سایت کتابک

پیش از شروع خواندن این مقاله، می‌توانید بخش نخست را مطالعه کنید: نگاهی به روایت‌های پسامدرن در فیلم‌ها و کتاب‌های کودک و نوجوان

«داستان‌های من و گرگ» به نویسندگی و تصویرگری دلفین پره، مجموعه‌ای از سه داستان بلند است که در قالب رمان‌های گرافیکی (کمیک) طراحی و اجرا شده است. این مجموعه، داستان پسربچه‌ای است که روزی هنگام بازگشت از مدرسه با گرگی روبه‌رو می‌شود که نه تنها از او نمی‌ترسد، بلکه گرگ را به عنوان حیوان خانگی به خانه می‌برد و آن را در کمد لباسش پنهان می‌کند! او به گرگ غذاهایی را می‌دهد که خودش دوست دارد، شکلات، سبزیجات، پنیر و ماهی. گرگ شبیه سایه‌ای سیاه است. در جلد اول این مجموعه، گرگ نمادی از ترس پسربچه است، همچون سایه‌ای از خشم و ترس‌هایی که بودنش سبب می‌شود پسربچه احساس شجاعت کند.

این راهنما به شما کمک می‌کند یک کارگاه یا برنامه آموزشی محیط‌زیستی جذاب و مؤثر طراحی و اجرا کنید که هم آموزنده باشد و هم الهام‌بخش.

گام ۱ – تعیین هدف

• هدف کلی کارگاه را مشخص کنید:
  مثلا «آشنایی با تنوع زیستی محلی»، «آموزش کاهش زباله»، یا «آشنایی با تغییرات اقلیمی».

شد نقاشی کودکان به‌طور مستقیم با رشد شناختی، حرکتی و هیجانی آن‌ها مرتبط است. هر مرحله، ویژگی‌ها، نیازها و مهارت‌های خاصی دارد که شناخت آن برای والدین، مربیان و آموزگاران اهمیت زیادی دارد. در این دسته‌بندی، ترکیبی از دیدگاه‌های ویکتور لونفیلد و بتی ادواردز همراه با یافته‌های جدید پژوهشگران هنر کودک ارائه می‌شود.

آموزش کودکان درباره طبیعت و محیط زیست فقط یک فعالیت جانبی یا «کار خوب» نیست، بلکه یک ضرورت حیاتی برای آینده فرزندان ما و همه جانداران زمین است.

کودکان به طور طبیعی سرشار از کنجکاوی‌اند و آماده کشف دنیای پیرامون خود. با این حال، در دنیای امروز که روزبه‌روز بیشتر به سوی زندگی شهری و فاصله گرفتن از طبیعت پیش می‌رود، ایجاد فرصت‌های آگاهانه برای ارتباط کودکان با محیط طبیعی و شناخت محیط زیست اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

دو بزيچه

بود، نبود، دو بزيچه بود و اين دو بزيچه در دو کنار جوي ‌مي‌چريد.

ـ اي جوره، به اين‌طرف گذر، بازي مي‌کنيم. گفت روزي يک بزيچه به بزيچه ديگر.

ـ ني، تو خودت به اين‌طرف گذر گفت بزيچه ديگر.

ـ خير، من به پيش تو مي‌‌گذرم، گفت بزيچه اول.

ـ ني من به پيش تو مي‌گذرم. گفت بزيچه دوم.

هر دو بزيچه در يک وقت به كوپْروك[1] قدم ماندند. بزيچه‌‌ها در خود ميانه‌جاي كوپروك روبه‌رو آمدند. كوپروك باريک بود، آن‌‌ها از پهلوي يکديگر گذشته نمي‌توانستند.

ـ تو عقب گرد، من مي‌گذرم. گفت يک بزيچه.

ـ ني، تو عقب گرد. گفت بزيچه ديگر.

«دوباره» به نویسندگی و تصویرگری امیلی گرویت، کتابی است درباره قصه، خواب و بازی. شاید گرفتار کودکانی شده باشید که یک قصه یا کتاب را خیلی دوست دارند و بارها آن را از شما شنیده‌اند اما باز مشتقانه می‌خواهند که برای‌شان همان قصه را تعریف کنید و شما در هر بار تعریف کردن قصه، چیزهایی را به آن اضافه و یا کم کرده‌اید. این کتاب درباره همین موضوع است. اژدهای کوچک داستان، کتابی را خیلی دوست دارد و مادرش هر شب آن را برایش می‌خواند.

کلوخک وبرگک

بود نبود، یک کلوخک بود. وی روزی در تگ دیوار تنها و زار نشسته بود که برگک پیر پریده آمد به پیشش افتاد. کلوخک برگک را دیده، سلام داد و پرسید: هه. برگک! از کجا می‌آیی و به کجا می‌روی؟ برگک آه به درد کشید و گفت: ای کلوخک، پرسیده چه‌کار می‌کنی؟! یک شَمال سخت خیست و مرا از شاخ درخت کنده پرانده اینجا آورد.
کلوخک این گپ برگک را شنید. گفت: من هم در سر آن دیوار بودم، شَمال و باران شد و از سر دیوار کنده شده، اینجا افتاده ماندم. برگگ گفت: این‌خیل باشد، بیا هردویمان دوست می‌شویم. دوست لذتی دارد، منفعتی دارد.

در دو سه دهه اخیر در سطح جهانی، ادبیات کودک و نوجوان و به تبع آن فیلم‌هایی که به اقتباس از این ادبیات ساخته شده، دچار تغییرات گسترده‌ای شده است. این آثار چه در قالب ترجمه کتاب و چه در قالب فیلم، کم و بیش به ایران هم رسیده است. تاثیرات آن روی ادبیات کودکان و سینمای کودک و نوجوان ایران تاکنون بررسی نشده و ما در هر دو زمینه، دچار نوعی ایستایی و حتی واپس‌گرایی هستیم. به‌ویژه در زمینه بازآفرینی از افسانه‌های عامیانه این نکته بسیار مشهود است. بسیاری از کسانی که به کار بازآفرینی این آثار پرداخته‌اند، انگار که در دهه ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ مانده‌اند.

«رنگ رویای کلاغ» به نویسندگی محمدهادی محمدی و تصویرگری سلیمه باباخان، کتابی‌ درباره پذیرش خود، درک تفاوت‌ها و مهم‌تر از همه آزادی و دست نکشیدن از رویاهاست. داستان با تک‌گویی/ مونولوگ کلاغ آغاز می‌شود، شبیه نمایشنامه‌ای که انگار کلاغ روی صحنه نمایش آمده و ماجرای خوابی که دیده و رویای رنگی‌اش را برای ما بازگو می‌کند و می‌داند که آدمیان به نظاره او نشسته‌اند پس برای‌شان می‌گوید که: «کلاغ بودم.» اما چرا فعل «بودن» را به کار می‌برد؟ چون کلاغ این داستان، انسانی است در کالبد کلاغ.

خاستگاه موضوع در نوشتار حاضر یکی از نخستین و پیشگام‌ترین آثاری است که مفهوم «سواد فرهنگی» را به‌طور جدی در فضای فکری، آموزشی، فرهنگی و تعلیم و تربیت (پداگوژیک) ایرانی با دو بازوی قدرتمند نظر و عمل معرفی می‌کند: «سواد فرهنگی و ترویج خواندن در عمل، نوشته‌ی زهره قایینی، بهار 1404».

سه‌گانه‌ی «دایره»، «مربع» و «مثلث» را مک بارنت نوشته و جان کلاسن تصویرگری کرده است. سه‌گانه‌ای درباره سه شکل‌ هندسی. همکاری مک بارنت و جان کلاین باز هم غوغا کرده. همه‌چیز با هم جور شده انگار تصویرها و داستان‌ها هم‌زمان خلق شده باشند.

در دنیای ادبیات کودک، برخی داستان‌ها به‌راحتی قلب ما را لمس می‌کنند؛ آن‌هایی که آمیخته با سادگی کودکانه و مفاهیم عمیق فلسفی هستند و ما را به تأمل وامی‌دارند.

انتشارات آموزشی شاندونگ به تازگی کتابی با ترجمه «ژانگ مینگژو» با عنوان «عاشق توام، خودت می‌دانی!» را منتشر کرده است. این کتاب فقط برای سرگرمی کودکان نیست، بلکه با شیوه‌ای نامحسوس، فلسفه‌ی عشق و ارزش‌گذاری را منتقل می‌کند.

يک مرد بود، زنش مرد. دو بچه‌اش ماند. کلاني‌اش دختر بود، خردي‌اش پسر. دخترک ميرمبي نام داشت و پسرک نسيم.

مردک زن ديگر گرفت. زنک آدم بدي بود، بچه‌‌ها را گنده^[1] مي‌ديد. يک روز خود را به کَسَلي^[2] انداخت. مردک از کار آمده بود که زنک گفت: همين پسرتان بسيار شوخي کرده، مرا بيزار مي‌کند. من طاقت کرده کسل شدم.

«وقتی آقا گرگه گرسنه می‌شود» نوشته کریستین نومان ویلمن و به تصویرگری کریس دی جیاکومو، فانتزی مدرنی است از رفتار غریزی یک گرگ برای شکار خرگوش! چرا مدرن است؟ چون گرگِ ساکن روستا، روزی کت و شلوار می‌پوشد، پاپیون می‌زند و تصمیم می‌گیرد این‌بار به جای خوردن خرگوشی از روستا، به سراغ خرگوشان شهر برود!

گفت‌وگو با کودکان درباره‌ی جنگ و درگیری، به خصوص در شرایطی که خودمان هم نگران و آشفته هستیم، می‌تواند بسیار دشوار باشد. اما این گفت‌وگو برای سلامت روان و احساس امنیت کودکان حیاتی است. این نوشته‌ راهنمایی است برای همه‌ی بزرگسالانی که می‌کوشند از کودکان یا نوجوانان در برابر آثار روانی جنگ مراقبت کنند.

همچو آن وقتی که خواب اندر شوی

تو ز پیش خود به پیش خود روی[1]

1.رویای پروانه شدن

مقدمه

«مهد کودک من اینجاست؟» به نویسندگی میچ کلی و تصویرگری مری مک‌کویلان، کتابی است که اولین روز مهد کودک را برای خردسالان روایت می‌کند اما برخلاف کتاب‌های دیگر، کودک خردسال داستان، از رفتن به مهدکودک مضطرب و نگران نیست. دوستان او، که جانوران مزرعه هستند، از رفتن سوزی از خانه، نگران و دلتنگ می‌شوند و به دنبال پاسخ به این پرسش که «چه کسی می‌داند سوزی کجا رفت؟» به مهدکودک می‌روند.

پویایی ادبیات کودکان در کشورهایی با نظام تعلیم و تربیت پیشرفته گویای رابطه مستقیم میان این دو پدیده است. نمی‌توان از نظام تعلیم و تربیت متصلب و بسته، انتظار ادبیات کودکان پویا را داشت. برای دهه‌های متوالی است که ادبیات کودکان در این کشورها با جهش‌هایی بلند خود را با ساختار کلی روند فلسفه و تفکر جاری همسو می‌کند. برای مثال وقتی که به آثار نویسندگانی چون دیوید آلموند، فیلیپ پولمن، گیمن، باب گراهام و بسیاری دیگر توجه می‌شود، پشت نگاه و اندیشه‌ی آن‌ها پرسش‌های فلسفی دیده می‌شود که در بطن داستان تنیده شده‌اند.