سایت کتابک

بخش نخست مقاله را در سایت کتابک بخوانید:  فانتزی و زیرگونه‌های آن (بخش نخست)

فهرست

- فانتزی شمشیر و سیاره  

ویژگی‌های دیگر فانتزی شمشیر و سیاره 

زیرگونه‌های مرتبط با فانتزی شمشیر و سیاره 

مجموعه‌ی «فرانک و برت» به نویسندگی و تصویرگری کریس نیلر بلستریوس (Chris Naylor Ballesteros) درباره‌ی دوستی، بازی و یادگیری اعداد است. این مجموعه‌ی دو جلدی، دو شخصیت ثابت دارد: یک روباه به نام فرانک و یک خرس به نام برت. یکی از کتاب‌های‌ این مجموعه درباره‌ی ماجرای قایم‌باشک است و دیگری ماجرای دوچرخه‌سواری. در هر دو کتاب، فرانکِ روباه از چالش‌های این دوستی می‌گوید.

جایزه‌ی یوهانس ورمیر، جایزه‌ی هنر دولت هلند، در سال 2024 به ماریت تورن‌کویست، تصویرگر و نویسنده‌ی محبوب و نام‌آشنای کتاب‌های کودکان تعلق گرفت. این نخستین بار است که هنرمندی از حوزه‌ی ادبیات کودک این جایزه را از آن خود می‌کند. هیئت داوران این جایزه‌ی بااهمیت به ریاست ماریس فوسکنز به اتفاق آرا ماریت را به سبب توانایی هنری منحصربه‌فردش در به تصویر کشیدن احساسات جهانی و فراگیر انسانی در متن و تصویر، و نزدیک کردن آن‌ها به دنیای تجربه‌ی مخاطبان آثارش، شایسته‌ی دریافت این جایزه دانستند.

«ریگو و رزا» کتابی است به نویسندگی لورنتس پائولی (Lorenz pauli) و تصویرگری کاترین شرر (Kathrin scharer)؛ کتابی درباره‌ی اعتماد، دوستی، احساسات و ترس؛ کتابی که هر خواننده‌ای را درگیر پرسش‌های عمیق و زیبا درباره‌ی زندگی خواهد کرد؛ کتابی که یادمان می‌دهد پرسش‌ها همیشه به پاسخ نیاز ندارند و گاه جواب می‌تواند سفر سؤال‌ها را خراب کند: «بعضی سؤالات مثل آغاز یک سفر هستند. تو با چشم و گوش باز به راه می‌افتی و از سؤالی به سؤالی دیگر می‌روی.» این کتاب داستان‌هایی از رابطه‌ی میان یک پلنگ ایرانی و یک موش در باغ‌‌‌وحشی در سوئیس است.

به یاد مهر که پیمانی برای آگاهی و آموختن است و به یاد دو مهر که مهران بودند. بار دیگر مهر از راه رسیده‌است و میلیون‌ها کودک و نوجوان راه مدرسه را در پیش گرفته‌اند. گذار از آموزش‌های سنتی و بسته به آموزش و پرورش نو در ایران در یک سده گذشته همواره پیمایش در راهی دشوار و ناهموار بوده است. چه بسیار نام‌های بزرگی که برای این گذار پررنج بردبارانه بر تن و جان خود رنج کشیدند تا کودکان این مرز و بوم بهتر و شادتر بیاموزند. 

«کاش غیر از من و تو
هیچ کس با خبر از ما نشود
نوبت بازی ما باشد و دیگر هرگز
نوبت بازی دنیا نشود»
                               زنده یاد افشین یداللهی

«کتاب‌فروشی نیست در جهان» به نویسندگی و تصویرگری شینسوکه یوشی‌تکه (Shinsuke Yoshitake) کتابی گرافیکی و کمیک درباره‌ی کتاب است! کتابی عجیب درباره‌ی یک کتاب‌فروشی که تنها موضوع کتاب‌هایش کتاب‌ها هستند! البته این کتاب‌ها شبیه هیچ‌یک از کتاب‌هایی که تاکنون دیده‌اید، نیستند! 

هوشنگ مرادی کرمانی بیش از ۶۰ سال است که برای دو گروه سنی کودک و نوجوان و بزرگسال داستان می‌نویسد. اگرچه زندگی خود او یک داستان است (شما که غریبه نیستید) اما او روایتگر برشی از زندگی و فرهنگ مردم ایران و به ویژه مردم مناطق مرکزی ایران است. از این جهت داستان‌های هوشنگ مرادی کرمانی آینه‌ی زمان است که می‌توان خوب و بد، زشت و زیبا، بی‌معنا و بامعنا، گرسنه و سیر، سرگردان و استوار و بسیاری از دوقطبی‌های زندگی از جمله خود زندگی و مرگ را در آثارش واکاوید و جهت قلم او را شناخت. 

«باد دست من را می‌گیرد» شامل اشعاری سروده‌ی صفورا نیری و به تصویرگری سلیمه باباخان است. در این کتاب، شاعر همچون مجموعه‌شعرهای پیشینش به مفاهیمی مانند عشق، انتظار، غم و آینده پرداخته است؛ مضامینی که مانند همه‌ی شعرهای او در پیوند با طبیعت هستند. نیری طبیعت را بخشی از انسان می‌داند و انسان را شبیه به طبیعت. او از ماه و خورشید گرفته تا درختان و باد و پرنده‌ها، از تمام عناصر، بهره می‌برد تا احساسات انسانی را نشان دهد و از آرزوهای خویش و امیال بشری سخن بگوید.

صدای قاروقور شکم دایناسور او را از خواب بیدار کرد. او همه‌ی خانه را زیرورو کرد اما چیزی برای خوردن پیدا نکرد. پس با خود گفت: «باید راه‌حلی برای سیر کردن شکمم پیدا کنم.»
به عنوان اولین اقدام سراغ کتابخانه پدربزرگش رفت، کتابی را برداشت و با این عبارت روبرو شد:
«چند راه‌حل ساده برای سیر کردن شکم یک دایناسور گرسنه.»
با بی‌میلی یک صفحه از آن را خواند. کتاب را گوشه‌ای انداخت و گفت: «چه راه‌حل مسخره‌ای یک دایناسور از گرسنگی بمیرد بهتر است تا این‌که شکمش را با راه‌حل‌های مزخرف پر کند.»

«ابی قایم ‌باشک بازی می‌کند» کتابی مقوایی از مجموعه‌ی «ابی»، نوشته‌ی ماریت هربرتس (Marjet Huiberts) و با تصویرگری میلیا پراخمان (Milja Praagman) است. ابی میمون کوچکی است که کنش‌هایش (مانند بازی کردن یا گشت‌و‌گذار در یک روز بارانی) چیزهایی درباره‌ی محیط زندگی، افزار‌ها، رنگ‌ها، فصل‌ها و... به کودک یاد می‌دهد.

بخش پیشین مقاله را مطالعه کنید:‌ تاریخچه بازنویسی و بازآفرینی ادبیات عامیانه و کهن برای کودکان و نوجوانان- بخش دوم

برای آموزش کودکان در هنگام رویارویی با مرگ عزیزان، خودمان باید صبر و حوصله‌ی بیکران داشته باشیم. به راه‌کارهای دیگران توجه کنیم، بهترین راه را انتخاب کنیم. 

ژیکو از مهد برمی‌گردد و متوجه می‌شود که مادر بزرگش نیست. مادر می‌گوید که او به سفری دور و دراز رفته است. پدر می‌گوید جایی که مادربزرگ رفته است تلفن ندارد؛ اما می‌توانند برایش نامه بنویسند و در گلدان ایوان بگذراند. ژیکو با کمک پدر و مادر نامه‌نگاری را آغاز می‌کند. این کار باعث می‌شود که ژیکو به درک تازه از زندگی برسد. 

داستان تصویری «معلم‌ها بلد نیستند» نوشته‌ی داگلاس وود (Douglas Wood) با تصویرگری داگ کوشمن (Doug Cushman) درباره‌ی آموزش مهارت اجتماعی مدرسه رفتن و تعامل و ارتباط با آموزگار و هم‌کلاسی‌هاست.

در سایت کتابک بخوانید: تاریخچه بازنویسی و بازآفرینی ادبیات عامیانه و کهن برای کودکان و نوجوانان- بخش نخست

البته حماسه انواعی است که مهم‌ترین آن عبارتند از: 1. حماسه‌ی ملی، 2. حماسه‌ی دینی یا مذهبی، 3. حماسه‌ی تاریخی.

کتاب «مامانم بلد نیست» نوشته‌ی داگلاس وود (Douglas Wood) با تصویرگری داگ کوشمن (Doug Cushman) داستانی درباره‌ی رابطه‌ی سوسماری کوچک با مادرش است و کارهایی که روزانه با یکدیگر انجام می‌دهند. 

«این درخت من است» کتابی است به نویسندگی و تصویرگری الیور تالک (Olivier Tallec) درباره‌ی مالکیت، حرص، ترس و از دست دادن. داستانی طنزآمیز با نگاهی مدرن به مسئله‌ی مالکیت و اهمیت قدردانی از داشته‌ها. 

مقاله پیشین را در سایت کتابک بخوانید:

زندگی، زمانه و داستان‌های هوشنگ مرادی کرمانی بررسی مجموعه داستان «تهِ خیار» بخش ششم: صورتک همان صورت است

امروزه مسئله‌ی جهانی بودن و بومی بودن شکلی ویژه از هویت را می‌طلبد و به دنبال آن مسئله‌ی ترویج ادبیات عامیانه و کهن برای کودکان بسیار جدی می‌شود. در عرصه‌ی نظری نیز گرچه مفاهیم بازنویسی به‌ویژه بازآفرینی از دل جریان‌های تاریخی ادبیات کودک برخاسته است، اما این مفاهیم همواره در تاریخ ادبیات همه‌ی جوامع وجود داشته و به کار رفته، از جمله آفرینش آثاری بزرگ چون شاهنامه‌ی فردوسی و مثنوی با روش‌های بازنویسی و بازآفرینی بوده است.

کتاب «چیستی و چرایی میراث فرهنگی برای کودکان» اثری پژوهشی درباره‌ی آموزش و شناخت میراث فرهنگی برای مربیان، راهنمایان موزه، تسهیلگران فرهنگ و کلیه‌ی علاقه‌مندان به آموزش میراث فرهنگی به کودکان است. 

مقاله پیشین را در سایت کتابک بخوانید: 

زندگی، زمانه و داستان‌های هوشنگ مرادی کرمانی بخش پنجم: آگاهی بازتابنده؛ ویرانه‌های جهانی رهایی‌یافته

«این باغ ‌وحش کوچک چه زیباست!» کتابی است سروده‌ی ولادمیر مایاکوفسکی (Vladimir Mayakovsky) با تصویرگری چوروچین (Nikita. N. Charushin). این کتاب اولین‌بار در دوره‌ی اتحاد جماهیر شوروی منتشر شد. این اثر ارزشمند را صفورا نیری با روایتی شعرگونه به زبان فارسی برگردانده است؛ نیری شاعری خلاق در حوزه‌ی شعر نوجوان است و چندین کتاب شعر از او در بخش کودک و نوجوان انتشارات مؤسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان (تاک) منتشر شده است.

پیش از مطالعه این بخش، بخش نخست مقاله را در سایت کتابک مطالعه کنید. 

کتاب «صابون بمال کف‌پات دوباره بیا!»پیش‌تر با عنوان «من اچونه‌ام! در رو باز کنید» منتشر شده است.

کودک و توجه بیش از حدِ مادر

مادر در داستان‌های نوید همه جا این‌گونه بی‌توجه به کودک نیست. گاه کاملا چهره‌ی دیگری به خود می‌گیرد و این‌بار با توجهات زیاد و بیش از حد خود مانع این می‌شود تا بچه از یک رشد عاطفی مناسب برخوردار بشود.

کتاب «هاجستم واجستم» بازآفرینی ترانه-متلی کهن است. محمدهادی محمدی، نویسنده و پژوهشگرِ نام‌آشنای ادبیات کودکان، این ترانه-متل را در ریختی نو، با اندرونه‌ای (محتوایی) مناسب کودکان، بازآفریده و رضا دالوند آن را تصویرگری کرده است.