سایت کتابک

پس از دهه‌ها زندگی پرتلاش و پویا یوتا باوئر، تصویرگر برجسته که جهان تصویرگری را گامی به پیش برد، در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۵ با مرگی ناگهانی بر اثر شوک آلرژیک در خانه‌ی قایقی‌اش در شهر کوچک شورین درگذشت. مرگ او نه تنها پایان یک زندگی، که پایان فصل درخشانی از هنری بود که توانست با کم‌ترین خطوط و رنگ‌ها، عمیق‌ترین احساسات و پیچیده‌ترین مفاهیم را به مخاطبانش در سراسر جهان منتقل کند. بائر بیش از چهار دهه، دنیای تصویرگری را با نگاهی منحصربه‌فرد، ظریف و انسان‌گرا ژرفا بخشید و میراثی از خود به جای گذاشت که نسل‌های حال و آینده را همواره شگفت‌زده خواهد کرد.

در این کارگاه، به طبیعت در نقاط مختلف دنیا سر می‌زنیم تا ببینیم که برخی از حیوانات خانه‌های خود را با چه هنرمندی می‌سازند. در ابتدا درباره‌ی خانه‌ی حیوانات به طور کلی صحبت می‌کنیم و از کودکان و نوجوانان می‌خواهیم که تجربیات خود را در این خصوص بیان کنند. بعد از این درباره‌ی خانه حیوانات در طبیعت و شهر صحبت می‌کنیم و مسئولیت شهروندان در قبال خانه و سرپناه حیوانات شهری را به بحث می‌گذاریم. در ادامه به طبیعت می‌رویم و خانه‌ی پرندگانی چون جولا (بافنده)، موریانه و سمور آبی را از طریق دیدن تصاویر آن‌ها بررسی می‌کنیم.

در این کارگاه به روشی دیگر کودکان و نوجوانان با اشکال هندسی آشنا می‌شوند. پس از آنکه با آن‌ها از نقطه، خط و سطح صحبت می‌کنیم به همراه یکدیگر در موزه قدم می‌زنیم و درباره اشکال مختلفی که می‌بینیم گفتگو می‌کنیم و نقطه، خط و سطح را در اشیای موجود در موزه پیدا می‌کنیم. در ادامه با کمک قطعات چوبی که با توجه به شکل‌های موجود در معماری ایرانی ساخته شده‌اند، کودکان و نوجوانان این فرصت را می‌یابند که با صفحات چوبی مختلف به ساخت اشکال هندسی متنوع بپردازند.

من فکر می‌کنم، هر کاری که انجام می‌دهید یا هر چیزی که هستید، تنها خودتان نیستید. شما همیشه جزئی از یک کل هستید. برای همین همیشه می‌کوشم چیزی از آن کل را نشان دهم، چیزی که سبب شد امروز این جا بایستم. البته که اول از همه - به عنوان بخشی از کل، باید در مورد خانواده‌ام صحبت کنم. زیرا خانواده اولین و بزرگترین تأثیر را دارد. من عضوی از یک خانواده بزرگ‌ام. کوچک‌ترین عضوِ ردیفی طولانی از (بیشتر!) خواهرها و نه یک خانواده ثروتمند...

1. معرفی گروه هدف

تعریف دقیق گروه: کودکانی که به‌صورت سازمان‌یافته یا مستقل به جمع‌آوری زباله‌های خشک برای بازیافت مشغول‌اند. این کودکان گاه در کارگاه‌های تفکیک زباله زندگی و کار می‌کنند، با خطرات بهداشتی و جسمی روبه‌رو هستند و اغلب از تحصیل بازمانده‌اند.

موقعیت‌های رایج: مراکز تفکیک زباله، خانه‌های اجاره‌ای گروهی، محله‌های حاشیه‌ای، خانه‌های کودک، گاهی محل کار در خیابان.

هدف:
ایجاد فرصتی برای مرور آموخته‌ها، شنیدن تجربه‌های کودکان، تقویت خودبیانگری و ایجاد انگیزه برای ادامه‌ی مسیر یادگیری در آینده.

۱. مرور مراحل کارگاه

• مربی با زبانی ساده یادآوری کند:

مفهوم فلسفه برای کودکان چند سالی است که در ادبیات کودک و مراکز آموزشی کودکان، جا باز کرده است. اسکار برنی‌فیه، فیلسوف و نویسنده‌ی فرانسوی، با مجموعه «کودک فیلسوف» کوشیده به زبانی ساده، کودکان را با پرسش‌های بنیادین فلسفی آشنا کند. این مجموعه تلاشی ارزشمند برای پیوند دادن فلسفه با زندگی روزمره‌ی کودک است. هر جلد با پرسشی ساده آغاز می‌شود، اما کم کم کودک را به لایه‌های عمیق‌تر اندیشه می‌برد.

1. معرفی گروه هدف

تعریف دقیق گروه: کودکانی که به دلایل گوناگون از جمله فقر، ازدواج زودهنگام، دوری از مدرسه، نداشتن مدارک شناسایی یا مخالفت خانواده از آموزش رسمی محروم مانده‌اند. این گروه شامل طیف وسیعی از کودکان در مناطق مختلف می‌شود.

موقعیت‌های رایج: خانه، کوچه و خیابان، خانه‌های کودک، خانواده، کارگاه، مناطق روستایی یا حاشیه‌نشین.

چالش‌های اصلی: بی‌اعتمادی به آموزش رسمی، ترس از تمسخر، ناآشنایی با فضای یادگیری، ضعف سواد پایه، احساس ناکارآمدی.

کودکان مراکز نگهداری (بی‌سرپرست یا بدسرپرست)

1. معرفی گروه هدف

تعریف دقیق گروه: کودکانی که به دلایل گوناگون (فقدان والدین، بدسرپرستی، حکم قضایی یا وضعیت بحرانی خانوادگی) در مراکز رسمی نگهداری مانند خانه‌های کودک، پرورشگاه‌ها یا خوابگاه‌های دولتی یا خیریه زندگی می‌کنند.

موقعیت‌های رایج: مراکز شبانه‌روزی، خانه‌های کودک، مراکز حمایتی، گاه خانه‌های گروهی با نظارت دولتی یا غیردولتی.

1. معرفی گروه هدف

تعریف دقیق گروه: کودکانی که بخش عمده‌ای از زمان خود را در خیابان می‌گذرانند؛ برخی شب‌ها نیز در خیابان می‌خوابند. ممکن است خانواده داشته باشند یا نداشته باشند، اما زندگی آن‌ها به‌نوعی با خیابان گره خورده است.

موقعیت‌های رایج: معابر شهری، چهارراه‌ها، پارک‌ها، مکان‌های عمومی، اطراف پایانه‌ها یا خانه‌های کودک.

چالش‌های اصلی: ناامنی، تجربه مکرر خشونت، بی‌اعتمادی، فقر تغذیه‌ای و عاطفی، گسست ارتباطی با بزرگسالان.

1. معرفی گروه هدف

تعریف دقیق گروه: کودکانی که به‌منظور تأمین نیازهای خانواده یا بقای خود، ناچار به انجام کار در سنین پایین هستند. این کار ممکن است در خیابان، کارگاه‌ها، بازار، کارخانجات یا حتی در خانه باشد.

موقعیت‌های رایج: خیابان، کارگاه‌ها، فروشندگی، دست‌فروشی، مشاغل خدماتی یا کار در خانه.

چالش‌های اصلی: خستگی جسمی، آسیب روانی، فقدان زمان یا انگیزه برای خواندن، خودپنداره منفی، تجربه طرد اجتماعی.

مقدمه

«آنتون و یوناتان» کتابی تصویری است که به چالش برانگیزترین دغدغه‌ها و احساسات بشری می‌پردازد؛ از زندگی و دوستی گرفته تا فقدان، جدایی، تنهایی، مرگ و البته معنای زیستن انسان بر زمین.

۱. مقدمه

کودکانی با اختلالات حرکتی یا چندمعلولیتی ممکن است در مهارت‌های حرکتی ظریف (مانند ورق‌زدن کتاب)، موقعیت بدنی، یا درک حسی با چالش‌هایی مواجه باشند. اما این شرایط به‌هیچ‌وجه مانعی برای لذت بردن از داستان، تخیل و ارتباط نیست. با طراحی شرایط فیزیکی و انتخاب ابزار مناسب، می‌توان تجربه‌ای فعال، لذت‌بخش و معنادار از کتاب‌خوانی برای این کودکان فراهم کرد.

۱. مقدمه

کودکان دارای اختلالات طیف اوتیسم (ASD) اغلب در درک مفاهیم اجتماعی، برقراری ارتباط و پردازش احساسات با چالش‌هایی روبه‌رو هستند. اما در عین حال، بسیاری از آن‌ها علاقه‌ای عمیق و پایدار به موضوع‌های خاص، نظم داستان، یا الگوهای قابل پیش‌بینی دارند. کتاب‌خوانی می‌تواند فرصتی برای رشد زبان، گسترش تخیل، و تمرین مهارت‌های اجتماعی در فضایی امن و قابل پیش‌بینی باشد.

۱. مقدمه

کودکان دارای اختلالات یادگیری، به‌ویژه نارساخوانی (دیسلکسیا)، با چالش‌هایی در رمزگشایی واژه‌ها، پیوند صدا و حرف، و پیگیری متن روبه‌رو هستند. این دشواری‌ها ممکن است باعث شود کودک از کتاب‌خوانی فاصله بگیرد، اما با روش‌های مناسب، کتاب می‌تواند به ابزاری برای بازسازی اعتماد به‌نفس و انگیزه‌ی خواندن تبدیل شود.

۲. هدف از کتاب‌خوانی برای این گروه

در کتاب‌خوانی با این گروه هدف آن است که:

۱. مقدمه

کودکانی که با اختلالات ذهنی (مانند عقب‌ماندگی ذهنی خفیف تا متوسط، سندروم داون و غیره) زندگی می‌کنند، نیازمند حمایت و فرصت‌هایی متفاوت برای یادگیری هستند. کتاب‌خوانی نه‌تنها می‌تواند مهارت‌های شناختی آن‌ها را ارتقا دهد، بلکه فرصتی برای ارتباط، لذت و رشد عاطفی نیز فراهم می‌کند.

۲. هدف از کتاب‌خوانی برای این گروه

هدف از کتاب‌خوانی برای کودکان دارای اختلال ذهنی:

۱. مقدمه

کودکان ناشنوا و کم‌شنوا نیز همچون دیگر کودکان، به داستان نیاز دارند؛ داستان‌هایی که نه‌تنها ابزار زبان‌آموزی، بلکه راهی برای تخیل، شناخت، و پیوند با دیگران باشد. اگرچه دریافت صوت برای این کودکان محدود یا ناممکن است، اما با به‌کارگیری شیوه‌های دیداری و چندحسی، می‌توان تجربه‌ای غنی از کتاب‌خوانی برایشان رقم زد.

۵ – مدل‌سازی و ماکت‌سازی

هدف:
آشنایی کودک با ساخت ماکت به‌عنوان بازنمایی سه‌بعدی نقشه یا ایده‌ی ذهنی؛ تقویت خلاقیت، هماهنگی چشم و دست، و تجربه‌ی کار گروهی.

«موش‌های پردردسر» به نویسندگی جان یومن و تصویرگری کوئنتین بلیک، درباره موش‌هایی است که در یک آسیاب لانه کرده‌اند. آسیاب بادی قدیمی‌ای که به قول داستان، در گذشته برای خودش بروبیایی داشته اما صاحب جدیدش، خسیس و بداخلاق است و سال تا سال به آسیاب نمی‌رسد و به همین دلیل آنجا لانه موش‌ها شده. موش‌ها برای آسیابان دردسرهایی درست کرده‌اند. آسیابان از موش‌ها بیزار است و موش‌ها عاشق آسیاب هستند. روی میله‌های چرخان بازی می‌کنند و روی نوار نقاله غلات سر می‌خورند. دنیا به کام‌شان است. غذا هست، بازی هست و یک زندگی جمعی شاد دارند.