اخبار کتابک

دیوید مک‌کی خالق کتاب‌های «المر»، هنرمندی که جهان کتاب کودک را با فیل رنگارنگ‌اش شادتر و زیباتر کرد، درگذشت. این نویسنده و تصویر‌گر برجسته‌ی انگلیسی که نامزد جایزه‌ی هانس کریستین اندرسن و خالق آثاری ماندگار در ادبیات کودکان است، در سال ۲۰۲۰ جایزه‌ی دستاورد یک عمر BookTrust را دریافت کرد. هنگام دریافت این جایزه کتاب‌ها را ستایش‌برانگیز خواند چرا که یار کودکان در خلق دیدگاه‌شان نسبت به جهان هستند. به‌راستی که چنین است. دست‌کم کتاب‌هایی که او تصویر کرد و نوشت این‌گونه‌اند. کتاب‌های دیوید مک‌کی روایت‌هایی ساده‌اند که با زبانی شیرین و تصاویری گیرا مفاهیمی عمیق و بنیادین را پیش‌روی مخاطب، خواه کودک باشد یا بزرگسال، می‌گذارد. مفاهیمی هم‌چون صلح، مدارا، دوستی و پذیرش دیگری.

روز 21‌ مارس 2022 در کنفرانس مطبوعاتی سالانه‌ی «دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان (ایبی)»، که پس از دو سال وقفه به سبب همه‌گیری کرونا سرانجام بار دیگر به صورت حضوری در نمایشگاه کتاب کودک بولونیا برگزار می‌شد، برندگان دومین دوره‌ی جایزه‌ی ترویج‌گر برجسته‌ی خواندن ایبی- آی‌رید IBBY-iRead (من می‌خوانم) اعلام شدند و این جایزه‌ی ارزش‌مندِ بین‌المللی به زهره‌ قایینی از ایران و جین کرتس از ایالات متحده تعلق گرفت. هیات داوران در بیانیه‌ی اهدای جایزه‌ی ایبی- آی‌رید IBBY-iRead، این دو زن فوق‌العاده را نمونه‌هایی الهام‌بخش از ترویج‌گران کتاب‌خوانی دانست که به ما نشان می‌دهند چگونه یک فرد می‌تواند تغییر ایجاد کند، به‌ویژه هنگامی که در کنار هم و با هم کار ‌کنیم! این جایزه در سی‌وهشتمین همایش بین‌المللی IBBY که به میزبانی کشور مالزی در ۵-۸ سپتامبر ۲۰۲۲ (۱۴ تا ۱۷ شهریور ۱۴۰۱) برگزار خواهد شد به برندگان اهدا می‌شود.

گزارش پانزدهمین نشست مجازی کتابداران «با من بخوان»

در روزهای میانی ماه پایانی سال 1400 فرصتی فراهم شد تا کتابداران و ترویجگران «با من بخوان» در فضای مجازی دور هم جمع شوند و درباره‌ی‌ چشم‌انداز کتابخانه‌های «با من بخوان» با هم گفت‌وگو کنند. گزارش این نشست دو ساعته را که در روز 11 اسفند ماه 1400 برگزار شد در ادامه بخوانید.

گفت‌وگو با ثریا قزل ایاغ استاد کتابداری و ادبیات کودک پیرامون بازی‌های کردی

ثریا قزل ایاغ، نویسنده، استاد ادبیات کودکان و نوجوانان دانشکده علوم پرورشی دانشگاه تهران، عضو شورای کتاب کودک و از استادان برجسته و نام‌‌دار علوم کتاب‌داری ایران بود.

گفت‌وگوی جبار شافعی‌زاده با خانم ثریا قزل ایاغ را درباره‌ی اهمیت بازی‌های سنتی در ادامه می‌خوانید:

پرسشى كه اينبار بايد معكوس شود!

خبر تعلق جايزه جهانى iRead (من می‌خوانم) به  زهره قایینی -چهره نام آشنای فرهنگ کودکی و ادبیات کودکان- طلیعه خوشى براى آغاز قرن و سال نو خورشیدی بود.

سال ۱۴۰۰ نیز مانند سال پیش از آن همچنان درگیر کرونا و موج‌های بیماری و سویه‌های آن، یکی از پی دیگری بودیم. اما در کنار چالش‌ها، تجربه‌های نویی نیز به دست آوردیم. تجربه‌ی سال گذشته به ما نشان داد که کتابخانه‌های کودک ظرفیت بی‌نظیری برای کار مستقل و گسترده دارند.

برخورداری از آموزش حق همه‌ی کودکان است. به‌کارگیری شیوه‌های کارا و خلاقانه نیز. با این حال کم نیستند کودکانی که از تحصیل بازمانده‌اند. بازماندنی که نخستین حلقه‌های زنجیر محرومیت در طول زندگی‌شان خواهد شد. موسسه‌ پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان و برنامه‌ی «با من بخوان» بیش از ده سال است برای کاستن از این محرومیت تلاش می‌کنند. امید که سوادآموزی و پیوند با ادبیات امروز و فردای این کودکان را دگرگون کند.

هدف و انگیزه‌ی ترویج‌گران کتاب در شرایط دشوار گزندی نمی‌بیند. مدرسه‌ها باز باشند یا نباشند، آموزش حضوری باشد یا مجازی، ترویج‌گران باانگیزه راهی برای سهیم شدن کتاب‌ها با کودکان پیدا خواهند کرد. همان‌طور که در سال ۱۴۰۰، با وجود فراز و نشیب‌ها، ترویج‌گران بسیاری به کمپین «یک ترویج‌گر، یک کیسه کتاب» پیوستند. این کمپین زیرمجموعه‌ای از برنامه‌ی «با من بخوان» است که با همکاری «گروه دوستداران با من بخوان» اجرا می‌شود، با این هدف که گروه بزرگ‌تری از کودکان، مربیان، آموزگاران، ترویجگران و کتابداران در گستره‌ی وسیع‌تری از ایران از خدمات این برنامه بهره‌مند شوند.

گروه «دوستداران با من بخوان» از سال 1397 و با همکاری گروهی از علاقه‌مندان ترویج کتاب و کتاب‌خوانی برای همراهی با برنامه‌ی «با من بخوان» و در راستای اجرای بهتر این برنامه و پشتیبانی اجرایی و مالی از پروژه‌های گوناگون در مناطق محروم شکل گرفت.

گزارش کارگاه‌های آنلاین موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان در سالی که گذشت

در پی همه‌گیری بیماری کووید-19 و تغییراتی که در زندگی و کار همه‌ی مردم جهان به وجود آمد، افراد و نهادها برای ادامه‌ی زندگی و فعالیت تغییراتی در شیوه‌های پیشین خود ایجاد کردند.

موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان بیش از ده سال است که در چارچوب برنامه‌ی «با من بخوان» مجموعه کارگاه‌هایی را در حوزه‌ی ادبیات کودکان و بلندخوانی، آواورزی و الف‌باورزی، هنر و دیگر کارگاه‌های در پیوند با کتابخوانی برای مربیان، آموزگاران، کتابداران و خانواده‌ها در مناطق مختلف ایران برگزار کرده است. تیم آموزشی برنامه‌ی «با من بخوان» متشکل از کارشناسان و آموزشگران باتجربه در همه‌ی این سال‌ها تلاش کرده‌اند بهترین کیفیت آموزشی را در کارگاه‌ها به مخاطبان ارائه کنند.

برنامه‌ی «خواندن با خانواده» از پروژه‌های «موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان ایران» و زیرمجموعه‌ای از برنامه‌ی «با من بخوان» است. هدف اصلی این پروژه، که در روزهای کرونا آغاز شد، بردن برنامه‌ی کتابخوانی و سوادآموزی به درون خانواده‌ها و تبدیل خانه‌ها به محیط‌های سرشار از سواد است. این برنامه در مناطق کم‌برخوردار اجرا می‌شود و گروه هدف آن خانواده‌هایی هستند که در شرایط معمول نمی‌توانند برای فرزندانشان کتاب فراهم کنند، و از نقش خود در بهبود شرایط آموزشی کودکان‌شان آگاه نیستند.

بخش دوم گفت‌وگو با محمدهادی محمدی، مترجم کتابِ «تو مامانی‌ترین هستی!»

ترجمه و انتشار کتاب شعر «تو مامانی‌ترین هستی!» از سوی انتشارات موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان، کتاب‌های تاک، بهانه‌ای شد تا در ماه‌های گذشته گفت‌وگوهایی را با پدیدآورندگان این کتاب منتشر کنیم و نظر آنان را درباره‌ی ویژگی‌های کتاب‌های شعر کودک، زبان شاعرانه و شیوه‌های علاقه‌مند کردن کودکان به شعر جویا شویم. کتاب تصویری «تو مامانی‌ترین هستی!» مجموعه‌ای از اشعار هانس و مونیک هاگن، زوج نویسنده و شاعر هلندی، است که با ادبیاتی شیرین از زبان دخترکی خردسال به بیان احساسات، تجربه‌ها و خیال‌های کودکانه می‌پردازد. تصویرگر این کتاب ماریت تورن‌کویست، هنرمند توانای هلندی- سوئدی است. در بخش چهارم و پایانی این مجموعه مصاحبه‌ها، ادامه‌ی گفت‌وگو با محمدهادی محمدی، مترجم این کتاب را می‌خوانید:

جشن کودکان کرمانشاهی به مناسبت روز جهانی بادبادک

پرواز آرزوی دیرینه‌ی بشر بوده است و ساختن بادبادک نخستین تلاش‌های او برای برآوردن این آرزو. گویی انسان‌ها با هواکردن بادبادک‌ها و تماشا‌کردن‌شان پرواز خود را در آسمان آبی خیال می‌کردند. اکنون مدت‌هاست با اختراع هواپیما آرزوی پرواز جامه‌ی عمل پوشیده اما هنوز بادبادک برای بسیاری، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، وسیله‌ای جذاب است. پرواز بادبادک‌ها در روزهایی که باد موافق می‌وزد و آسمان شفاف است، فراتر از بازی، شور و شوقی وصف‌ناپذیر برای کودکان می‌آفریند. بزرگسالان هم با تماشای پرواز بادبادک‌ها روزهای خوش کودکی را به یاد می‌آورند.

گفت‌وگو با محمدهادی محمدی، مترجم کتابِ «تو مامانی‌ترین هستی!»

انتشارات موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان، کتاب‌ تاک، در دو سال گذشته دست به انتشار دو کتاب ترجمه‌ در حوزه‌ی شعر کودک زده است. کتاب‌های شعر «همه می‌روند برای خواب» و «تو مامانی‌ترین هستی!» هر دو با ترجمه‌ی محمدهادی محمدی روانه‌ی بازار نشر کتاب کودک شده‌اند. «همه می‌روند برای خواب»، لالایی ماندگاری از آسترید لیندگرن است که کوچک و بزرگ را آرام آرام به خوابی شیرین فرامی‌خواند، و کتاب تصویری «تو مامانی ترین هستی!» مجموعه‌ای از اشعار هانس و مونیک هاگن است که با ادبیاتی کودکانه و شیرین از زبان دخترکی نقل می‌شوند که هرگاه خیالش به گوشه‌ای سرک می‌کشد. تصویرگر هردوی این کتاب‌ها ماریت تورن‌کویست، هنرمند توانای هلندی- سوئدی است.

گزارش چهاردهمین نشست مجازی کتابداران «با من بخوان»

چهاردهمین نشست مجازی ماهانه‌ی کتابداران «با من بخوان»، چهارشنبه 20 بهمن ماه 1400 برگزار شد. موضوع این نشست «حقوق کودک در کتابخانه‌های با من بخوان» بود. کتابداران و ترویجگران کتابخانه‌های «با من بخوان» از سراسر کشور در این نشست گفت‌وگو و تبادل نظر کردند. مهمان این نشست زهره قایینی، مدیر موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان و سرپرست برنامه‌ی «با من بخوان» بود.

اهالی جزیره‌ی قشم با ادبیات و کتاب‌های باکیفیت ناآشنا نیستند. بیش از دو سال است که «با من بخوان» قدم به این جزیره گذاشته است و با گام‌هایی آهسته و پیوسته کودکان، نوجوانان و خانواده‌های قشمی را در مسیر سوادآموزی و ورود به دنیای شگفت ادبیات همراهی می‌کند. زمستان ۱۴۰۰، در میانه‌ی این راه، کتابخانه‌‌ای نوید پروازی بلند بر بال کتاب‌ها را می‌دهد؛ کتابخانه‌ی «آسمان».

زمستان 1400 برای کودکان منطقه‌ی طرهان از توابع کوهدشت در استان لرستان با خبرهای خوش همراه بود. با تلاش ترویج‌گران منطقه‌ی لرستان و با هدایت کارشناسان موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان، دو کتابخانه‌‌ی «با من بخوان» در این منطقه آغاز به کار کردند و این ترتیب دبستان آزادگان روستای چاه‌شوره و کانون فرهنگی تربیتی هدایت طرهان به خانواده‌ی بزرگ کتابخانه‌های «با من بخوان» پیوستند.

روز دوشنبه 4 بهمن ماه برابر با 24 ژانویه 2022، انجمن کتابداران آمریکا به رسم هر سال آثار مختلفی که جوایز گوناگون ادبیات کودکان را از آن خود می‌کنند، به هزاران بیننده به شکل آنلاین معرفی کرد. یکی از این جوایز معتبر که در بین کتابداران و کارشناسان ادبیات کودکان آمریکا جایی ویژه دارد، جایزه میلدرد آل. بچلدر است.

گزارش سیزدهمین نشست مجازی کتابداران «با من بخوان»

سیزدهمین نشست مجازی کتابداران «با من بخوان»، دوشنبه 20 دی ماه 1400 برگزار شد. موضوع این نشست «چالش‌های رایج در کتابخانه‌های با من بخوان» بود. کتابداران و ترویجگران «با من بخوان» از سراسر کشور در این نشست گفت‌وگو و تبادل نظر کردند. گزارش این نشست 2 ساعته را در ادامه بخوانید.

و اکنون که به چهارده رسیدی 
چون سرو بر اوج سرکشیدی

با گذشت بیش از یک دهه از فعالیت گسترده کتابک، اکنون به استقبال کتابکی می‌رویم که وارد چهارده سالگی می‌شود. کتابکی که دیگر به نامی معتبر در صحنه ترویج خواندن و ادبیات کودکان تبدیل شده است. سیزده سال پیش در اوج ناباوری جامعه فرهنگ کودکی و ادبیات کودکان در ایران، کتابک پا به فضای کمتر شناخته شده دنیای مجازی گذاشت. در آن روزها، از شبکه‌های اجتماعی آن چنان خبری نبود. وبلاگ و وبلاگ نویسی در اوج بود و موضوع دسترسی به داده‌ها و اطلاعات در سایت‌های غیرخبری هنوز چندان جدی گرفته نمی‌شد. وبلاگ‌ها نیامده بودند که بمانند، چون مطالبی که در آن‌ها گذاشته می‌شد از همان جنس بود که امروزه در شبکه‌های اجتماعی می‌بینیم.

همه برای تو می‌خوانیم! بلند می‌خوانیم!

شنبه 18 دی ماه 1400، شماری از کودکان مدرسه‌ی علامه بلخی از منطقه‌ی پیشوای ورامین برای شرکت در کارگاه کتاب «گوش‌بال بال‌گوش» با حضور سولماز جوشقانی تصویرگر این کتاب به موزه کودکی ایرانک آمدند و شور و حال متفاوتی این موزه بخشیدند. مدرسه‌ی علامه بلخی از سال 1380 برای کودکان افغان تاسیس شده است و به کودکان مهاجر افغانستانی در تمامی پایه‌ها خدمات آموزشی ارائه می‌دهد.

پس از انتشار کتاب تصویری «هفت اسب هفت رنگ» از سوی انتشارات معتبر کوریدو Querido در سال 2019 ، این ناشر هلندی، امتیاز انتشار «دختر انار» اثر دیگری از محمدهادی محمدی را برای انتشار به زبان هلندی و زبان‌های دیگر از انتشارات موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان خرید.

روز جمعه دهم دی ماه 1400 دوباره‌ پس از مدت‌ها خانه‌ی «با من بخوان» از گرمای حضور شماری از ترویجگران خواندن و دوستداران کودکان سرشار شد. در این روز مهرانگیز مکی، روان‌درمانگر و متخصص نمایش‌درمانی، برای 17 نفر از مربیان و کتابداران کارگاهی در خانه‌ی «با من بخوان» برگزار کرد.