سایت کتابک

یکی از بزرگ‌ترین آثار تمدن که در جریان اعصار مهم‌ترین وسیله‌ی آموزش و پرورش بوده، افسانه و قصه است که سینه به سینه از گذشتگان به‌ معاصرین رسیده است. پیش از این‌که بشر بتواند وقایع گذشته را چنان‌که اتفاق می‌افتاده بر سنگ‌ها و صخره‌های و صفحه‌های سفالین بنویسد یا بر اوراق پاپیروس به آیندگان منتقل نماید فقط در حافظه‌ی خود ضبط می‌کرده و جز نقل از حافظه به وسیله‌‌ی ذاکره، چاره‌ای نداشته. حافظه‌ی انسان نیز مانند سنگ و صخره نیست که بر یک حال بماند؛ دستخوش تغییر مدام است و آن‌چه امروز نقل می‌شود مانند ضبط دیروز نیست.

عمو نوروز بیا!

شاد و پیروز بیا

عید اومد، بهار اومد

تو هم امروز بیا!

                      عید اومده دوباره

                      بهاره و بهاره

عمونوروز سلام

عیدی آوردی برام؟

وای چقدر کتاب داری!

عیدی من کتاب می‌خوام

                   عید اومده دوباره

                    بهاره و بهار

به بچه‌های «فردا»

۱۲ مارس ۲۰۱۴

خواننده‌ی عزیز

من بچه‌ی مطیعی بودم. در دوران کودکی‌ همیشه می‌ترسیدم توی دردسر بیفتم. (در واقع هنوز هم از افتادن توی دردسر می‌ترسم.) دختری بودم که زنگ‌های تفریح تخته‌پاک‌کن را تمیز می‌کردم. از آن‌هایی بودم که مشق اضافه می‌نوشتم. راستش بچه‌ها حق داشتند ازم متنفر شوند!

یکی از چهره‌های مطرح دو دهه اخیر ادبیات کودکان و نوجوانان ایران، «جمشید خانیان» است. نویسنده‌ای که سبک ویژه کارش، و نوع نگاهش به جهان از او نویسنده‌ای خاص ساخته است. نویسنده‌ای که در هر داستانش اندیشه دارد و این اندیشه را با زبان داستانی بیان می‌کند. بی‌گمان اگر برگ‌های ارزشمند تاریخ ادبیات کودکان را در یک سده‌ای که در حال گذار از آن هستیم، پر کنیم، بخش‌هایی هم باید به کار او اختصاص داشته باشد. تا این جای راه که آمده است، جایزه‌های بسیاری در حوزه ادبیات کودکان را به دست آورده است، از جایزه‌های شورای کتاب کودک تا کانون پرورش فکری و جاهای دیگر. اکنون و در این سال هم نامزد ایران است برای دریافت دو جایزه معتبر جهانی، اولی هانس کریستین آندرسن سال 2022 و دیگری آسترید لیندگرن 2021. او این راه دشوار را پس از نزدیک به چهل سال قلم زدن و تجربه کردن پیموده است. راهی که از آبادان شروع می‌شود و او را هم به یکی از نمایندگان ادبیات جنوب تبدیل کرده است. 

:بخش نخست مقاله را بخوانید
بدون پوست اندازی ایده‌ها ماهی‌هایی کوچک و لاغرند، گفت‌وگو با جمشید خانیان (بخش نخست)

وقتی بخش‌دار تغییر کرد تمام اهل قصبه از ته دل خوشحال شدند...

 علتش هم این بود که بخش‌دار قبلی می‌خواست سکوهای جلوی خانه‌ها و دکان‌های ما را بردارد ...

هرچی می‌گفتیم: «جناب بخش‌دار این سکوها برای سوار و پیاده شدن از روی الاغ‌ها لازمه وما نمی‌تونیم بدون (سکو) الاغ سواری کنیم. به‌خرجش نمی‌رفت که نمی‌رفت ...

«پسر ماجراجو» درباره خشونت، درگیری و اختلاف با دیگران است. گوستاو در مسیر داستان درباره دلایل خشمگین بودنش و مدیریت آن‌ها‌ صحبت می‌کند.

«جادوگر بیکار: قصه‌هایی با سه پایان» شامل چند داستان است که برای هر کدام از آن‌ها 3 پایان نوشته است. در هر داستان نویسنده از خواننده می‌خواهد که خودش یک پایان را انتخاب کند یا پایانی تازه برای داستان‌ها بنویسد.

«پسر ماجراجو» درباره خشونت، درگیری و اختلاف با دیگران است. گوستاو در مسیر داستان درباره دلایل خشمگین بودنش و مدیریت آن‌ها‌ صحبت می‌کند.

«جادوگر بیکار: قصه‌هایی با سه پایان» شامل چند داستان است که برای هر کدام از آن‌ها 3 پایان نوشته است. در هر داستان نویسنده از خواننده می‌خواهد که خودش یک پایان را انتخاب کند یا پایانی تازه برای داستان‌ها بنویسد.

غم و شادی با هم مسابقه داشتند،‌ حیاط مدرسه غرق درخنده و گریه بود. شاگردی كه از دالان مدرسه می‌گذشت. لب و لوچه‌اش آویزان بود. اما وقتی به حیاط می‌رسید، موج شادی بچه‌ها محاصره‌اش می‌كرد و آن‌وقت او هم مثل همه‌ی بچه‌ها می‌خندید. این خنده‌ها، خنده‌ قبا سوختگی بود.

ماجرا چه بود؟

خواننده‌ی عزیز

در دوازده‌سالگی، بورسیه‌ای برای تحصیل در یک مدرسه‌ی خصوصی دخترانه‌، در شهر محل زندگی‌ام به من دادند. بسیاری از دختران از منطقۀ‌ ثروتمند دیگری به آن مدرسه می‌آمدند. آن‌ها را با جگوار و مرسدس‌بنز به مدرسه می‌رساندند و گران‌ترین غذاها خوراک‌شان بود! من هیچ‌ رقمه به آن محیط احساس تعلق پیدا نمی‌کردم.

روزی ملا جوالی گندم بردر اسیا برد که ارد کند اتفاقا آسیابان مشغول کاری بود ملا او را غافل پنداشت از سایر جوال‌هایی که در آن‌جا بود گندم می‌دزدیده داخل جوال خود می‌نمود.

آسیابان بانک براورد که چرا چنین می‌کنی گفت جهت اینکه مردی هستم احمق گفت اگر راست می‌گویی چرا از جوال خود در نمی‌اوردی و در جوال دیگران بریزی گفت الان که چنین می‌کنم یک احمق می‌باشم واگر چنان کنم دو احمق هستم.

برگ‌های نارنج‌های انبوه کلاس را تاریک می‌کرد. تازه تخته سیاه را با نمد پاره کثیفی پاک کرده بودند. ذرات گچ در فضای اطاق موج می‌زد و در ریه‌های ما شیرجه می‌رفت هنوز آقای معلم نیامده بود.

سید محمود با سر گرش جلو من نشسته بود و  با مهارت تیغ ژیلت را لای تخته میز می‌کرد و بعد مضراب وار زیر آن می‌نواخت و فوراً سرش را روی میز گذاشت تا آهنگ موزون ساز بچگانه‌اش را بشنود.

«کافکا می‌نویسد: هیچ بعید نیست که شکوه زندگی تا ابد و در اوج کمال در کمین تک تک ما نشسته باشد اما از نگاه پنهان، نهفته در اعماق، ناپیدا، بس دور. اما نه دشمن‌خوی، نه بی‌میل، نه ناشنوا. اگر آن را با کلمه‌ی درست با نام درستش صدا کنید با پای خود خواهد آمد.»

«خوبه که با دیگران فرق داری» کتابی از مجموعه کتاب «دنیای دوست داشتنی من» است که درباره پذیرش خود و دیگران و داشتن اعتماد به نفس صحبت می‌کند. این کتاب با متنی ساده و تصویرهایی دل‌نشین کودک را در درک گوناگونی خودش و دیگران یاری می‌رساند.

«خوبه که با دیگران فرق داری» کتابی از مجموعه کتاب «دنیای دوست داشتنی من» است که درباره پذیرش خود و دیگران و داشتن اعتماد به نفس صحبت می‌کند. این کتاب با متنی ساده و تصویرهایی دل‌نشین کودک را در درک گوناگونی خودش و دیگران یاری می‌رساند.

«کتاب احساس‌های خوب» کتابی از مجموعه «دنیای دوست‌داشتنی من» است. در این کتاب درباره کارهای ساده، اما جذابی صحبت می‌شود که احساس ما را خوب می‌کند.

«کتاب دوستت دارم» از مجموعه کتاب «دنیای دوست‌داشتنی من»، درباره عشق بی‌قید و شرط صحبت می‌کند. کودکان در این کتاب می‌آموزند که خودشان و دیگران را همان‌طور که هستند، بپذیرند.

«کتاب دوستت دارم» از مجموعه کتاب «دنیای دوست‌داشتنی من»، درباره عشق بی‌قید و شرط صحبت می‌کند. کودکان در این کتاب می‌آموزند که خودشان و دیگران را همان‌طور که هستند، بپذیرند.

«کتاب احساس‌های خوب» کتابی از مجموعه «دنیای دوست‌داشتنی من» است. در این کتاب درباره کارهای ساده، اما جذابی صحبت می‌شود که احساس ما را خوب می‌کند.

فرهنگ ‌واژگان‌نویسی برای بزرگ‌سالان در جهان پیشینه‌ی چشمگیری دارد؛ اما فرهنگ ‌واژگان‌نویسی برای کودکان، به دلیل نبود مفهوم کودکی و پیرو آن فرهنگ کودکی در جامعه‌های گوناگون، پیشینه‌ی چندانی ندارد. مراجعه به تاریخ، گواه محکمی بر این ادعاست.

دایی‌جونم همیشه به ما نصیحت می‌کرد:

-تا می‌تونین به مردم کمک کنین ... عدم همکاری و کمک به هم‌نوع حال ملت و مملکت ما را به این روز انداخته.. یادتون باشه کلمه «به‌من چه مربوطه» را از زندگی‌تان حذف کنین همیشه طرف‌دار حق و حقیقت باشین و پیوسته به هم‌وطنانتان کمک کنین.

کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در سال 1351 در مجموعه «اساطیر برای نوجوانان» کتاب «گیلگمش» / افسانه‌ی از آشور کهن را با روایت هانیبال الخاص و تصویرگری منوچهر صفرزاده منتشر کرده است. این کتاب که بنا به کتاب‌شناسی آن از متن پی‌یر گریمال از این شاهکار ادبیات اساطیری آشوری روایت شده، بازنویسی از پهلوان‌نامه گیلگمش پادشاه افسانه‌ای آشور است.