اخبار کتابک

پیش از مطالعه‌ی این بخش، بخوانید:
پیش‌درآمد: ترجمه یا کاویدن و تراشیدن واژگان، نگاهی به کارنامه رضی هیرمندی

چه زمانی و در کجا به دنیا آمدید؟

جمهوری دومینیکن، سرزمین ریتم‌های گرم کارائیبی، سواحل بی‌نظیر و تاریخ پر فراز و نشیب، جایی است که شادی در تار و پود فرهنگ آن تنیده شده است. اما در حاشیه این زیبایی‌ها، جوامع آسیب‌پذیر و کودکان دورافتاده با چالش‌های عمیقی برای دسترسی به حقوق اولیه خود از جمله مطالعه روبرو هستند. در ویدیوی «شادی، کنشی برای مقاومت است»، IBBY جمهوری دومینیکن نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با سلاح کلمات، در برابر فراموشی و محرومیت ایستاد. در این جزیره، کتاب خواندن تنها یک فعالیت اوقات فراغت نیست، بلکه پلی است برای عبور از مرزهای جغرافیایی و اجتماعی.

رضی هیرمندی نامی آشنا در حوزه ترجمه ادبیات بزرگسال و ادبیات کودکان و نوجوانان ایران است. مترجمی که چند اثر تألیفی هم دارد، اما نام او با آثار ترجمه‌اش می‌درخشد. اگر در حوزه ترجمه ادبیات بزرگسال کسانی مانند محمد قاضی، نجف دریابندری،‌ رضا رضایی، ابوالحسن نجفی و چندتایی دیگر هستند که وزن ترجمه را در ایران بالا برده‌اند و به آثاری که ترجمه کرده‌اند، تشخص بخشیده‌اند، در حوزه ترجمه ادبیات کودکان و نوجوانان به سختی می‌شود نام کسی دیگر را در کنار رضی هیرمندی گذاشت.

کوبا، جزیره‌ی آفتاب، موسیقی و تاریخ پرفراز و نشیب، همواره در جهان به عنوان نمادی از ایستادگی در برابر امواج سهمگین شناخته می‌شود. اما در میان تمام روایت‌های کلان از این جزیره کارائیبی، داستانی لطیف‌تر اما قدرتمندتر در جریان است: داستانِ مقاومت از راه شادی. همان‌طور که در ویدیوی «شادی کنشی برای مقاومت است» (Joy Is An Act of Resistance) از سوی شورای کتاب کودک کوبا روایت می‌شود، این بخش ملی مأموریتی عمیق بر عهده دارد: «استفاده از کتاب‌ها برای ساختن پل‌ها و رساندن شادی به کودکانی که با چالش‌های بزرگ روبرو هستند».

کرواسی، سرزمین قلعه‌های باستانی، سواحل فیروزه‌ای دریای آدریاتیک و تاریخ پرفراز و نشیب، همواره مهد پرورش شاعران و داستان‌سرایان بزرگ بوده است. در کشوری که به افتخار «گریگور ویتز» (Grigor Vitez)، شاعر محبوب کودکانش، یکی از معتبرترین جوایز ادبی منطقه را بنیان نهاده، ادبیات کودک تنها یک سرگرمی نیست، بلکه ابزاری است برای تفکر انتقادی و ساختن آینده. ویدیوی «شادی، کنشی برای مقاومت است» از سوی شورای کتاب کودک کرواسی، نشان می‌دهد که چگونه در این کشور اروپایی، کودکان نه فقط خواننده، بلکه منتقدان و داوران دنیای کتاب شده‌اند.

کاستاریکا، سرزمین جنگل‌های مه‌آلود، آتشفشان‌های آرام و تنوع زیستی بی‌نظیر، کشوری است که دهه‌هاست سلاح‌ها را زمین گذاشته و «صلح» را به عنوان هویت ملی خود انتخاب کرده است. اما در این بهشت سبز آمریکای مرکزی، مقاومت شکل و شمایل دیگری دارد. ویدیوی «شادی کنشی برای مقاومت است» که از سوی شورای کتاب کودک کاستاریکا منتشر شده، نشان می‌دهد که چگونه در کاستاریکا، کلمات و داستان‌ها همپای طبیعت می‌تپند. همان‌طور که در ابتدای این ویدیو با صدایی گرم می‌شنویم: «در هر گوشه از کاستاریکا، داستان و قصه‌ای می‌تپد... که از صفحات یک کتاب آغاز می‌شود.»

اگر روزی گذرتان به ارتفاعات سر به فلک کشیده آند و دشت‌های پهناور بولیوی افتاد، صدایی را خواهید شنید که با وزش باد در میان قله‌ها گره خورده است؛ صدای قصه‌هایی که از زبان پیرزنان و مادران کچوا و آیمارا به گوش کودکان می‌رسد. اما این روزها، در دل همین جامعه رنگارنگ و پرچالش بولیوی، گروهی از عاشقان کتاب گرد هم آمده‌اند تا ثابت کنند خواندن تنها یک سرگرمی نیست، بلکه سلاحی است در برابر فراموشی و ابزاری است برای بقا. ویدیوی «شادی کنشی برای مقاومت است» که از سوی هیئت بین‌المللی کتاب برای نسل جوان (IBBY) منتشر شده، پرده از همین جنبش بی‌صدا اما عمیق در جامعه بولیوی برمی‌دارد.

جواد مجابی (مهر ۱۳۱۸- شهریور ۱۴۰۵) شاعر، نویسنده، منتقد ادبی و هنری، روزنامه‌نگار و طنزپرداز و در پایان یا آغاز همه این‌ها البته یکی از نویسندگان ادبیات کودکان ایران بود. او از پیشگامان نقد مدرن هنر و ادبیات در ایران به شمار می‌رفت و نقش مهمی در معرفی و تحلیل آثار نقاشان و نویسندگان معاصر ایران داشت. مجابی چون خصلت دوگانه روزنامه‌نگار- نویسنده داشت، بنابراین سرشت پژوهشی بخشی از معماری وجود او را می‌ساخت. به همین دلیل کارنامه حرفه‌ای او روی چهار محور استوار است.

«موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان» که از سال ۱۳۷۹ آغاز به کار کرده است، در طول سال‌های فعالیت خود، با راه‌اندازی مجموعه‌ای از برنامه‌ها و طرح‌ها، توانسته است کتاب، ادبیات، فرهنگ و ميراث ادبی و فرهنگی را به زندگی کودکان در نقاط مختلف ایران ببرد.

آرژانتین، سرزمین تانگو، پامپاهای بی‌انتها و داستان‌های جادویی، این روزها میزبان یکی از زیباترین و عمیق‌ترین جنبش‌های فرهنگی در دل جامعه خود است. در کشوری که فراز و نشیب‌های اقتصادی و اجتماعی همواره سایه‌ای بر زندگی روزمره انداخته‌اند، شعبه آرژانتینِ هیئت بین‌المللی کتاب برای نسل جوان (ALIJA) ثابت کرده است که ادبیات کودک تنها یک سرگرمی نیست، بلکه پناهگاهی امن برای «همدلی، کرامت انسانی و امید» است.

تقویم کودکان آلمان ۲۰۲۷ منتشر شده است و شعری از کتاب «شال‌گردنی با رنگ‌های تابستانی» سروده صفورا نیری با تصویرگری سلیمه باباخان برای ماه آوریل این تقویم انتخاب شده است. «شال‌گردنی با رنگ‌های تابستانی» در سال ۱۴۰۲ از سوی مؤسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان (کتاب‌تاک) منتشر شده است.

مقدمه

مایکل روزن (Michael Rosen)، شاعر، نویسنده و استاد برجسته ادبیات، یکی از نمادهای زنده فرهنگ بریتانیا و محبوب‌ترین چهره‌های ادبیات کودک جهان است. او در گفتگو با نشریه لندنی‌ها (Londonist)، با همان لحن صمیمی، آمیخته به طنز و ریتمیکِ همیشگی‌اش، درباره پیوند عمیق خود با شهر لندن، یادگیری زبان از دل خیابان‌ها، ماجرای الهام‌بخش شعر معروفی چون «کیک شکلاتی» و تجربه معجزه‌آسای زیستن پس از بیماری سخت خود گفتگو کرده است. در ادامه، این مصاحبه خواندنی را با ساختاری منظم و دسته‌بندی‌شده می‌خوانید.

مرور جدیدترین اخبار، تحقیقات و رویدادهای حوزه ادبیات کودک و نوجوان بریتانیا، اطلاعات ارزشمندی را در اختیار فعالان این حوزه، معلمان و والدین قرار می‌دهد. در این مقاله به بررسی الگوهای مطالعه دانش‌آموزان، طرح‌های ترویج خواندن و برندگان تازه‌ترین جوایز معتبر ادبیات کودک پرداخته‌ایم.

دوسالانه‌ی بین‌المللی تصویرگری | International Biennial of Illustration

نهاد پشتیبان: وزارت فرهنگ صربستان و موزه هنرهای کاربردی بلگراد

نویسنده: تری تان (Terry Tan)

📌 در یک نگاه:

ادبیات کودکان چین در سال‌های اخیر با رشد چشمگیری همراه بوده و رویدادهای متعددی در این کشور برگزار می‌شوند که از اهمیت بالایی در سطح جهانی برخوردارند. این رویدادها نه تنها بازار داخلی و پررونق چین را هدف قرار می‌دهند، بلکه به عنوان پل‌های ارتباطی ارزشمندی برای ناشران، نویسندگان و تصویرگران بین‌المللی عمل می‌کنند.

در ادامه، ۶ رویداد برجسته ادبیات و هنر کودک چین که شایسته پوشش خبری و توجه فعالان عرصه کتاب است، معرفی شده‌اند:

دانشگاه لیدز، ۳–۴ اکتبر ۲۰۲۵

حامیان مالی: شورای هنر انگلستان (Arts Council England) از طریق انتشارات سینویست بوکس، بنیاد کو (Ko Foundation) و صندوق همکاری‌های بریتانیا-چین (Sino British Fellowship Trust).