تلفن دفترم زنگ زدم گوشی را برداشتم از اون طرف صدای شخصی که معلوم بود آدم مسنی است به گوشم رسید:
- خواهش میکنم حسن بیک صحبت کند.
در این برگه، آخرین نوشتههای منتشرشده در پایگاه «کتابک؛ پنجرهای به جهان خواندن» به ترتیب تاریخ انتشار در دسترس شما قرار گرفتهاند. این نوشتهها شامل تازهترین مطالب در حوزهی ادبیات کودک، معرفی کتابهای جدید، مقالههای تخصصی دربارهی ترویج خواندن، تجربههای موفق کتابخوانی، گفتوگو با نویسندگان و کتابداران، گزارشهای رویدادها، و ایدههایی نو برای خانوادهها و مربیان است.
شما میتوانید از این بخش بهعنوان درگاه ورود به تازهترین محتوای کتابک بهره ببرید، با آخرین تحولات در دنیای ترویج خواندن آشنا شوید و در جریان برنامهها و پیشنهادهای نو در این زمینه قرار بگیرید. همچنین با جستوجو یا فیلتر کردن مطالب بر اساس موضوع، گروه سنی، یا نوع محتوا، دقیقاً به آنچه نیاز دارید دست پیدا کنید.
تلفن دفترم زنگ زدم گوشی را برداشتم از اون طرف صدای شخصی که معلوم بود آدم مسنی است به گوشم رسید:
- خواهش میکنم حسن بیک صحبت کند.
آموزش رایگان، در دسترس، قابل قبول و قابل انطباق برای کودکان در ایران متاثر از موانع ساختاری و رویکرد بازاری به آموزش سالهاست که بدل به یکی از مسائل اصلی حوزه کودکان شده است؛ این مسئله با همهگیری بیماری کووید-۱۹ ابعاد پیچیدهتر و نگرانکنندهتری به خود گرفته است. به خطر افتادن حق آموزش کودکان از مهمترین پیامدهای همهگیری کروناست؛ بحرانی بیسابقه که حدود ۵ میلیون دانشآموز را در آستانۀ ترک تحصیل قرار داده است.
زندگی در سال 1400 نیز با محدودیتهای ناشی از همهگیری ادامه پیدا کرد. محدودیتهایی که زندگی کودکان آسیپپذیر و محروم را بیش از دیگران دستخوش تغییر کرده است. بسیاری از تحصیل باز ماندهاند و بسیاری هم تنها به آموزش بیکیفیت دسترسی دارند. از این رو خواندن و تجربهی لذت ادبیات در زندگی این کودکان جایی ندارد. در چنین شرایطی ضرورت ترویج کتابخوانی و بهکارگیری شیوههای آموزش خلاق از راه ادبیات روشنتر میشود. گشایش 6 کتابخانه در 5 استان تهران، سیستان و بلوچستان، کرمانشاه، لرستان و هرمزگان در بهار 1400 بخشی از تلاشهای برنامهی «با من بخوان» برای ماندن در کنار کودکان این سرزمین و پشتیبانی از حق دسترسی آنان به آموزش و کتابهای باکیفیت است.
پزشک بیمارستان در حالیکه با انگشتش یکی از مریضان روحی را نشان میداد گفت:
- خواهش میکنم یک خورده بیشتر دقت کنین منظورم همون مریضیه که زیر آن درخت استراحت میکنه.
یکی از مردمان شهر در قریهای فرود آمد. بامداد صاحبخانه پرسید که: آیا شما حمام دارید؟؟ مرد نزد زن رفته بدو گفت: مهمان از ما حمام خواهد، آیا تو دانی حمام چهباشد؟ زن نیز در فکر فرو رفته معنی کلمه ندانست و گفت: به مهمان بگوی حمام داشتیم ولی امروز صبح بچهها خوردند.
«یک روز عصر قدمزنان در راهی میرفتم؛ در یک سوی مسیرم شهر قرار داشت و در زیر پایم آبدره. خسته بودم و بیمار. ایستادم و به آن سوی آبدره نگاه کردم؛ خورشید غروب میکرد. ابرها به رنگ سرخ، همچون خون، درآمده بودند. احساس کردم جیغی از دل این طبیعت گذشت؛ به نظرم آمد از این جیغ آبستن شدهام. و این تصویر را کشیدم.» و این لحظه تولد تابلوی «جیغ» از مونک نقاش برجسته است. تصویری از انسانی که سرش را میان دستاناش گرفته و در زمینهای مواج در رنگهایی سرخ و نارنجی و سیاه، انگار که در میانهی آتش ایستاده است. انسانی که آبستن یک جیغ است و تمامی پیکرهاش درد میکشد. دردی که نمیتواند آن را بیرون بریزد. مونک فریاد شدید و بیانتهایی را که از طبیعت شنیده نقاشی کرده است. این جیغ صدایی ندارد، نه چون نقاشی است، بیصداست چون استخوانی است که در گلو مانده و به بیرون پرتاب نمیشود. دردی است که انسان آبستن اوست اما توان جدا شدن و رهایی از آن را ندارد: «چیزی که نمیتواند به بیرون راه یابد زنجیرهایاش را پاره کند.[1]»
کتابخوانی و راهاندازی کتابخانههای کلاسی در روستاهای کمدارک، دولتآباد و حسینآباد
زهرا شوندی از سفیران فعال «با من بخوان» است که از سال ۱۳۹۷ به کار ترویج کتابخوانی در منطقهی بشاگرد در استان هرمزگان مشغول است. منطقهی بشاگرد در شرق استان هرمزگان و در فاصلهی حدود 300 کیلومتری از بندرعباس واقع است. بشاگرد روستاهای متعددی در اطراف خود دارد، فاقد جادههای آسفالت است و به دلیل دوری از مرکز استان و نداشتن امکانات اولیهی زندگی، از جملهی محرومترین مناطق استان هرمزگان به شمار میآید.
بازرگانی از غلام به بانو پیام فرستاد تا برای شب ششانداز پزد. غلام که تا آنروز نام این خورش را نشنیده بود، گمان برد ششانداز غذایی به کفاف شش شخص باشد. مرم خانه را پیش خود شماره کرد، هفت تن برآمدند. اندیشید که خواجه بهعمد غلام را بهحساب نیاورده و بر غم او خاتون را گفت: آقا فرموده هفت انداز بپزید.
بازیهای سنتی و بومی یکی از فعالیتهای لذتبخشی است که کودکان و نوجوانان در اوقات فراغت خود انجام میدهند. «الک دولک» بازی است که در بیشتر مناطق ایران رواج دارد. با بررسیهای انجام شده، مشخص شد این بازی در بین کودکان افغانستان، تاجیکستان و عراق هم رایج است.
مردی برغالهای یافت. به او گفتند: واجب است در معابر ندا دهی تا اگر مالکی دارد، بیاید و گم گشته خویش بستاند، مرد در شوارع فریاد میزد: آی صاحب..... و آهسته میگفت: بزغاله!! و مقصودش این بود که هم به واجب شرعی عمل کرده باشد و هم مالک بزغاله نشنود.
داستان کتاب «دستی که بوسه میزند» راز قدیمی مامان راکنی را بیان میکند که نسل اندر نسل به او منتقل شد، راز آرامش و جدایی، رازی که همه در سنی باید آن را بدانیم و بپذیریم تا بتوانیم جدای را تاب آوریم. چستر کوچولو قرار است اولین شب ماندن در مدرسه را تجربه کند، اما ترس جدایی از مادر برایش سخت و سنگین است. مادر بوسه جادویی را بر کف دستانش میزند و به او یادآوری میکند که این بوسه دوستت دارم با هیچ آب و وسیلهای از او دور نمیشود. چستر هم بوسه جادویی را به مادر پس میدهد تا مادر هم دور شدن چستر را با یادآوری دوستت دارم او تحمل نماید.
در این پژوهش دو مجموعهٔ شعر کودکانه از کشور تاجیکستان، سرودهٔ جوره هاشمی بررسی میشود. در کتاب «چرا شمالک وزید؟» با یک نوع ادبی تازه به نام چِگِلَک آشنا میشویم. در فرهنگ تفسیری تاجیکی دربارهٔ معنی واژهٔ «چِگِل» آمده است: به هم پیچیده، پیچ در پیچ، گره در گره، بی ترتیب و بی سر و نوگ.
کتاب تصویری «تو مامانیترین هستی!» مجموعهای از اشعار «هانس و مونیک هاگن» با تصویرگری هنرمند نامآشنا «ماریت تورنکویست» است. اشعار شیرین و کودکانهی این کتاب از زبان دخترکی خردسال بیان میشود و مخاطب را به گونهای بیواسطه و ملموس به دنیای تخیلات، و تجربههای کودکانه میبرد.
کتاب «اندوه به دیدارم میآید» داستانی است برای شناخت حسی مهم حسی که قرار است با کمک این کتاب، به جای فرار کردن و نادیده گرفتنش بیاموزیم که چگونه آن را بپذیریم. غم را باید دید، درآغوش گرفت و بالاخره با آن کنار آمد.
کتاب «آرش کماندار» بازآفرینی دیگری است بر اسطورهی آرش که از دوران کودکیِ این قهرمان شروع میشود و با مرگ وی پایان میگیرد. تاکنون بازنویسیهای بسیاری بر این اسطوره انجام شده است اما «محمدهادی محمدی» در این کتاب برای نخستین بار برای این قهرمان دوران کودکی خلق کرده است. در این روایت از آرش، روند رشد و تربیت آرش به عنوان یک قهرمان یا دوران پیشاقهرمانی وی روایت میشود. این نوع روایت و بازخوانی آن به کودکان میآموزد که هیچ قهرمانی در بدو تولد قهرمان نیست. آموزشها و تلاشهای او و خانواده و استادان یک قهرمان، در رسیدن وی به جایگاه خلق حماسه نقش بسزایی دارند. کودکان با خواندن صفحه به صفحهی این کتاب میتوانند خود را به جای قهرمان بگذارند و از فاصلهی خود با یک اسطورهی ازلی بکاهند.
در آوار بیهودگی
انبوهی مرگ را
بر اندامهای نارس میگیریم و
انتظاری بلند
خورشید را فرو میریزد.
در تالاب
غوکها صدا در صدا میاندازند و سکوت،
تنهایی ماست
به خلوت يک ستاره
کتاب «ای همزبان خاموش» شامل دوازده قطعه شعر از شاعر نامدار کودکان، پروین دولتآبادی، است. مجموعهشعری در ستایش کتاب و کتابخوانی. اگرچه موضوع اصلی این مجموعهشعر دوستی با کتاب است، شعرهای کتاب همچنین حکایت از شور زندگی و نو شدن دارند. مضامینی چون دوستی با طبیعت و دوستی با جانوران در شعرهای کتاب پررنگ است و تصویرگر به زیبایی با به تصویرکشیدن کودکانِ کتابخوان در طبیعت، شاعر را در انتقال این حس همراهی میکند.
کتاب «ای همزبان خاموش» مجموعه شعری در ستایش همزبان خاموش ما، کتاب، است.
یک روز سروکلهٔ کسی در زندگیتان پیدا میشود و از آن روز، رنگ همه چیز برایتان عوض میشود. کمکم هیچچیز دیگر مانند سابق نیست و کم کم همه چیز بههم میریزد. حضور کسی که به زندگیتان آمده، شیرین است اما با دردسرهایاش چه باید کنید؟ کتاب «گربه آقای براون» پاسخ به این پرسش است.
در ششمین نشست مجازی ماهانه کتابداران با من بخوان چه گذشت؟
ششمین نشست مجازی کتابدارانِ «با من بخوان»، چهارشنبه 19 خرداد 1400 برگزار شد. موضوع این نشست ارتباط کتابخانه و خانوادهها بود. در این جلسهی آنلاین که کتابداران، ترویجگران کتاب و مربیان بلندخوانی از مناطق مختلف کشور در آن حضور داشتند دربارهی روشهای بهبود و گسترش ارتباط با خانوادهها در کتابخانههای «با من بخوان» گفتوگو و تبادل نظر شد. مهمان این نشست زهره قایینی، سرپرست موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان و برنامه «با من بخوان»، بود.
عمو جانم یک افسر بازنشسته است ... مرد مهربان و خونگرمی است. ویلای بزرگش به قدری ساکت و آرام و زیباست که آدم خیال میکند بهشت همین جاست ...
همیشه هم با اصرار زیاد از ما دعوت میکند به دیدش برویم، «سورهای» خوبی میدهد، اما از بس که حرف میزند طرف سرسام میگیرد. لذت سور خوردن و استراحت در ویلا از دماغ میهمانها در میآید....
«کتاب زمین» از مجموعه کتاب «دنیای دوستداشتنی من» کتابی درباره کره زمین، محل زندگی ما، و رابطه ما با آن است.
در «کتاب زمین» کودک با فعالیتهایی ساده و هوشمندانه آشنا میشود که با انجام آنها «زمین» حال بهتری خواهد داشت.