اخبار کتابک

گفت‌وگو با توبا صابری و آرش برومند، مترجمان کتاب کودک

می‌نویسم، گاهی نقد و گاهی داستان. هر دو را دوست دارم. واژه‌ها در هر دو برای‌ام مهم هستند. نقد و داستان دو سرزمین جداست. یکی زیستن در خودت است و در ذهن دیگری که کتاب است. در نقد تو به تمامی ذهن‌ات دسترسی داری، به آن بخش‌هایی که می‌شناسی و در داستان، تو باید از خود فراتر بروی و گاهی به دالان‌هایی در ذهن‌ات می‌رسی، درهایی گشوده می‌شود که از آن هیچ نمی‌دانستی. در هر دو باید روایت داشته باشی، واژه را بشناسی و با آهنگ آن آشنا باشی. انتخاب یک کتاب برای نقد، همیشه برایم کاری دشوار بوده است. روزها به کتاب فکر کرده‌ام، بارها و بارها آن را خوانده‌ام و وقتی اندیشه‌ات واژه می‌شود، تازه ژرفای کتاب پیش چشم‌ات گشوده می‌شود.

با «اریک» و «تِری» فن («برادران فن»)[1]، تصویرگران و نویسندگان برنده‌ی جایزه کتاب‌های تصویری کودکان گفت‌وگو کردیم. برادران فن در سال 2018، برای تصویرگری کتاب «اقیانوس آسمان را ملاقات می‌کند»[2] نامزد دریافت «جوایز ادبی گاورنور جنرال (فرماندار کل)»[3] شدند و در سال 2019، جزو فهرست نامزد نهایی «جایزه کیت گرینوی»[4] جای گرفتند.

اکنون اریک و تری فن در شهر تورنتوی کشور کانادا زندگی می‌کنند.

گزارشی از فعالیت‌های «با من بخوان» در هفته‌ی درخت‌کاری

با کریستین رابینسون، برنده‌ی جایزه کتاب‌های تصویری کودکان مانند «لئو، داستان یک روح»[1] به نویسندگی «مک بارنت»[2]، که برنده‌ی بهترین کتاب مصور روزنامه نیویورک تایمز در سال 2015 شد، گفت‌وگو کردیم.

گزارش چهارمین نشست مجازی کتابداران «با من بخوان»

چهارمین نشست مجازی کتابداران «با من بخوان» در اسفند ماه 1399 برگزار شد. این نشست به مناسبت 15 اسفند روز درختکاری به موضوع فعالیت‌های محیط‌زیستی در کتابخانه‌های «با من بخوان» اختصاص یافت. مهمان این نشست آنلاین، خانم آیه حمداوی، ترویج‌گر سبک زندگی پسماند صفر بود و برای کتابداران «با من بخوان» درباره‌ی راه‌های کاهش زباله در مدارس و کتابخانه‌ها سخن گفت.

بازنوگرایی خلاقانه‌ی سنتِ قصه‌ی پریان

ژان کلود مورلوا یکی از نویسندگان برجسته‌ی ادبیات کودک و نوجوان فرانسه است. او با عشق خاصی که به قصه‌های پریان، فانتزی و فابل دارد با نزدیک شدن به سنت‌های ادبی دنیاهایی را خلق کرده است که هیچ‌کدام شباهتی به دیگری ندارد.

موسیقی واژه‌ها

آنگاه‌که کتاب می‌خوانیم، روح ما به پرواز درمی‌آید

 وقتی می‌نویسیم، انگشتان ما آواز سر می‌دهند

واژه‌ها صدای طبل و نوای نی هستند بر صفحه‌ها

مرغانِ آواز خوانند پرکشان و فیل‌هایی نعره‌زنان

زندگی این است
نقش رنگ ها میان سیاه و سپید
شب برفت و برآمد خورشید
دخترک آمد شاد نواخت
روز نو، روز سبز امید
بر جهان، گرمی و روشنی تابید

نوروزتان آفتابی و فرخنده باد!

عمو گاوه می نوازه
این سبزه وای چه تازه
دُم موشی هم چه نازه
این قمری است نه غازه
هفت سین برای نوروز
این تازه یک آغازه
آغاز شیرین و شاد

نوروز فرخنده باد

من درخت‌ها را می‌شناختم. درخت‌های بسیاری را به نام می‌شناسم و دوست‌شان دارم. درخت‌ها برایم نشانه‌ای بودند و هستند از چیزهای دیگر. درخت کاج باغ قدیمی در انتهای کوچه‌مان، خانه‌ی کلاغ‌هاست. درخت سرو میان کوچه را برای بردن تیرآهن و آجر و ساختن خانه همسایه بریدند. درختان خیابانی که در آن زندگی می‌کنم، رنگ دود و غبار دارند. شهرها را هم با درخت‌های‌شان می‌شناختم.

کمپین «یک ترویج‌گر، یک کیسه کتاب» زیرمجموعه‌ای از برنامه‌ی «با من بخوان» است که با همکاری «گروه دوستداران با من بخوان» اجرا می‌شود با این هدف که گروه بزرگ‌تری از کودکان، مربیان، آموزگاران، ترویجگران و کتابداران در گستره وسیع‌تری از ایران از خدمات این برنامه بهره‌مند شوند.

سال 1399 به دلیل همه‌گیری ویروس کووید- 19 و دیگر مسایل اجتماعی و اقتصادی ناشی از آن، بسیارمتفاوت با تمام آن چه پیش از آن برنامه‌ریزی کرده بودیم و انتظار داشتیم گذشت. در این سال پرچالش همه‌ی همکاران کتابخانه‌های «با من بخوان» از کارشناسان و آموزشگران گرفته تا کتابداران، ترویج گران و پشتیبانان مالی تلاش کردند به هر شکلی ممکن ارتباط کودکان با دنیای کتاب‌ها را حفظ کنند. در سال 1399 نوع و حجم فعالیت کتابخانه‌های «با من بخوان» همانند همیشه نبود، اما متوقف نشد و به شیوه‌های دیگری ادامه یافت. در این سال باز هم کتابخانه‌های جدید افتتاح شدند، باز هم کتاب‌ها به دست کودکان رسیدند، شبکه‌ی‌ کتابداران «با من بخوان» تقویت شد و همه‌ی ما دست در دست هم تلاش کردیم نور امید را در دل‌های خودمان و کودکان زنده نگه داریم.

دوستداران با من بخوان، گروهی از علاقه‌مندان و کوشندگان ترویج کتاب و کتاب‌خوانی هستند که از سال ۱۳۹۷ همچون هاله‌ای گرد برنامه‌ی «با من بخوان» شکل گرفتند تا با هم‌فکری و تلاش خود برنامه‌ی «با من بخوان» را در ابعاد اجرایی، به‌ویژه تأمین مالی پروژه‌های آن در مناطق محروم، پشتیبانی کنند. این گروه که ابتدا با سه نفر از علاقه‌مندان پایه‌گذاری شد، اکنون با همکاری بیش از ده تن اداره می‌شود.

هر سال برای داوری داخلی براتیسلاوا از سوی کانون دعوت می‌شوم. چندین دوره به احترام تصویرگران پرتلاش کشورمان در این نشست ها شرکت ‌کردم و سعی‌ بر این بود که با رعایت اخلاق حرفه‌ای و پیروی از معیاری‌های شناخته شده به آثار برتر رأی دهم.

گفت‌وگوی عادله خلیفی با جمشید خانیان، نویسنده‌ی ادبیات کودک و نوجوان

یکی از چهره‌های مطرح دو دهه اخیر ادبیات کودکان و نوجوانان ایران، جمشید خانیان است. نویسنده‌ای که سبک ویژه کارش، و نوع نگاهش به جهان از او نویسنده‌ای خاص ساخته است. نویسنده‌ای که در هر داستان‌اش اندیشه دارد و این اندیشه را با زبان داستانی بیان می‌کند. بی‌گمان اگر برگ‌های ارزشمند تاریخ ادبیات کودکان را در یک سده‌ای که در حال گذار از آن هستیم، پر کنیم، بخش‌هایی هم باید به کار او اختصاص داشته باشد.

حدود یک سال است که در شرایط همه‌گیری ویروس کرونا زندگی می‌کنیم. این ‌همه‌گیری با پی‌آمدهای ناخوشایند بسیاری برای کودکان همراه بود و برای ماه‌ها دسترسی آنان را به امکانات آموزشی و فرهنگی محدود‌تر ساخت. در این روزهای دشوار، تعطیلی مهدکودک‌ها، مدرسه‌ها و کتابخانه‌ها، فعالیت‌های ترویجی را هم دستخوش تغییر کرد. آثار نامطلوب و آسیب‌های این شرایط هرچه باشد، برای کودکان محروم و کم‌برخوردار دوچندان است.

مقاله تحلیلی تاریخی از محمدهادی محمدی، یک سده کار و کوششِ هزاران کوشنده و پدیدآورنده ادبیات کودکان سیمایی از تحول فراگیر اجتماعی به طور عام و تحول در فرهنگ کودکی ایران به طور خاص را به نمایش می‌گذارد.

شیرآباد منطقه‌ای محروم در حاشیه‌ی شهر زاهدان در استان سیستان و بلوچستان است که بسیاری از کودکان آن به دلایل بسیاری مثل نداشتن شناسنامه، فقر، کار کودکان، کودک‌همسری و آشنا نبودن با زبان فارسی از تحصیل بازمانده‌اند. برنامه‌ی سوادآموزی مادران منطقه‌ی شیرآباد از دی ماه 1399 با پشتیبانی آقای سعید بهره‌مند در موسسه نوید زندگی کوشا در چارچوب برنامه‌ی «با من بخوان» آغاز شده است. در حال حاضر در این برنامه 34 نفر از زنان منطقه شرکت دارند.

با «سیدنی اسمیت»، تصویرگر برنده‌ی جایزه‌ی کتاب‌های کودکان و نویسنده‌ی کتاب تصویری «کوچولویی در شهر»[1]، گفت‌وگو کردیم. اسمیت برنده‌ی «بهترین کتاب‌های مصور کودکان»[2] روزنامه نیویورک تایمز در سال 2015 برای تصویرگری کتاب‌های «گربه‌ی سفید و راهب»[3] نوشته‌ی «جو اِلن بوگارت»[4]، و «گل‌های پیاده‌رو»[5] نوشته‌ی «جان آرنو لوسن»[6] و برنده‌ی 2018 «جایزه کیت گرینوی»[7] برای تصویرگری کتاب «شهری کنار دریا»[8] نوشته «جوئن اشوارتس»[9] است که به‌عنوان یکی از بهترین کتاب‌های مصور کودکان روزنامه نیویورک تایمز در سال 2017 شناخته شده است.

سیدنی اسمیت اصالتاً اهل استان «نووا اسکوشا»[10] کانادا است و اکنون در هالیفاکس این کشور زندگی می‌کند.

رد پای انسان‌های بزرگی همچون زنده‌یاد ثریا قزل ایاغ، استاد ادبیات کودکان و کتابداری، در تاریخ ادبیات کودکان این سرزمین انکارناپذیر است. خانواده و دوستداران ایشان تصمیم گرفتند یاد و نام‌اش را آن گونه که سزاوار اوست زنده نگه دارند؛ با برپایی کتابخانه‌ای که پناه‌گاه کودکان کار و در بحران باشد.

با «رناتا لیوسکا» تصویرگر برنده‌ی جایزه‌ی کتاب کودک، به‌ویژه پرفروش‌ترین کتاب نیویورک تایمز، «سکوت وقت کتاب خواندن»[1]، و نویسنده و تصویرگر کتاب «واگن قرمز»[2] گفت­‌وگویی انجام داده‌ایم. لیوسکا برای تصویرگری کتاب کودکان، سه‌بار نامزد دریافت «جوایز ادبی گاورنور جنرال (فرماندار کل)»[3] کانادا شده است.

بیست سال با شما

بزرگ نشدیم،

اما در این بیست سال بسیار کارهای بزرگ کرده‌ایم

کتابخانه‌های «با من بخوان» شهرستان درمیان واقع در استان خراسان جنوبی در دوره‌ی کرونا به فعالیت خود ادامه می‌دهند. همه‌گیری بیماری کووید-19 و تعطیلی مدرسه‌ها اگرچه شیوه‌ی فعالیت‌های این کتابخانه‌ها را تغییر داده است اما همچنان کودکان دوستدار کتاب از کتاب‌های باکیفیت این کتابخانه‌ها بهره‌مند می‌شوند.

شروع آموزش از مفاهیم پایه، یکی از اصول بنیادین آموزش شمرده می‌شود. آغاز روند آموزش ابتدایی بدون توجه به این اصل، کودک و روند آموزش او را دچار مخاطرات جدی می‌کند. ضعف و نقصان در خواندن و نوشتن از شایع‌ترین مخاطرات است. برخی از کودکان به رغم آشنایی شنیداری با زبان، در امر خواندن و نوشتن دچار مشکل می‌شوند که ریشه در نقصان آموزش و شناخت آنان از مفاهیم پایه دارد.