اخبار کتابک

پرسشى كه اينبار بايد معكوس شود!

خبر تعلق جايزه جهانى iRead (من می‌خوانم) به  زهره قایینی -چهره نام آشنای فرهنگ کودکی و ادبیات کودکان- طلیعه خوشى براى آغاز قرن و سال نو خورشیدی بود.

سال ۱۴۰۰ نیز مانند سال پیش از آن همچنان درگیر کرونا و موج‌های بیماری و سویه‌های آن، یکی از پی دیگری بودیم. اما در کنار چالش‌ها، تجربه‌های نویی نیز به دست آوردیم. تجربه‌ی سال گذشته به ما نشان داد که کتابخانه‌های کودک ظرفیت بی‌نظیری برای کار مستقل و گسترده دارند.

برخورداری از آموزش حق همه‌ی کودکان است. به‌کارگیری شیوه‌های کارا و خلاقانه نیز. با این حال کم نیستند کودکانی که از تحصیل بازمانده‌اند. بازماندنی که نخستین حلقه‌های زنجیر محرومیت در طول زندگی‌شان خواهد شد. موسسه‌ پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان و برنامه‌ی «با من بخوان» بیش از ده سال است برای کاستن از این محرومیت تلاش می‌کنند. امید که سوادآموزی و پیوند با ادبیات امروز و فردای این کودکان را دگرگون کند.

هدف و انگیزه‌ی ترویج‌گران کتاب در شرایط دشوار گزندی نمی‌بیند. مدرسه‌ها باز باشند یا نباشند، آموزش حضوری باشد یا مجازی، ترویج‌گران باانگیزه راهی برای سهیم شدن کتاب‌ها با کودکان پیدا خواهند کرد. همان‌طور که در سال ۱۴۰۰، با وجود فراز و نشیب‌ها، ترویج‌گران بسیاری به کمپین «یک ترویج‌گر، یک کیسه کتاب» پیوستند. این کمپین زیرمجموعه‌ای از برنامه‌ی «با من بخوان» است که با همکاری «گروه دوستداران با من بخوان» اجرا می‌شود، با این هدف که گروه بزرگ‌تری از کودکان، مربیان، آموزگاران، ترویجگران و کتابداران در گستره‌ی وسیع‌تری از ایران از خدمات این برنامه بهره‌مند شوند.

گروه «دوستداران با من بخوان» از سال 1397 و با همکاری گروهی از علاقه‌مندان ترویج کتاب و کتاب‌خوانی برای همراهی با برنامه‌ی «با من بخوان» و در راستای اجرای بهتر این برنامه و پشتیبانی اجرایی و مالی از پروژه‌های گوناگون در مناطق محروم شکل گرفت.

گزارش کارگاه‌های آنلاین موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان در سالی که گذشت

در پی همه‌گیری بیماری کووید-19 و تغییراتی که در زندگی و کار همه‌ی مردم جهان به وجود آمد، افراد و نهادها برای ادامه‌ی زندگی و فعالیت تغییراتی در شیوه‌های پیشین خود ایجاد کردند.

موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان بیش از ده سال است که در چارچوب برنامه‌ی «با من بخوان» مجموعه کارگاه‌هایی را در حوزه‌ی ادبیات کودکان و بلندخوانی، آواورزی و الف‌باورزی، هنر و دیگر کارگاه‌های در پیوند با کتابخوانی برای مربیان، آموزگاران، کتابداران و خانواده‌ها در مناطق مختلف ایران برگزار کرده است. تیم آموزشی برنامه‌ی «با من بخوان» متشکل از کارشناسان و آموزشگران باتجربه در همه‌ی این سال‌ها تلاش کرده‌اند بهترین کیفیت آموزشی را در کارگاه‌ها به مخاطبان ارائه کنند.

برنامه‌ی «خواندن با خانواده» از پروژه‌های «موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان ایران» و زیرمجموعه‌ای از برنامه‌ی «با من بخوان» است. هدف اصلی این پروژه، که در روزهای کرونا آغاز شد، بردن برنامه‌ی کتابخوانی و سوادآموزی به درون خانواده‌ها و تبدیل خانه‌ها به محیط‌های سرشار از سواد است. این برنامه در مناطق کم‌برخوردار اجرا می‌شود و گروه هدف آن خانواده‌هایی هستند که در شرایط معمول نمی‌توانند برای فرزندانشان کتاب فراهم کنند، و از نقش خود در بهبود شرایط آموزشی کودکان‌شان آگاه نیستند.

بخش دوم گفت‌وگو با محمدهادی محمدی، مترجم کتابِ «تو مامانی‌ترین هستی!»

ترجمه و انتشار کتاب شعر «تو مامانی‌ترین هستی!» از سوی انتشارات موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان، کتاب‌های تاک، بهانه‌ای شد تا در ماه‌های گذشته گفت‌وگوهایی را با پدیدآورندگان این کتاب منتشر کنیم و نظر آنان را درباره‌ی ویژگی‌های کتاب‌های شعر کودک، زبان شاعرانه و شیوه‌های علاقه‌مند کردن کودکان به شعر جویا شویم. کتاب تصویری «تو مامانی‌ترین هستی!» مجموعه‌ای از اشعار هانس و مونیک هاگن، زوج نویسنده و شاعر هلندی، است که با ادبیاتی شیرین از زبان دخترکی خردسال به بیان احساسات، تجربه‌ها و خیال‌های کودکانه می‌پردازد. تصویرگر این کتاب ماریت تورن‌کویست، هنرمند توانای هلندی- سوئدی است. در بخش چهارم و پایانی این مجموعه مصاحبه‌ها، ادامه‌ی گفت‌وگو با محمدهادی محمدی، مترجم این کتاب را می‌خوانید:

جشن کودکان کرمانشاهی به مناسبت روز جهانی بادبادک

پرواز آرزوی دیرینه‌ی بشر بوده است و ساختن بادبادک نخستین تلاش‌های او برای برآوردن این آرزو. گویی انسان‌ها با هواکردن بادبادک‌ها و تماشا‌کردن‌شان پرواز خود را در آسمان آبی خیال می‌کردند. اکنون مدت‌هاست با اختراع هواپیما آرزوی پرواز جامه‌ی عمل پوشیده اما هنوز بادبادک برای بسیاری، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، وسیله‌ای جذاب است. پرواز بادبادک‌ها در روزهایی که باد موافق می‌وزد و آسمان شفاف است، فراتر از بازی، شور و شوقی وصف‌ناپذیر برای کودکان می‌آفریند. بزرگسالان هم با تماشای پرواز بادبادک‌ها روزهای خوش کودکی را به یاد می‌آورند.

گفت‌وگو با محمدهادی محمدی، مترجم کتابِ «تو مامانی‌ترین هستی!»

انتشارات موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان، کتاب‌ تاک، در دو سال گذشته دست به انتشار دو کتاب ترجمه‌ در حوزه‌ی شعر کودک زده است. کتاب‌های شعر «همه می‌روند برای خواب» و «تو مامانی‌ترین هستی!» هر دو با ترجمه‌ی محمدهادی محمدی روانه‌ی بازار نشر کتاب کودک شده‌اند. «همه می‌روند برای خواب»، لالایی ماندگاری از آسترید لیندگرن است که کوچک و بزرگ را آرام آرام به خوابی شیرین فرامی‌خواند، و کتاب تصویری «تو مامانی ترین هستی!» مجموعه‌ای از اشعار هانس و مونیک هاگن است که با ادبیاتی کودکانه و شیرین از زبان دخترکی نقل می‌شوند که هرگاه خیالش به گوشه‌ای سرک می‌کشد. تصویرگر هردوی این کتاب‌ها ماریت تورن‌کویست، هنرمند توانای هلندی- سوئدی است.

گزارش چهاردهمین نشست مجازی کتابداران «با من بخوان»

چهاردهمین نشست مجازی ماهانه‌ی کتابداران «با من بخوان»، چهارشنبه 20 بهمن ماه 1400 برگزار شد. موضوع این نشست «حقوق کودک در کتابخانه‌های با من بخوان» بود. کتابداران و ترویجگران کتابخانه‌های «با من بخوان» از سراسر کشور در این نشست گفت‌وگو و تبادل نظر کردند. مهمان این نشست زهره قایینی، مدیر موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان و سرپرست برنامه‌ی «با من بخوان» بود.

اهالی جزیره‌ی قشم با ادبیات و کتاب‌های باکیفیت ناآشنا نیستند. بیش از دو سال است که «با من بخوان» قدم به این جزیره گذاشته است و با گام‌هایی آهسته و پیوسته کودکان، نوجوانان و خانواده‌های قشمی را در مسیر سوادآموزی و ورود به دنیای شگفت ادبیات همراهی می‌کند. زمستان ۱۴۰۰، در میانه‌ی این راه، کتابخانه‌‌ای نوید پروازی بلند بر بال کتاب‌ها را می‌دهد؛ کتابخانه‌ی «آسمان».

زمستان 1400 برای کودکان منطقه‌ی طرهان از توابع کوهدشت در استان لرستان با خبرهای خوش همراه بود. با تلاش ترویج‌گران منطقه‌ی لرستان و با هدایت کارشناسان موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان، دو کتابخانه‌‌ی «با من بخوان» در این منطقه آغاز به کار کردند و این ترتیب دبستان آزادگان روستای چاه‌شوره و کانون فرهنگی تربیتی هدایت طرهان به خانواده‌ی بزرگ کتابخانه‌های «با من بخوان» پیوستند.

روز دوشنبه 4 بهمن ماه برابر با 24 ژانویه 2022، انجمن کتابداران آمریکا به رسم هر سال آثار مختلفی که جوایز گوناگون ادبیات کودکان را از آن خود می‌کنند، به هزاران بیننده به شکل آنلاین معرفی کرد. یکی از این جوایز معتبر که در بین کتابداران و کارشناسان ادبیات کودکان آمریکا جایی ویژه دارد، جایزه میلدرد آل. بچلدر است.

گزارش سیزدهمین نشست مجازی کتابداران «با من بخوان»

سیزدهمین نشست مجازی کتابداران «با من بخوان»، دوشنبه 20 دی ماه 1400 برگزار شد. موضوع این نشست «چالش‌های رایج در کتابخانه‌های با من بخوان» بود. کتابداران و ترویجگران «با من بخوان» از سراسر کشور در این نشست گفت‌وگو و تبادل نظر کردند. گزارش این نشست 2 ساعته را در ادامه بخوانید.

و اکنون که به چهارده رسیدی 
چون سرو بر اوج سرکشیدی

با گذشت بیش از یک دهه از فعالیت گسترده کتابک، اکنون به استقبال کتابکی می‌رویم که وارد چهارده سالگی می‌شود. کتابکی که دیگر به نامی معتبر در صحنه ترویج خواندن و ادبیات کودکان تبدیل شده است. سیزده سال پیش در اوج ناباوری جامعه فرهنگ کودکی و ادبیات کودکان در ایران، کتابک پا به فضای کمتر شناخته شده دنیای مجازی گذاشت. در آن روزها، از شبکه‌های اجتماعی آن چنان خبری نبود. وبلاگ و وبلاگ نویسی در اوج بود و موضوع دسترسی به داده‌ها و اطلاعات در سایت‌های غیرخبری هنوز چندان جدی گرفته نمی‌شد. وبلاگ‌ها نیامده بودند که بمانند، چون مطالبی که در آن‌ها گذاشته می‌شد از همان جنس بود که امروزه در شبکه‌های اجتماعی می‌بینیم.

همه برای تو می‌خوانیم! بلند می‌خوانیم!

شنبه 18 دی ماه 1400، شماری از کودکان مدرسه‌ی علامه بلخی از منطقه‌ی پیشوای ورامین برای شرکت در کارگاه کتاب «گوش‌بال بال‌گوش» با حضور سولماز جوشقانی تصویرگر این کتاب به موزه کودکی ایرانک آمدند و شور و حال متفاوتی این موزه بخشیدند. مدرسه‌ی علامه بلخی از سال 1380 برای کودکان افغان تاسیس شده است و به کودکان مهاجر افغانستانی در تمامی پایه‌ها خدمات آموزشی ارائه می‌دهد.

پس از انتشار کتاب تصویری «هفت اسب هفت رنگ» از سوی انتشارات معتبر کوریدو Querido در سال 2019 ، این ناشر هلندی، امتیاز انتشار «دختر انار» اثر دیگری از محمدهادی محمدی را برای انتشار به زبان هلندی و زبان‌های دیگر از انتشارات موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان خرید.

روز جمعه دهم دی ماه 1400 دوباره‌ پس از مدت‌ها خانه‌ی «با من بخوان» از گرمای حضور شماری از ترویجگران خواندن و دوستداران کودکان سرشار شد. در این روز مهرانگیز مکی، روان‌درمانگر و متخصص نمایش‌درمانی، برای 17 نفر از مربیان و کتابداران کارگاهی در خانه‌ی «با من بخوان» برگزار کرد.

گفت‌وگوی زهره قایینی با ماریت تورن‌کویست، تصویرگر کتاب «تو مامانی‌ترین هستی!»

ماریت تورن‌کویست (۱۹۶۴)، تصویرگر و نویسنده‌ی برجسته‌ی هلندی- سوئدی، یکی از اعضای خانواده‌ی بزرگ «با من بخوان» و از پشتیبانان جهانی این برنامه است. او از سال ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۷ در آکادمی Gerrit Rietveld آمستردام در رشته‌ی تصویرسازی به تحصیل پرداخت و استعداد و سبک منحصربه‌فردش به سرعت مورد توجه قرار گرفت. در کشور سوئد از او خواسته شد تا آثار آسترید لیندگرن نویسنده‌ی نامدار سوئدی را تصویرسازی کند که مخاطبان بسیاری برایش به ارمغان آورد.

۷ دسامبر برابر با 16 آذر روز جهانی «کامی‌شی‌بای» بود. امسال دومین سالی بود که به سبب همه‌گیری بیماری کووید-19 جشن روز کامی‌شی‌بای با حال و هوایی متفاوت برگزار شد. اگرچه مدت‌ها دوری کودکان از مدرسه‌ها و کتابخانه‌ها به سبب شیوع کرونا، دشواری‌هایی را برای آموزگاران و کتابداران ایجاد کرده است اما با فروکش کردن تدریجی این بیماری در پاییز  1400 در اغلب مناطق کشور، ترویجگران «با من بخوان» امسال هم همانند سال‌های گذشته همراه با دیگر دوستداران کامی‌شی‌بای در سراسر جهان این روز را جشن گرفتند. کتابداران، آموزگاران و مروجان زیادی از شهرها و روستاهای گوناگون ایران در این روز برای کودکان کامی‌شی‌بای اجرا کردند.

میراث فرهنگی در کتابخانه‌های «با من بخوان»

دوازدهمین نشست مجازی کتابداران «با من بخوان»، دوشنبه 15 آذر 1400 برگزار شد. موضوع این نشست «میراث فرهنگی در کتابخانه‌های با من بخوان» بود. کتابداران و ترویج‌گران کتابخانه‌های «با من بخوان» از سراسر کشور در این نشست گفت‌وگو و تبادل نظر کردند. مهمان این نشست لیلا کفاش‌زاده، کارشناس میراث فرهنگی و عضو شورای کتاب کودک، بود. در ادامه گزارش این نشست یک ساعت و نیمه را بخوانید.

گفت‌وگوی زهره قایینی با مونیک و هانس هاگن، شاعران کتاب «تو مامانی‌ترین هستی!»

مونیک هاگن (۱۹۵۶) و هانس هاگن (۱۹۵۵) زوج نویسنده و شاعر هلندی بیش از دو دهه است که در عرصه‌های گوناگون ادبیات کودکان می‌‌نویسند، می‌‌سرایند و در اجراهای نمایشی یا برنامه‌های تلویزیونی شرکت می‌‌کنند. گاهی کارشان مشترک است، مانند کتاب «تو مامانی‌ترین هستی!» و گاهی هم آثارشان را فردی می‌‌نویسند یا می‌‌سرایند و منتشر می‌‌کنند. یکی از گرایش‌های شاخص آن‌ها در میان انبوه کاری که برای کودکان و نوجوانان انجام می‌‌دهند گرایش به شعر خردسالان است، گونه‌ای که علاقه‌ی زیادی به آن دارند.

هانس هاگن که از سال ۱۹۸۷ کار نویسندگی حرفه‌ای را شروع کرد، پیش از آن آموزگار تاریخ و تئاتر بود و کم‌کم به نوشتن برای کودکان جلب شد. مونیک هاگن که افزون بر نویسندگی مجری برنامه‌های تلویزیونی است کتاب‌هایی از زبان‌هایی مانند فرانسه نیز به هلندی برمی‌گرداند.

روش کار مونیک و هانس این است که نه تنها شعر می‌‌سرایند، بلکه به کودکستان‌ها و دبستان‌ها می‌‌روند و شعرهایی را که سروده‌اند با کودکان سهیم ‌می‌شوند. آن‌ها سال‌های زیادی در کنار هم در یک نشریه‌ی ویژه‌ی گروه سنی ۸-۱۱ ساله کار کرده و در بسیاری از مدرسه‌های هلند به اجرای نمایش پرداخته‌اند. پرفروش‌ترین اثرشان که به زبان‌های زیادی ترجمه شده کتاب «تو مامانی ترین هستی» است که در سال ۲۰۰۰ ابتدا در هلند منتشر شد و سپس در کشورهای گوناگونی انتشار یافته است.