اخبار کتابک

امسال پنجاه‌و‌هفتمین سالی است که نمایشگاه کتاب بولونیای ایتالیا، نمایشگاهی از آثار برتر تصویرگران جهان در زمان برگزاری نمایشگاه کتاب کودک به نمایش می‌گذارد. برای ورود به این نمایشگاه 4345 تصویرگر از 91 کشور جهان شرکت کرده‌اند. از این شمار 315 تصویرگر به مرحله پایانی رسیده‌اند. داوران این مسابقه آثار 80 تصویرگر از 28 کشور جهان را برای ورود به این نمایشگاه برگزیده‌اند.

به هفته‌ی بلندخوانی (۲ تا ۸ بهمن ماه) نزدیک می‌شویم. امسال هم همانند سال‌های گذشته موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان و برنامه‌ی «با من بخوان»، در آستانه‌ی بهمن ماه، دوستداران کودکان را به شرکت در هفته‌ی بلندخوانی فرامی‌خوانند و از همه‌ی مادران و پدران، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها، مربیان، آموزگاران، کتابداران، نهادهای کودکی و گروه‌های ترویج کتاب‌خوانی در سراسر کشور دعوت می‌کنند تا بار دیگر به هم بپیوندند و همه‌ برای کودکان بخوانند، بلند بخوانند:

گفت‌وگو با کفایت‌آریایی فر، عکاس و پژوهش‌گر – بخش دوم

«برای پیدا کردن پاسخ پرسش‌های اساسی، که مجموعه‌ی آن‌ها بخش بزرگی از فرهنگ ما را تشکیل می‌دهند، نیاز به تلاش پیگیر و پیوسته است؛ کدام نقش گلیم از شکفتن گل‌های بهاری الهام گرفته؟ کدام آوا، از جوش و خروش چشمه‌ساران پدید آمده؟ کدامین رنگ به آفتاب‌نشین می‌ماند؟ در فریادهای ماهی‌گیران چه واژه‌هایی بیش‌تر تکرار شده؟ آوازهای کشاورزان هنگام چای‌چینی چیست؟ زمانی که در کارگاه خانگی کوزه‌ای ساخته می‌شود، با چه ابزاری روی آن نقش می‌اندازند؟ وقتی چادرشب می‌بافند، نگاره‌ی چه جانوری روی آن بافته می‌شود؟ چرا بیش‌تر چادرشب‌ها قرمزند؟

گفت‌وگو با کفایت آریایی‌فر، عکاس و پژوهش‌گر- بخش نخست

پرداختن به تاریخ، فرهنگ کودکی و میراث فرهنگی یکی از حوزه‌های مهم و اصلی فعالیت موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان است. ما در برنامه‌ی «با من بخوان» نیز همواره بر اهمیت فرهنگ بین‌نسلی و ارتباط بین فرهنگ‌های گوناگون تاکید داشته‌ایم. ما بر این باوریم که کتابخانه‌ی کودک‌ می‌تواند جایی برای آموختن درباره‌ی میراث و ارزش‌های فرهنگی و آشنایی با دیگر فرهنگ‌ها و هویت‌ها باشد. معتقدیم کتابخانه‌‌ی کودک، به‌ویژه کتابخانه‌ی «با من بخوان»، محل تلاقی گذشته و حال و آینده است و پایگاهی برای حفظ، گسترش و تعالی فرهنگ.

در 21 اکتبر فهرست نامزدان جایزه‌ی جایزه جهانی یادبود آسترید لیندگرن (آلما) 2023 اعلام شد و نام برنامه‌ی «با من بخوان» نیز در میان 251 نامزد پیشنهادی از 64 کشور برای دریافت این جایزه قرار داشت. امسال هفتمین سال پپاپی است که نام «با من بخوان» در فهرست نامزدهای این جایزه‌ی معتبر جهانی جای می‌گیرد. هیات داوران این جایزه که از کارشناسان برجسته‌ی ادبیات کودکان سوئد هستند، برنده‌ی جایزه‌ی آسترید لیندگرن سال 2023 را در 7 مارس اعلام خواهند کرد.

سرانجام بر آن شدیم به‌رغم این روزهای دشوار، برگزیدگان چهارمین دوره‌ی جایزه‌ی «جبار باغچه‌بان، هم‌زاد سیمرغ» را همانند سال‌های گذشته معرفی کنیم. باور داریم آفریدن فردایی روشن برای کودکان در گروی تلاش چنین عاشقان گم‌نامی است که دمی از کوشش بازنمی‌ایستند. آنان که خستگی‌ناپذیر، راهِ‌ دشوار دگرگون کردن را می‌پیمایند تا خورشید دانایی و آگاهی در ذهن کودکان طلوع کند. آنان که «سیمرغ‌وار از دیده‌ها پنهان‌اند و هنگام کمک به کودکان دیده شوند».

گشایش کتابخانه‌‌ی با من بخوان «جزیره‌ی شادی» در رمکان قشم

تابستان امسال، با یاری مسئولان و آموزگاران مدرسه‌ی «علامه بلخی» گام کوچک دیگری در جهت ارتقای وضعیت آموزشی کودکان و خانواده‌های مهاجر افغانستانی ساکن در استان تهران برداشتیم. با راه‌اندازی یک کتابخانه‌ی کودک‌محورِ «با من بخوان» در این مرکز آموزشی، اینک کودکان منطقه در همه‌ی گروه‌های سنی، مکانی برای برگزاری نشست‌های بلندخوانی و پایگاهی غنی برای دسترسی به کتاب‌های باکیفیت دارند.

تولد یک کتابخانه هیچ‌گاه به رویدادی تکراری تبدیل نمی‌شود. هر بار هیجان‌انگیز و امیدبخش است. به‌ویژه هنگامی که با همراهی همه‌جانبه‌ی خانواده‌ها و دوست‌داران کودکان در مناطق دوردست‌ راه‌اندازی شود. کتابخانه‌ی «روژیار» در یکی از محلات شهر پاوه در استان کرمانشاه، جدیدترین کتابخانه‌ی «با من بخوان» است که با یاری مردمان فرهنگ‌دوست این منطقه و پشتیبانی «موسسه فرزانگان پیشگام» شروع به کار کرده ‌است. کتابخانه‌ای که پنجره‌اش رو به چشم‌انداز بی‌بدیل کوهستان‌های زاگرس باز می‌شود و طنین صدای شادی کودکان‌اش از همان لحظه‌های آغاز، نویدبخش روزهای بهتر است.

در روزهای پایانی فصل بهار امسال، چهار عنوان نمایشنامه برای کودکان و نوجوانان به نام‌های «در جستجوی مادر»، «دختر ابرها»، «زیباترین موجود دنیا» و «ملکه‌ی زباله‌ها» نوشته‌ی ژاکلین سپهری را «انتشارات عاصم» تبریز با شمارگان 500 نسخه چاپ و منتشر کرد.

تیرماه 1401 گشایش دو کتابخانه‌ی دیگر از مجموعه‌ کتابخانه‌های «ویستا» را جشن گرفتیم. با پشتیبانی بنیاد فرش رشتی‌زاده و به همت زهرا شوندی، ترویج‌گر فعال «با من بخوان»، دو کتابخانه‌‌ی کودک‌محور دیگر، یکی در مدرسه‌ی مهدوی شهر قم و دیگری در کانکسی در حیاط مدرسه‌ای در شهر سلفچگان، راه‌اندازی شده‌اند تا دسترسی کودکان و نوجوانان منطقه را به کتاب باکیفیت هموارتر سازند.

برنامه‌ی «با من بخوان» با هدف ارتقای دانش اعضای موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات، ترویجگران و کتابداران فعال و پرتلاش «با من بخوان» در زمینه‌ی ادبیات کودکان، از ابتدای تیر ماه 1401 کلوب کتاب «با من بخوان» را راه‌اندازی کرده است.

امسال کودکان بروجرد می‌توانند تعطیلات تابستانی خود را با «با من بخوان» بگذارنند! چند ماهی است که به همت مرکز فرهنگی مهر، شماری از کودکان مناطق کم‌برخوردار شهر بروجرد از خدمات برنامه‌ی «با من بخوان» بهره‌مند شده‌اند. این مرکز که کار خود را از سال 1400 در یکی از محله‌های محروم شهر بروجرد با هدف ارائه‌ی خدمات رایگان فرهنگی، آموزشی و هنری به کودکان و نوجوانان و مادران محل آغاز کرده است، با راه‌اندازی کتابخانه‌ی محلی کوچکی بر پایه‌ی روش‌های ترویجی «با من بخوان» می‌کوشد کتاب‌های باکیفیت را به دست کودکان برساند.

برنامه‌ی «با من بخوان» طی بیش از ده سال تلاش برای ترویج کتاب و کتاب‌‌خوانی و بهبود و گسترش سواد توانسته است صدها کتابخانه‌ی کودک‌محور کلاسی، آموزشگاهی و محلی در شهرها و روستاهای گوناگون ایران راه‌اندازی کند. کتابخانه‌ی «با من بخوان» فرصتی است برای کودکان تا مکانی کودک‌محور و سرشار از سواد را تجربه کنند. مکانی که همه‌ی اجزاء و برنامه‌های آن کودک را به خواندن، گفت‌و‌گو و انجام فعالیت‌های در پیوند با کتاب تشویق می‌کنند. کتابخانه‌‌ی «با من بخوان» مکانی است که کودکان در آن‌جا آرامش و شادی را احساس می‌کنند و می‌توانند خلاقیت و تخیل خویش را پرورش دهند. کتابخانه‌ی «با من بخوان» پایگاهی برای گسترش برنامه‌های کتابخوانی در آموزشگاه‌های پیرامون و مرکزی برای ترویج کتاب و کتاب‌خوانی در منطقه است.

گزارش هفدهمین نشست مجازی کتابداران «با من بخوان»

در روزهای پایانی بهار 1401 فرصتی فراهم شد تا آموزگاران، ترویجگران و کتابداران «با من بخوان» در فضای مجازی گرد هم آیند و با تاریخ ادبیات کودکان ایران آشنا شوند. فرزانه طاهری، مدیر موزه کودکی ایرانک، مهمان هفدهمین نشست ماهانه‌ی کتابداران «با من بخوان» بود. این نشست، در تکمیل نشست شانزدهم، به مرور جلد‌های پنجم تا دهم مجموعه کتاب‌های «تاریخ ادبیات کودکان ایران» اختصاص داشت. در ادامه، گزارش این نشست دو ساعته را، که در ۲۳ خرداد ۱۴۰۱ برگزار شد، خواهید خواند.

گزارش بخش آرشیو و کتابخانه تحقیقی موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان

تجربه نزدیک به سه دهه گردآوری آثار، اسناد و آن چه در یک کلام میراث فرهنگ کودکی است به ما آموخته که هنگام گذر از کوچه‌ها و خیابان‌های هر شهر به ویژه شهرهایی که سنت فرهنگی و پیشینه پربارتری در این زمینه دارند، بکوشیم خودمان را به آن سوی دیوارها و درون صندوق‌ها برسانیم. دیوارهایی که دیگر درهای آن کم‌تر باز می‌شود، یا صندوق‌هایی که برای سال‌ها باز نشده‌اند. در آن سوی دیوارها همیشه زندگی‌ای جاری بوده است که کودکان در میانه این زندگی بالیده و رشد کرده‌اند. آثار به جا مانده از آن‌ها می‌تواند جاهای خالی بخشی از میراث فرهنگی کودکی این سرزمین را پر کند.

مروری بر تاریخ ادبیات کودکان در شانزدهمین نشست ماهانه‌ی کتابداران «با من بخوان» (بخش نخست)

در روزهای پایانی اردیبهشت ماه سال 1401 فرصتی فراهم شد تا آموزگاران، ترویج‌گران و کتابداران «با من بخوان» بار دیگر در فضای مجازی دور هم جمع شوند و با تاریخ ادبیات کودکان ایران و موزه‌ی کودکی ایرانک آشنا شوند. فرزانه طاهری، مدیر موزه‌ی کودکی ایرانک، مهمان شانزدهمین نشست ماهانه‌ی کتابداران «با من بخوان» بود. در ادامه، گزارش این نشست دو ساعته را، که در 26 اردیبهشت ماه 1401 برگزار شد، خواهید خواند.

گشایش کتابخانه‌‌ی با من بخوان «پرواز» در نرماشیر کرمان

دسترسی به کتاب‌های باکیفیت و محیطی امن،‌ زیبا و سرشار از سواد حق همه‌ی کودکان است. چه کودکانی که در حاشیه‌ی کلان‌شهرها ساکن‌اند، چه کودکانی که در روستاها زندگی می‌کنند و چه کودکان عشایر. «با من بخوان» در ادامه‌ی فعالیت‌های ترویجی‌اش برای عشایر زاهدان، عشایر خراسان جنوبی و کودکان کوچ‌رو در لرستان، در اردیبهشت ۱۴۰۱ کتابخانه‌ای را برای کودکان عشایر کرمان در روستای علی‌آباد شهر نرماشیر راه‌اندازی کرد.

گشایش کتابخانه‌ی با من بخوان «مینا» در روستای سعیدآباد هشتگرد

کتاب‌ها راویان داستان‌های بی‌زمان‌اند و کتابخانه‌ها گنجینه‌ای از روایت‌ها. روایت‌هایی از زندگی‌های گوناگون، تجربه‌های شیرین و تلخ، غم‌ها، شادی‌ها و نگرانی‌ها، دوستی‌ها و هم‌دلی‌ها، مشکلات و راه‌‌حل‌ها،‌ خاطرات جمعی انسان‌ها و آن‌چه بدان اندیشیده‌اند. بعضی کتاب‌ها اما فراتر از رسالت‌ نخستین‌شان، افزون بر خاطره‌های جمعی، یاد و خاطره‌ی دیگری را زنده نگه می‌دارند. خاطره‌ی یک عزیز. کتابخانه‌ی با من بخوان «مینا» با پشتیبانی خانم فاطمه قضات و به یاد فرزند ایشان مینا رجبی در روستای سعیدآباد، که در جنوب شهر هشتگرد در فاصله‌ی 13 کیلومتری غرب کرج واقع شده است، راه‌اندازی شد تا دری به سوی دانش، آگاهی و لذت از دنیای کتاب‌ها برای کودکان این روستا باشد.

گشایش کتابخانه‌ی «باران» در بندر کوهستک

ترویج کتاب و کتابخوانی از آن راه‌های پر پیچ‌و‌خمی است که انتها ندارد. هر‌چه پیش بروی زیبایی راه بیش‌تر می‌شود و دشواریِ پیمودنِ مسیر لذت‌بخش‌تر. گام‌های نخست همیشه کوچک‌اند اما آهسته، شکیبا و استوار. کتابخانه‌ی «باران»، دومین کتابخانه‌ی «با من بخوان» در شهرستان سیریک، ثمره‌ی همین گام‌های استوار است.

غلبه بر شوک سخت است! (برگزیده‌ی جایزه یک عمر دستاورد بوک تراست[1])

این گفت‌وگو را «امیلی دربل» با «دیوید مک‌کی» انجام داده است. در این گفت‌وگو، مک‌کی آشکار می‌کند که چگونه کتاب‌های کلاسیک خود را خلق کرده است - از المر تا «نه اکنون، برنارد» [2] و «آقای بن»[3]. در این گفت‌وگو «دربل» ریشه‌ها و منابع الهام حرفه‌ی شگفت‌انگیزی که بیش از شصت سال ادامه داشته است را به کنکاش گرفته است.

تهران استانی بزرگ و پرجمعیت است که بسیاری از کودکانش، به‌رغم منابع قابل توجهی که به آن اختصاص داده می‌‌شود، از دسترسی به مراکز و منابع فرهنگی بی‌بهره‌اند. همین موضوع سبب شده است که برنامه‌ی «با من بخوان»، با یاری پشتیبانان، اقدام به راه‌اندازی کتابخانه‌های کودک‌محور متعددی در مناطق حاشیه‌ای و شهرستان‌های این استان کند. کتابخانه‌‌ی کودک و نوجوان دکتر عزت‌الله و دکتر علیرضا خسروی (سرلک) بیستمین کتابخانه‌ی با من بخوان در استان تهران است.

انجمن دوستداران کودک پویش از سال ۱۳۸۷ در محمودآباد، روستایی در نزدیکی شهر ری آغاز به کار کرد. ۱۲ سال است که این انجمن و برنامه‌ی «با من بخوان» در کنار هم برای کودکان آسیب‌پذیر تلاش می‌کنند. کودکانی که تعدادشان در حاشیه‌ی کلان‌شهرها، به‌ویژه تهران، هر روز بیش‌تر می‌شود و محرومیت‌های مضاعفی بر زندگی آن‌ها سایه انداخته است.

گزارشی از راه‌اندازی کتابخانه‌ی کودک و نوجوان شرکت صنعتی مهرآباد

روزهای پرمشغله‌ و پرتب‌وتاب نزدیک عید نوروز بود، اما باید کتابخانه‌ی کودک و نوجوان کارخانه‌ی «شرکت صنعتی مهرآباد» را پیش از تعطیلات سال نو راه‌اندازی می‌کردیم تا بچه‌ها عید را بی‌کتاب نمانند.