اخبار کتابک

درس‌هایی از جویس گرانت و گرگور کریگی برای نجات از سیل اطلاعات دیجیتال

نویسنده: کریستا یورگنسن

نویسنده: اما کانتور (Emma Cantor)

مقدمه

تنها ۳ درصد از کل کتاب‌های منتشرشده در ایالات متحده، آثار ترجمه‌شده هستند؛ حسابی که اگر تنها به بخش داستان محدود شود سهم بسیار کوچکتری دارد و در حوزه ادبیات کودک و نوجوان، این سهم حتی ناچیزتر هم می‌شود.

دوره ۶۴، شماره ۱ | ویژه «جرم و جنایت در ادبیات کودکان»

پیام اصلی: از خواندن این شماره باشکوه از مجله بوک‌برد لذت ببرید!

• تاریخ انتشار: ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶

• نویسنده: الیزابتا لیپولیس

نقل‌قول یک نوجوان شرکت‌کننده:

دوره ۶۴، شماره ۲ | ویژه ادبیات کودکان و نوجوانان کانادا

• دسترسی: اشتراک در مجله Bookbird | دانلود مقالات از پلتفرم Project Muse

• پیام اصلی: بخوانید، لذت ببرید و به امید دیدار شما در اتاوا!

مصاحبه‌کننده: نشریه iRead

مقدمه

کریستن بویه (Kirsten Boie) یکی از برجسته‌ترین و پرکارترین نویسندگان ادبیات کودک در آلمان است؛ کارنامه‌ای درخشان با بیش از ۱۳۰ عنوان کتاب که جایگاه ویژه‌ای به او بخشیده است. در سال ۲۰۰۷، قدردانی از یک عمر فعالیت هنری او با دریافت «جایزه ویژه ادبیات کودکان آلمان» به اوج رسید.

مصاحبه‌کننده: نشریه iRead

روایت یک روایت‌گر:

کتابخانهٔ «گیل-آلس» در سنت پیتر پورت، کودکان را به چالش بزرگ کتابخوانیِ شش جلد کتاب در طول تعطیلات تابستانی فراخوانده است.

هر ساله نزدیک به ۲۰۰۰ کودک و نوجوان شیفتهٔ کتاب برای دریافت برچسب‌ها و جوایز گوناگون در این رویداد شرکت می‌کنند. امسال نیز به هر کودکی که این چالش را با موفقیت به پایان برساند، یک نشان یادبود (مدال) و بن استفادهٔ رایگان از مجموعهٔ ورزشی و استخر «بو سژور» اهدا می‌شود.

به مناسبت «روز آلیس»، شهر آکسفورد با اجراهای خیابانی، کارگاه‌های هنری و برنامه‌های گوناگون فرهنگی به سرزمین عجایب تبدیل می‌شود.

پاتریس لارنس، نویسندهٔ برجسته و برندهٔ جوایز متعدد ادبی، به عنوان دارندهٔ جدید عنوان «نمایندهٔ برجستهٔ ادبیات کودکان» (Children's Laureate) معرفی شد.
این نویسندهٔ سرشناس که با نگارش کتاب پرطرفدار «پسر نارنجی» به شهرت رسید، تا سال ۲۰۲۸ عهده‌دار این مسئولیت ملی و فرهنگی خواهد بود. لارنس که زادهٔ برایتون است، در آیین ویژه‌ای که در لندن برگزار شد، مدال نقرهٔ این نشان را از فرانک کاترل-بویس — دارندهٔ پیشین این عنوان و برگزیدهٔ جایزهٔ معتبر نوبل کودکان — دریافت کرد.
لارنس دربارهٔ پذیرش این مسئولیت گفت:

گویی روزهای سرد و سیاه برای مردمان افغانستان تمامی ندارد. در این میان کودکان‌اند که بیش از همه آسیب می‌بینند و آینده‌ی دختران این سرزمین است که قربانی جنگ و جهل و خرافه می‌شود. اما در دل همین روزهای تلخ و تاریک، صدایی نویدبخش به گوش می‌رسد، صدایی که ما را به حاشیه‌ای‌ترین منطقه کابل می‌برد: به «موسسه‌ی آموزشی فرهنگی تردید»، جایی که با همکاری برنامه‌ی «با من بخوان» امید و روشنایی را وعده می‌دهد.

یک دهه است که برنامه‌ی «با من بخوان» هر سال از سوی نهادها و شخصیت‌هایی معتبر جهانی در فهرست نامزدان جایزه‌ی یادبود آسترید لیندگرن(آلما) قرار می‌گیرد.

در پاسخ به درخواست‌های پرشمار ترویج‌گران کتابخوانی در جهت گسترش برنامه‌ی «با من بخوان» در مناطق کم‌برخوردار، این برنامه دست به یک نوآوری تازه زده است: «کتابخانه‌های کوچک سیار» یا «گنجه کتاب»، طرحی نو که می‌تواند بیش از پیش کودکان را به کتاب‌خوانی تشویق کند. گنجه‌ی کتاب گامی دیگر است که برنامه‌ی «با من بخوان» به سوی تحقق شعار اصلی خود: «همه‌ی کودکان حق دارند کتاب‌های باکیفیت بخوانند» برمی‌دارد.

سلیمه باباخان برنده‌ی جایزه‌ی مدال پاندای برنزی (Copper Panda Prize - جایزه‌ی ویژه‌ی هیئت داوران) در هفتمین مسابقه‌ی بین‌المللی تصویرسازی و کارتون پاندای طلایی شد. این جایزه برای تصویرگری کتاب «نارنج یلدا» نوشته محمدهادی محمدی به او تعلق گرفته است.

در دنیای ادبیات کودک، برخی داستان‌ها به‌راحتی قلب ما را لمس می‌کنند؛ آن‌هایی که آمیخته با سادگی کودکانه و مفاهیم عمیق فلسفی هستند و ما را به تأمل وامی‌دارند.

انتشارات آموزشی شاندونگ به تازگی کتابی با ترجمه «ژانگ مینگژو» با عنوان «عاشق توام، خودت می‌دانی!» را منتشر کرده است. این کتاب فقط برای سرگرمی کودکان نیست، بلکه با شیوه‌ای نامحسوس، فلسفه‌ی عشق و ارزش‌گذاری را منتقل می‌کند.

«در آفتاب یا مهتاب
در طبیعت، در شهر یا روستا
در کلاس، در کتابخانه، یا در خانه
هر کجا و همه جا
می‌توانی کتابی برگزینی و بلند بخوانی.
با بلندخوانی، داستان‌ها و افسانه‌ها شیرین‌تر می‌شوند.»

پیش از خواندن این مقاله، ابتدا بخش نخست آن را مطالعه کنید: گفت‌و‌گو با محسن هجری، نویسنده کودک و نوجوان (بخش نخست)

جناب هجری از کودکی‌تان شروع کنیم. شما در کدام شهر و در چه موقعیت خانوادگی به دنیا آمدید.؟ ویژگی‌های خانواده از نظر اجتماعی و فرهنگی چه‌گونه بود؟

منصور یاقوتی، صمد بهرنگی، علی اشرف درویشیان و دیگرانی که در دهه ۱۳۴۰-۵۰ به عنوان آموزگار- نویسنده شناخته می‌شوند، اگر یک وجه مشترک داشته باشند که صفت انسانی آن‌ها را بازتاب دهد، آن وجه مشترک عشق عمیق به کودکان روستایی یا کودکان در حاشیه است. با هر متر و معیاری که بخواهیم بسنجیم آن‌ها در کار آموزگاری انسان‌هایی معمولی نبودند که برای گرفتن مزد، کار آموزش را انتخاب کرده باشند. آن‌ها آموزگاری را پیشه و حرفه خود نمی‌دانستند بلکه رسالتی برای رهایی کودکان روستایی و در حاشیه از نادیدگی یا عدم حضور به دیده شدن و حضور می‌دیدند.

پس از بیش از یک دهه پژوهش سرانجام یکی دیگر از بسته‌های زبان آموزی از راه ادبیات به نام «فارسی آموز آرش کمان دار ۱» منتشر شد. این بسته، یکی از بسته‌ها در زنجیره‌ی زبان‌آموزی به کودکان و بزرگ‌سالان است. سبب پژوهش و نگارش آن هم برآمده از نیازی همگانی بود. چه در ایران و میان فارسی‌زبان‌ها یا کسانی که با زبان فارسی آشنایی دارند و چه برای کسانی که بیرون از مرزهای ایران زبان فارسی را نمی‌دانند اما می‌خواهند آن را بیاموزند. از جمله نوجوانان و جوانانی که شیفته‌ی نام سرزمین مادری و زبان آن هستند یا دانش‌جویان زبان‌های خارجی و جهان‌گردانی که دوست دارند با زبان فارسی آشنا شوند.

هفتم دسامبر، که امسال برابر با هفدهم آذرماه است، جشن روز جهانی کامی‌شی‌بای در کشورهای گوناگون جهان برگزار می‌شود. موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان و برنامه‌ی «بامن بخوان» هر سال این مناسبت را گرامی می‌دارند و هم‌راه با انجمن بین‌المللی کامی‌شی‌بای ژاپن از والدین، کتابداران، ‌آموزگاران، مربیان و ترویج‌گران ادبیات کودک دعوت می‌کنند با اجرای کامی‌شی‌بای برای کودکان و انجام فعالیت‌هایی در پیوند با آن، این روز را جشن بگیرند.

روز جمعه 25 آبان ماه مراسم اهدای پنجمین دوره‌ی جایزه‌ی دوسالانه‌ی «جبار باغچه‌بان، هم‌زاد سیمرغ» در موزه‌ی کودکی ایرانک برگزار شد و ده نفر از ترویج‌گران برتر برنامه‌ی «با من بخوان» از مناطق مختلف ایران جایزه‌ی باغچه‌بان سال 1403 را دریافت کردند. 

علی خدایی یکی از تصویرگران نام‌آشنا در حوزه تصویرگری کتاب کودک در ایران است. او اکنون بیش از چهار دهه است که در این زمینه پیوسته و پیگیر نقش می‌زند و کودکان این مرز و بوم و فراتر از آن را با تصویرهای زیبا و جذاب خود غرق زیبایی و لذت می کند. از ویژگی های علی خدایی این است که بسیار آرام و در فضایی دور از جنجال، تنها سرگرم کارش است. از او به ندرت ‌گفت‌وگویی منتشر شده. حتا در ویکی‌پدیای فارسی صفحه‌ای ندارد.

«مرادی کرمانی همیشه روایت‌گر نه تر و نه خشک و نه راست و نه کج زندگی بوده است. مرادی اما هم تر را دیده و هم خشک، هم راست را چشیده و هم کج را به قلم دوخته. ازاین‌رو است که او نویسنده‌ای والاست؛ روایت‌گر ارزش‌های انسانی و زندگی در رنج و درد کودکان. آثار مرادی کرمانی که برای چند نسل از سوی کودکان و نوجوانان و بزرگسالان فارسی‌زبان و هم‌چنین فرهنگ‌ها و زبان‌های دیگر خوانده شده، بخشی از فرهنگ ایران است و نشان‌دهنده جایگاه ممتاز او در میان نویسندگان یک‌سده گذشته در فرهنگ فارسی است.»

-محمدهادی محمدی