جهان بر این اصل استوارند که کودک باید از همان آغاز زندگی با کتاب، قصه و بلندخوانی آشنا شود. در آلمان، «بنیاد خواندن» (Stiftung Lesen) با اجرای برنامه «شروع خواندن ۱-۲-۳» (Lesestart 1-2-3) چنین هدفی را دنبال می‌کند. یکی از بخش‌های مهم این برنامه، الگویی است که می‌توان آن را «ایستگاه‌های خواندن» نامید؛ الگویی که می‌کوشد کتاب را در مکان‌هایی در دسترس خانواده قرار دهد که آنان به‌طور معمول به آن‌ها مراجعه می‌کنند.

روز ملی بلندخوانی در آلمان (Bundesweiter Vorlesetag)، بی‌تردید یکی از موفق‌ترین و گسترده‌ترین تجربه‌های ترویج خواندن در جهان است. این رویداد که هر ساله در سومین جمعهٔ ماه نوامبر برگزار می‌شود، تنها یک برنامهٔ سادهٔ کتاب‌خوانی نیست، بلکه یک «نمایش عمومی» و ملی است که در آن تمام اقشار جامعه — از سیاست‌مداران و هنرمندان گرفته تا دانش‌آموزان و والدین — گرد هم می‌آیند تا اهمیت «بلندخوانی» را به جامعه یادآوری کنند.

آموزش مبتنی بر نمایش و بازی‌های حرکتی، یکی از مؤثرترین رویکردها در پرورش مهارت‌های اجتماعی و شناختی کودکان و نوجوانان است. در این مقاله، به معرفی دو فعالیت گروهی هدفمند می‌پردازیم که بر پایه «نقش‌آفرینی» و «ارتباط غیرکلامی» طراحی شده‌اند. این کارگاه‌ها به کودکان کمک می‌کنند تا قدرت استدلال، فن بیان، درک زبان بدن و تمرکز خود را در یک محیط امن و تعاملی ارتقا دهند.