عروسک و آیین فرهنگ کودکی

عروسک‌ها، افسانه‌ها، آیین‌ها و مراسم سنتی هر کشوری، بخشی از فرهنگ آن کشور است که در گذر زمان، از نسلی به نسل دیگر منتقل شده‌اند. در زمانه‌ی تکنولوژی و ارتباطات گسترده، گاهی این رسم و رسومات و آیین‌ها کمرنگ می‌شوند. از آن‌جا که فرهنگ هر کشور، هویت مردم آن سرزمین است، بنابراین باید در حفظ این آداب و رسوم کهن کوشا باشیم.

در این صفحه به معرفی عروسک‌های محلی، قصه‌ها و افسانه‌های کهن و آداب و رسوم نقاط مختلف ایران می‌پردازیم.

ایزدان شهیدشونده گیاهی، پیام‌آوران نوروز
مقاله
نوروز از دیرباز یکی از مهم‌ترین جشن‌های ایرانیان بوده است. هم زمانی سال نوی ایرانیان با اولین روز بهار آن را به یک پدیده طبیعی پیوند داده است که اهمیت آن را دوچندان کرده است. در جامعه ایرانی پیش...
علی ورجه، بازیچه‌‌ای ایرانی یا جهانی؟
مقاله
عمر بازیچه‌ها و اسباب‌ بازی‌های دست‌ساخت به کجا می‌رسد؟ هیچ کسی به درستی نمی‌داند که نشانه‌هایی از وجود اسباب بازی و بازیچه‌های کودکانه فراتر از ده هزار سال پیش را چه گونه باید بیابد در حالی که انسان...
آشنایی کودکان با جشن‌های ایرانی، جشن خردادگان
مقاله
واژه خرداد به معنی رسایی و کمال است. فرشته خرداد، بانویی است که نگهداری از آب‌ها در این جهان را به عهده دارد. با توجه به آنچه در منابع آمده است خرداد و امرداد همیشه در کنار هم هستند. خرداد پاسدار آب‌...
آشنایی کودکان با جشن‌های ایرانی، جشن اردیبهشتگان
مقاله
«اردیبهشتگان» یا «گلستان‌جشن» از جمله جشن‌های دوازدگانه ایرانیان باستان و در زمره جشن‌های آتش است. ایرانیان باستان هر ساله در روز سوم اردیبهشت به پاسداشت فرشته اردیبهشت جشن اردیبهشتگان را برپا...
همراه با بچه‌ها با نگاره‌های ایرانی آشتی کنیم
مقاله
در میان همه هنرهایی که در ایران رشد و نمو پیدا کردند، هنر نگارگری یکی از هنرهایی است که بیشترین تاثیر و الهام را از ادبیات ایران گرفته و آن را دست‌مایه کار خود قرار داده است. هنری که همواره در طول...
آشنایی کودکان با جشن‌های ایرانی، جشن فروردینگان
مقاله
فروردینگان یکی از جشن‌های ایرانی است. ایرانیان باستان این جشن را در روز نوزدهم فروردین برگزار می‌کردند. فروردینگان جشنی برای یادبود درگذشتگان است. در حقیقت مردم با برپایی جشن فروردینگان روان...
مراسم گول گول چهارشنبه در گیلان
مقاله
پسوند «سوری» در واژه‌ی «چهارشنبه‌سوری»، برگرفته از صفت «سور» به معنای «سرخ» در زبان پهلوی است. چون در جشن چهارشنبه‌سوری آتش افروخته می‌شود و آتش سرخ‌رنگ است، پس به این جشن، صفت «سوری» افزودند....
همراه با میراثک، کرونا را شکست می‌دهیم
مقاله
چند وقتی است که یک ویروس بدجنس و بلا به اسم «کرونا» آسایش همه مردم جهان را به هم ریخته است. این ویروس در کشور چین متولد شده و بعد به سرعت به کشورهای دیگر جهان رفته است. با توجه به اینکه تا این لحظه...
با میراثک همراه شوید...
مقاله
حدود یکسال و نیم از اولین روزهایی که بچه‌ها با میراثک آشنا شدند، می‌گذرد. در این مدت بچه‌های زیادی با او همراه شدند. او حالا به نوعی در میان بچه‌ها به عنوان «سفیر میراث فرهنگی و گردشگری» شناخته شده...
آشنایی کودکان با جشن‌های ایرانی، جشن اسفندگان
مقاله
ایرانیان باستان پنجمین روز از ماه اسفند را جشن می‌گرفتند: جشن اسفندگان یا سپندارمذگان. اسفند (سپندارمذ)، لقب ملی زمین است. یعنی گستراننده، مقدس، فروتن. زمین نماد باروری است چون با فروتنی، تواضع و...
همراه با بچه‌ها شهرهای خلاق ایران را بشناسیم
مقاله
در سال ۲۰۰۴ سازمان یونسکو طرحی با عنوان «شبکه شهرهای خلاق» را مطرح کرد. شبکه شهرهای خلاق یونسکو، هفت حوزه خلاقیت؛ اعم از صنایع دستی، هنرهای بومی، هنرهای چندرسانه‌ای، فیلم، طراحی، خوراک شناسی، ادبیات...
آشنایی کودکان با جشن‌های ایرانی، جشن بهمنگان
مقاله
روز دوم بهمن به جشن بهمنگان اختصاص دارد. نگهبانی از چهارپایان سودمند به این ماه واگذار شده است. از این رو ایرانیان باستان در جشن بهمنگان یا بهمنجه از کشتار حیوانات سودمند (گوسفند، گاو و ...) و...
آشنایی کودکان با جشن‌های ایرانی، جشن دی‌گان
مقاله
واژه «دی» یکی از صفات خداوند یگانه و بزرگ و به معنی آفریننده و دادار است. در ایران باستان سردترین ماه سال را به نام خدای بزرگ نام‌گذاری کردند تا در گذراندن سرمای سخت یاری‌بخش مردم باشد. جشن دیگان به...
همراه با بچه‌ها شیرینی شنبه را احیا کنیم
مقاله
شنبه یه سیب سرخه، گازش بزن شیرینه عموماً خیلی از بچه‌ها و حتی بزرگ‌ترها با اکراه و بلکه بی‌حوصلگی روز شنبه را شروع کرده و چه بسا همین آغاز موجب می‌شود تا یک هفته را بدین منوال بگذرانند. مطمئناً...
عروسک‌های سرزمین من
مقاله
چند راهکار برای چگونگی معرفی عروسک‌های ایرانی به کودکان تاکنون در ایران چندین و چند عروسک به ثبت ملی رسیده است. هر کدام از این عروسک‌ها متعلق به یک فرهنگ و منطقه جغرافیایی خاص هستند. در اینجا ما...
آشنایی کودکان با جشن‌های ایرانی، جشن آذرگان
مقاله
جشن آذرگان، جشنی است که در سومین (در برخی منابع نهمین) روز از نهمین ماه سال به پاسداشت ایزد نگهبان آتش برگزار می‌شد. آذر، ایزد نگاهبان آتش و فروزه اهورامزداست. در فرهنگ ایران، آتش یکی از پدیده‌...
آشنایی کودکان با جشن‌های ایرانی، جشن آبانگان
مقاله
«آبانگان» یکی ازجشن‌های ایرانی است که در ستایش و نیایش آناهیتا (ایزدبانوی آب‌های روان)، برگزار می‌شده است. زمان برگزاری این جشن در روز دهم آبان بوده است. در اینجا چند فعالیت برای برپایی هرچه بهتر این...
آشنایی کودکان با جشن‌‌های ایرانی، جشن مهرگان
مقاله
بعد از نوروز جشن مهرگان مهم‌ترین جشنی است که ایرانیان باستان برگزار می‌کردند. مراسمی که از روز ۱۶ مهرماه تا ۲۱ مهرماه به مدت پنج روز برگزار می‌شده است. آن‌ها روز شانزدهم مهر را مهرگان کوچک و روز بیست...
آشنایی کودکان با جشن‌های ایرانی، شهریورگان
مقاله
این بار می‌خواهیم خودمان را برای جشن «شهریورگان» یا آذرجشن آماده کنیم. جشنی که هرساله در روز چهارم شهریور برگزار می‌شده است. ایرانی‌ها در چنین روزی دور هم جمع می‌شدند، آتش روشن می‌کردند، غذا می‌...
آشنایی کودکان با جشن‌های ایرانی، جشن امردادگان
مقاله
به هفتمین روز از ماه امرداد که می‌رسیم «جشن امردادگان» منتظر ماست. امردادگان یکی از جشن‌های دوازده‌گانه تقویم ایرانی است، جشنی که برای بزرگداشت «امرداد» برگزار می‌شود. در روز جشن امردادگان، مردم به...
میراثک کیست؟
مقاله
شاید برایتان جالب باشد اگر بدانید در دنیا شخصیت‌های گوناگونی مثل پاتریمونیتو، دوکوموداکی و اولی هستند که در حوزه آموزش و معرفی میراث فرهنگی و طبیعی به کودکان فعالیت می‌کنند. در این میان ایده شخصیتی...
کودکان و آشنایی با جشن‌های ایرانی، جشن تیرگان
مقاله
برگزاری جشن‌های ایرانی یکی از راه‌هایی است که به کمک آن می‌توان کودکان را با میراث فرهنگی ایران آشنا کرد. در آستانه تیرماه به تقویم ایرانی که نگاهی بیاندازیم، یکی از جذاب‌ترین جشن‌های ایرانی...
نگاهی به آداب و رسوم چهارشنبه سوری در آذربایجان
مقاله
آخیر چرشنبه ادبیات شفاهی آذربایجان، چهارشنبه آخر سال را با عناصر اربعه نامگذاری کرده است که بعضاً با اسامی دیگری نیز شناخته می‌شوند. نخستین چهارشنبه، «یئل چرشنبه سی» (چهارشنبه باد) است که به آن «...
یادداشتی درباره آئین «تکم گردانی» در آذربایجان
مقاله
اشعار «تکم چی»های «ساوالان» همه ساله همزمان با آب شدن برف‌های سبلان (ساوالان) و جاری شدن آب در پهنه ییلاق، «تکم چی»ها نیز راه می افتند و از روستا به روستا و از محله به محله و اوبه به اوبه، نوید...
خواب ابدی عمو نوروز، داستان صوتی همراه با فعالیت
مقاله
داستانی درباره تقابل ابدی خیر و شر این بار در قالب عناصر نوروزی. عمو نوروز و اپوش و چه بزنگاهی برای فریبکاری اپوش بهتر از مراسم قاشق زنی در چهارشنبه سوری که می‌تواند تغییر قیافه دهد و عمو نوروز...
عروسک بومی قورچوق
مقاله
عروسک قورچوق (قورجاق) متعلق به اقوام ترکمن ساکن در استان گلستان، شهر گنبد قابوس است که روش ساخت آن از مادران به دختران به صورت شفاهی و سینه به سینه انتقال داده شده است. این عروسک از زمان‌های گذشته تا...