«روز جهانی آفریقا» برای بزرگداشت مدل موی طبیعی افراد سیاهپوست و نژادهای مختلط که منحصر به این فرهنگ است، تأسیس شد. این روز روزی است که آفرو، مدل موی آفریقایی را به عنوان بخشی از هویت فرهنگی مردم آفریقا گرامی میدارد.
سایت کتابک
در این برگه، آخرین نوشتههای منتشرشده در پایگاه «کتابک؛ پنجرهای به جهان خواندن» به ترتیب تاریخ انتشار در دسترس شما قرار گرفتهاند. این نوشتهها شامل تازهترین مطالب در حوزهی ادبیات کودک، معرفی کتابهای جدید، مقالههای تخصصی دربارهی ترویج خواندن، تجربههای موفق کتابخوانی، گفتوگو با نویسندگان و کتابداران، گزارشهای رویدادها، و ایدههایی نو برای خانوادهها و مربیان است.
شما میتوانید از این بخش بهعنوان درگاه ورود به تازهترین محتوای کتابک بهره ببرید، با آخرین تحولات در دنیای ترویج خواندن آشنا شوید و در جریان برنامهها و پیشنهادهای نو در این زمینه قرار بگیرید. همچنین با جستوجو یا فیلتر کردن مطالب بر اساس موضوع، گروه سنی، یا نوع محتوا، دقیقاً به آنچه نیاز دارید دست پیدا کنید.
دنیای مومیترولها پر از خیالهای زیباست؛ دنیایی آرام و جادویی، پر از عشق و دوستی، ماجراجویی و البته فلسفه. مجموعه کتابهای «مومی ترول ها» مجموعهای بسیار مشهور است که در دستهی ادبیات کلاسیک کودکان قرار میگیرد. مومی ترولها (در ترجمههای دیگر مومینها) موجودات افسانهای گرد و سفید و شیرینی هستند شبیه به اسبآبی. اما هیچ ربطی به اسبهای آبی ندارند.
پیش از شروع این بخش، بخش نخست را مطالعه کنید: بازنمایی اختلال استرس بعد از آسیب (PTSD) در شخصیت «کاپیتان هوک» پویانمایی پیترپن (بخش نخست)
مرگ متضاد زندگی نیست، بلکه بخشی از آن است. کودکان ممکن است روزی از دست دادن اعضای خانواده، دوستان و حتی حیوانات خانگی را تجربه کنند، پس باید با مرگ و سوگِ پس از آن آشنا شوند تا بتوانند با این رخداد اجتنابناپذیر زندگی، کنار بیایند. والدین میتوانند مرگ را بخشی از یک فرآیند در چرخههای زندگی و طبیعت مطرح کنند و با این روش کودکان را با مرگ آشنا کنند. اینکه کودکان چگونه با این فقدان کنار میآیند به سن، میزان نزدیکی آنها به فرد ازدسترفته و حمایتی که دریافت میکنند بستگی دارد.
در کتاب «مراقبت از یک سیاه چالهی خانگی»، دوستیِ دختری به نام استلا با سیاهچالهای تنها، او را به سمت مواجهه با غم از دست دادن پدرش سوق میدهد. این رمان بدیع، تأثیرگذار و بامزهی نوجوانان به مضامینی چون اندوه از دست دادن، عشق به خانواده و کشف و شناخت خود میپردازد و بهخصوص برای نوجوانانی که به فضا و کیهان علاقهمندند بسیار جذاب و خواندنی است.
رمان «بلارت پسری که حال نداشت قهرمان باشد» داستانی جذاب و خواندنی با رخدادهایی عجیب و تازه و خندهدار است. دومینیک بارکر در سال 1966 در انگستان به دنيا آمد.
پیتر پن از مشهورترین و محبوبترین داستانهای نوشتهشده برای کودکان و نوجوانان است. این داستان به قلم جیمز متیو بری، نویسندهی اسکاتلندی، در سال 1901 خلق شد و با استقبال بسیار مخاطبین روبهرو شد؛ به طوری که متیوبری در سال 1904، نمایشی را بر اساس این داستان تنظیم کرد و بر صحنه برد. این نمایش نیز موفقیت بسیاری پیدا کرد. پس از آن نمایشها، فیلمها و پویانماییهای بسیاری با الهام از این داستان ساخته شد و به نمایش درآمد.
«روز جهانی سوادآموزی» هر سال در 17 شهریورماه برابر با 8 سپتامبر در سراسر جهان جشن گرفته میشود. در چنین روزی در سال 1344 هجری شمسی برابر با 1965 میلادی کنگره جهانی مبارزه با بیسوادی برای اولین بار در تهران تشکیل جلسه داد تا برنامه آموزش و پرورش را در سطح بینالمللی مورد بحث و بررسی قرار دهد. یونسکو در چهاردهمین نشست خود در نوامبر 1966، 8 سپتامبر را به عنوان روز جهانی سوادآموزی اعلام کرد. این روز هر سال توسط اکثر کشورهای عضو جشن گرفته میشود. جنبه کلیدی بزرگداشت این روز بسیج افکار عمومی در جهت مبارزه با بیسوادی است.
کتاب «قصهی کوچولو موچولوی نخودی» پیش از هر چیز کتابی است در ستایش تفاوتهای فردی و به رسمیت شناختن این تفاوتها. این کتاب بهسادگی نشان میدهد که چگونه مدرسه معیار مناسبی برای سنجش ویژگیهای افراد گوناگون نیست، و عملکرد کودک در مدرسه، نشاندهندهی میزان موفقیت او در زندگی نخواهد بود.
کتاب «قصهی کوچولو موچولوی نخودی» داستان آدمی است با پوست روشن و اندازهای کوچکتر از یک مداد. قصه از تولد نخودی شروع میشود، با مدرسه رفتن او ادامه مییابد و در نهایت در دوران بزرگسالی او و با فاش شدن شغل او به پایان میرسد.
«آفتاب مهتاب چه رنگه؟» سرودهی پروین دولتآبادی از شاعران بزرگ کودکان ایران است که فلسفهی عمیق چرخش روز و شب را در خود دارد و در این چرخش خواب و بیداری، رنگها و زیباییهای زمین و آسمان، شور و جنبش زندگی کودکانه و بازی ماه و خورشید با شیواترین کلام روایت شده است. این کتابِ تصویری متناسب با موضوع و شعر آن بهصورت یکپارچه و آکاردئونی تصویرگری و طراحی شده است. تصاویر کتاب آمدن شب و روز، و آفتاب و مهتاب را بهصورت بازیگون نشان دادهاند که برای بلندخوانی و نمایش خلاق بسیار مناسب است.
پیش از خواندن این گفتوگو، بخش نخست آن را مطالعه کنید: گفتوگو با مدیر موزه کودکی ایرانک – بخش نخست
سومین شنبه ماه آگوست «روز جهانی زنبور عسل» است. حدود 20000 گونه مختلف زنبور در سراسر جهان وجود دارد. اولین بار روز جهانی زنبور عسل در سال 2009 برگزار شد. هدف از برگزاری روز جهانی زنبور عسل ترویج زنبورداری و افزایش آگاهی در مورد مزایای متعدد زنبور عسل است.
از عسل به عنوان یک شیرین کننده برای انواع غذاها استفاده میشود. علاوه بر نقش تغذیهای بسیار ارزشمند عسل از آن به عنوان دارو برای درمان برخی از بیماریها استفاده میشود. زنبورها همچنین نقش مهمی در گرده افشانی دارند که خود باعث افزایش عملکرد تولید محصولات کشاورزی میشود.
موزه کودکی ایرانک یکی از نهادهای وابسته به موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان است که برای چهارمین سال در محل سالن گنجینه آرشیو ملی ایران در بلوار حقانی، میرداماد به کار خود ادامه میدهد. دورهای که موزه راهاندازی شد، دورهای سخت و غیرقابل پیشبینی در سال 98 بود که در نیمه دوم سال کرونا وضعیت جهان و ایران را در هالهای از ترس و سکوت برد. در سرتاسر جهان و از جمله ایران همه مراکز فرهنگی و هنری و آموزشی تعطیل شدند. این وضعیت برای بیش از یک سال ادامه داشت. از اواخر آبان سال 1400 دوباره موزه شروع به فعالیت کرد.
از سال 1392 که دکور نمایش مرغ سرخ پاکوتاه توسط جمعی از هنرمندان برای موزه کودکی ایرانک طراحی و ساخته شد، اجرای این منظومهی زیبا را در موزه داشتیم. نمایش مرغ سرخ پاکوتاه داستانی منظوم از گونه افسانههای عامیانه است که در سال 1349 توسط پروین دولتآبادی نویسنده و شاعر خوش نام ادبیات کودکان ایران بازنویسی شد. افسانهای عامیانه که برگرفته از افسانهای روسی است. شاعر در این منظومه گوهر هستی، کار، کوشش و همکاری را ستوده و تنبلی و تنپروری را نکوهش کرده است. شاعر در لابهلای این منظومه تهیه نان را نیز بازگو میکند.
رمان «آنی شرلی در گرین گیبلز» اقتباسی تصویری در قالب کمیکاستریپ است. این اثر به قلم ماریا مارزدن و تصویرگری برنا تاملر از رمانی به همین نام، نوشتهی لوسی مونتگمری، یکی از مشهورترین نویسندگان کودک و نوجوان در جهان برگرفته شده است. این نویسندهی بزرگ بیست رمان به چاپ رسانده است که بسیاری از آنها در سرتاسر جهان ترجمه و چاپ شدهاند.
۱۷ آگوست ۱۹۳۲ میلادی «زادروز ژان ژاک سامپه» تصویرگر و کاریکاتوریست فرانسوی است. او در شهر بوردو فرانسه چشم به جهان گشود. پس از آنکه در نوجوانی از مدرسه اخراج شد تلاش کرد در ادارههای مختلف مشغول به کار شود اما هیچ کدام او را نپذیرفتند. ژان ژاک سامپه در ۱۸ سالگی به ارتش پیوست چون ارتش تنها جایی بود که به او کار و رختخواب میداد. او زمانی که به ارتش پیوست، کشیدن نقاشی را آغاز کرد. پس از اتمام دورهی خدمتاش با گوسینی نویسندهی مشهور فرانسوی در هفتهنامهای بلژیکی آشنا شد.
«روز جهانی مارمولک» هر سال در ۱۴ آگوست جشن گرفته میشود. مارمولکها خزندگان خونسردی هستند که در زیستگاههای مختلف زندگی میکنند. این جانوران از لحاظ تغذیه به سه دسته حشره خوار، همه چیزخوار و گوشتخوار تقسیم میشوند.
۱۳ آگوست برابر با ۲۲ امردادماه «روز جهانی گرگ» است. این جانوران دو گونه اصلی دارند: گرگ اتیوپیایی (500 نمونه) و گرگ خاکستری (250000 نمونه) در نیمکره شمالی. این حیوانات با هم زندگی میکنند و به صورت یک گله که توسط یک آلفای نر و یک آلفا ماده اداره میشود، زندگی و شکار میکنند. زوزه هر گرگ منحصر به فرد است، مانند اثر انگشت انسان!
۱۲ آگوست برابر با ۲۱ ام امرداد روز یکی از باشکوهترین موجودات زمین یعنی «روز جهانی فیل» است. فیلها بزرگترین مغز را در میان حیوانات خشکی دارند. آنها موجوداتی باهوش، آگاه، اجتماعی و همدل هستند.
در دهه گذشته، تعداد فیلها به میزان ۶۲ درصد کاهش یافته است و ممکن است تا پایان دهه آینده بیشتر آنها منقرض شوند. تخمین زده میشود که هر روز ۱۰۰ فیل آفریقایی توسط شکارچیان غیرقانونی کشته میشوند. تقاضای عاج در بازارهای آسیایی منجر به کشتار هزاران فیل شده است. روز جهانی فیل برای افزایش آگاهی و ایجاد تغییر برای نجات این موجودات باشکوه ایجاد شد.
«روز جهانی شیر» در 10 ام آگوست با هدف افزایش آگاهی در مورد مشکلاتی که شیرها با آن روبرو هستند برگزار میشود. شیرها به دلیل بدن بزرگ و یالهای سنگین و براقشان، «پادشاه جنگل» نامیده میشوند. غرش قدرتمند یک شیر بینظیر است و حتی پنج مایل دورتر هم شنیده میشود. امروزه تعداد آنها در سراسر جهان به دلیل شکار غیرقانونی کاهش یافته است. بنابراین، روز جهانی شیر با جمعآوری کمکهای مالی و افزایش اقدامات حفاظتی توجه را به این گونه در معرض خطر جلب میکند.
نهم آگوست زادروز پاملا لیندون تراورس (۱۸۹۹ - ۱۹۹۶ م.) است. پاملا لیندون تراورس نویسنده و بازیگر و سخنران انگلیسی زبان اهل استرالیا است. او با مجموعه کتابهای کودکانهی مری پاپینز، پرستاری اسرارآمیز با تواناییهای مافوق طبیعی، به شهرت رسید.
پاما تراورس داستانهای دیگری نیز برای کودکان و بزرگسالان نوشته است. والت دیسنی در سال ۱۹۶۴ از چهار جلد مجموعه کتابهای مری پاپینز فیلمهای موزیکال تهیه کرد.
کتابک برای زادروز پاملا لیندون تراورس کتابهای زیر را به شما معرفی میکند:
رمان «مرد کوچک» اثر اریش کستنر نویسنده، شاعر، فیلمنامهنویس و طنزپرداز آلمانی است. او را برای شوخطبعی، نگاه تیزبینانهی اجتماعی و داستانهایش برای کودکان میشناسند. اریش کستنر را «پدر ادبیات کودک و نوجوان آلمان» میدانند.
۸ ژوئن برابر با ۱۸ خردادماه «روز جهانی اقیانوسها» است. اقیانوسها بیش از 70 درصد از کره زمین را پوشاندهاند و حداقل 50 درصد از اکسیژن سیاره را تولید میکنند، بیشترین تنوع زیستی زمین را در خود جای دادهاند و منبع اصلی پروتئین برای بیش از یک میلیارد نفر در سراسر جهان هستند. ناگفته نماند که اقیانوس برای اقتصاد ما کلیدی است و تخمین زده میشود تا سال 2030 حدود 40 میلیون نفر در صنایع مبتنی بر اقیانوس مشغول به کار شوند.
8 آگوست «روز جهانی گربه» است. روزی برای بزرگداشت یکی از رایجترین و قدیمیترین حیوانات خانگی انسان. اولین ثبت تاریخی بشر در مورد گربهها را میتوان در فرهنگ تمدن مصر باستان یافت. در مصر مفدت اولین خدای گربه شناخته شده بود و به عنوان محافظ در برابر مارها، عقربها و شر تلقی میشد، بنابراین برای آنها گربهها فقط خدایان نبودند، بلکه نقش محافظ را داشتند.