در این برگه، آخرین نوشتههای منتشرشده در پایگاه «کتابک؛ پنجرهای به جهان خواندن» به ترتیب تاریخ انتشار در دسترس شما قرار گرفتهاند. این نوشتهها شامل تازهترین مطالب در حوزهی ادبیات کودک، معرفی کتابهای جدید، مقالههای تخصصی دربارهی ترویج خواندن، تجربههای موفق کتابخوانی، گفتوگو با نویسندگان و کتابداران، گزارشهای رویدادها، و ایدههایی نو برای خانوادهها و مربیان است.
شما میتوانید از این بخش بهعنوان درگاه ورود به تازهترین محتوای کتابک بهره ببرید، با آخرین تحولات در دنیای ترویج خواندن آشنا شوید و در جریان برنامهها و پیشنهادهای نو در این زمینه قرار بگیرید. همچنین با جستوجو یا فیلتر کردن مطالب بر اساس موضوع، گروه سنی، یا نوع محتوا، دقیقاً به آنچه نیاز دارید دست پیدا کنید.
«هفته مشاغل» که از 1 الی 7 اردیبهشت ماه هر سال نامگذاری شده است میتواند زمینه ایجاد شغل را در کشور با توجه به سند چشم انداز 20 ساله نظام فراهم نماید. هفته مشاغل فرصت مناسبی است برای ایجاد روحیه خلاقیت و آفرینش در بین دانشآموزان. کسب اطلاعات کافی و لازم در زمینه اشتغال و تحصیلات دانشگاهی در بخش و حوزه مورد علاقه دانش آموزان از اهداف این هفته میباشد.
کتابک به مناسبت آغاز هفته مشاغل کتابهای زیر را به شما معرفی میکند:
افسانهدرمانی کودکان کاری رواندرمانبخش[1] است که برای بهبود واکنشهای رفتاری کودکان به کار میرود و ترسها یا فوبیاهای آن ها را کاهش میدهد. افسانهدرمانی ابزاری برای مطالعهی علتهای ریشهای واکنشهای رفتاری و تمرینهای اولیه در رواندرمانی است. این روش از فعالیتهای روانشناختی از سالهای ابتدایی برای نوزادان آغاز میشود. افسانهها محتوای سرشاری دارند و افسانهدرمانی را میتوان برای درمان پریشیدگی های عمیق[2] در روان کودک به کار برد و از این راه به عواملی از موقعیتهای بیرونی که موجب برانگیختگی او میشوند، پی برد.
17 آوریل، 28 فروردین «روز جهانی خفاشها» است. ماه آوریل بهترین زمان برای مشاهده زندگی خفاشهاست زیرا آغاز بیدارشدن زمین و حیوانات از خواب زمستانی است و بهترین موقع برای دیدن رفتارهای اجتماعی خفاشها است.
کتابک برای روز جهانی خفاش کتابهای زیر را به شما معرفی میکند:
برای کسانی که خبرها و گزارشهای برنامهی «با من بخوان» را دنبال میکنند، «کتابخانهی کارخانهی سازورسازه آذرستان» نامی آشناست. این کتابخانه که در شهرک صنعتی شمسآباد در ۴۰ کیلومتری شهر تهران قرار دارد یکی از متفاوتترین کتابخانههای «با من بخوان» است و با پشتیبانی و همراهی همهجانبهی مدیران این کارخانه و بهویژه تلاشهای خانم پروین امینی، مدیر فرهنگی گروه آذرستان، راهاندازی شده است. کتابخانه کارخانهی سازورسازه آذرستان ویژهی کودکان و نوجوانان است اما مراجعهکنندگان به آن کارگرانی هستند که در این کارخانه کار میکنند: پدران و مادران شاغل در این کارخانه با راهنمایی کتابدار و کارشناسان برنامه، کتابهای مورد نیاز فرزندان خود را انتخاب میکنند و به امانت میبرند. گردانندگان این کتابخانه همچنین میکوشند با برگزاری انواع برنامههای فرهنگی در در پیوند با کتاب و کتابخوانی، کودکان خانوادههای کارگری را هر چه بیشتر به کتاب خواندن تشویق و علاقهمند کنند.
در اسفندماه 1401 آگاه شدم یکی از ناشران تازهکار حوزه کتاب کودک و نوجوان به روال معمول خود بدون اجازه ناشر اصلی و رعایت کپیرایت کتاب «همایش پرندگان» اثر پیتر سیس را با عنوان «سیمرغ و سیمرغ» منتشر کرده است، کتابی که انتشارات موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان (تاک) با اجازه نویسنده و تصویرگر و ناشر اصلی، هفت سال پیش یعنی در سال 1395 در دو فرمت جلد سخت و جلد نرم منتشر کرده بود. کتاب را تهیه کردم. نام مترجم نامآشنا جناب غلامرضا امامی بر جلد بود. باورش برایم سخت بود که غلامرضا امامی که انسانی خوشنام و بااخلاق در حوزه فرهنگی است بدون اجازه از صاحب اثر شاهکار تصویری یک تصویرگر شناختهشده جهان را به اثری مخدوش و بیکیفیت بدل کرده باشد. پیتر سیس در کتاب «همایش پرندگان» اشاره میکند که منطقالطیر و داستان سیمرغ را بارها از منابع گوناگون خوانده و منابع مطالعاتی خود را هم به دقت معرفی کرده است.
روز جهانی هنر(World Art Day) یک جشن بینالمللی از هنرهای زیبا است که توسط انجمن بینالمللی هنر (IAA) به منظور ارتقا آگاهی از فعالیتهای خلاق و هنرمندانه در سراسر جهان اعلام شده است. روزجهانی هنر برای اولین بار در سال ۲۰۱۲ جشن گرفته شد و این روز ( ۱۵ آوریل ) به دلیل روز تولد لئوناردو داوینچی، دانشمند، نقاش، مجسمهساز و نویسنده مشهور ایتالیایی و جهان، انتخاب شده است.
فریدالدین ابوحامد محمد عطار نیشابوری مشهور به شیخ عطّار نیشابوری (۱۱۴۶م/۵۴۰ق – ۱۲۲۱م/۶۱۸ق) یکی از عارفان، صوفیان و شاعران ایرانی سترگ و بلندنام ادبیات فارسی در پایان سدهی ششم و آغاز سدهٔ هفتم است. او در سال ۵۴۰ هجری برابر با ۱۱۴۶ میلادی در نیشابور زاده شد و در ۶۱۸ هجری به هنگام حملهٔ مغول به قتل رسید.
روز 25 فروردین ماه در تقویم رسمی کشور به نام عطار نیشابوری نامگذاری شده است و همه ساله مراسم بزرگداشت این شاعر و عارف نامی برگزار میشود.
کتابک به مناسبت روز عطار کتابهای زیر را به شما معرفی میکند:
12 آوریل 1961 یک روز تاریخی برای بشریت به حساب میآید؛ زیرا فضانوردی روسی به نام یوری گاگارین موفق شد. عصر سفرهای فضایی انسان به فضا را فتح کند و طی یک ساعت و چهل و هشت دقیقه با سفینه «واستوک» مدار زمین را دور بزند و سالم، کنار رود ولگا، به زمین برگردد. سال 2011 سازمان ملل این روز مهم برای بشریت را گرامیداشت و 12 آوریل را به عنوان «روز جهانی فضانوردی» انتخاب کرد. اهمیت این اقدام در این بود که مسیر فرستادن فضانورد به فضا باز شد و آرزوی دیرینه بشر برای فتح فضا محقق شد، بشر از آن پس برای بشر باز شد.
تیستو پسری کوچک و خوشبخت است که در خانهای زیبا با پدر و مادری بینقص زندگی میکند. در هشتسالگی تیستو را به مدرسه میفرستند تا بعدها ادارهی کارخانه توپسازی پدرش را بر عهده بگیرد. اما تیستو مدت زیادی در مدرسه دوام نمیآورد. پدرش تصمیم میگیرد تیستو را در روند طبیعی زندگی آموزش دهد. برای این کار او را نزد چندین استاد متفاوت میفرستند. یکی از این استادان باغبان خانهی تیستوست. او متوجه میشود تیستو انگشتانی جادویی دارد و هر چیزی را لمس کند، گل و گیاهی از آن سبز میشو! تیستو با استفاده از ویژگی منحصربهفردِ انگشتانش تغییرات زیادی در محیط اطرافش به وجود میآورد.
جنگ همیشه نبرد تنبهتن و بهکارگیری سلاح نیست. زندگی خود پیکاری نفسگیر و گاه غیرمنصفانه است. در طول تاریخ، خاورمیانهی همیشه ناآرام، عرصهی آشوب و کشمکشهای فراوان بوده است؛ گاه در جنگ محسوس و درگیریهای مسلحانه میان دولتها و گروههای شبهنظامی و گاه در اعمال خشونت و تحمیل نابرابری و ستاندن آزادی از مردم.
هفت آوریل (هجده فروردین) هر سال، «روز جهانی بهداشت» نامگذاری شده است. این ایده در سال 1948 (1327 ش.) در نخستین «مجمع بهداشتی» پیشنهاد داده شد و از هنگام اجرایی شدن آن در سال 1950، هدف «سازمان بهداشت جهانی» از توجه مردم به این روز، آگاهی دادن دربارهی یک موضوع بهداشتی باهدف برجسته کردن دغدغه این سازمان در زمینهای ویژه بوده است.
کتابک برای روز جهانی بهداشت کتابهای زیر را به شما معرفی میکند:
۴ آپریل برابر با ۱۵ فروردین «روز جهانی هویج» است. روز جهانی هویج روزی از سال است که دوستداران هویج در سراسر جهان قدردانی خود را از این سبزی مخروطی شکل منحصر به فرد نارنجی نشان میدهند.
هویج گیاهی است که میتواند در شرایط مختلف رشد کند و از معدود سبزیجاتی است که عمدتاً برای مصرف ریشه برداشت میشود. رنگ هویج سنتی نارنجی پررنگ با تهرنگهای زرد است، اما تنوع رنگهای مختلفی در سراسر جهان وجود دارد، از جمله بنفش، قرمز و زرد کمرنگ.
۴ آوریل برابر با ۱۵ فروردین «روز جهانی موش» است. موشها حیواناتی باهوش با استعدادها و ویژگیهای شگفت انگیز هستند. از زمان طاعون مردم دیدگاهی منفی نسبت به موشها پیدا کردند. در سال 2002، گروهی از علاقهمندان به حیوانات خانگی روز جهانی موش ها را برای ایجاد پذیرش این حیوانات شگفت انگیز آغاز کردند.
۳ آوریل برابر با 14 فروردینماه «روز جهانی مهمانی» است. مهمانی رفتن و مهمانی دادن از سنتهای کهن ایرانیان به شمار میآید. دید و بازدید با دوستان و اقوام موجب افزایش صمیمیت و دوستی بین افراد میشود. ایرانیان از اقوامی هستند که به مهماننوازی مشهورند.
هر سال روز دوم آوریل (یا روزی نزدیک به این تاریخ) که روز تولد هانس کریستین اندرسن است، با هدف ترویج و گسترش عشق به خواندن در میان کودکان و نوجوانان، بهعنوان روز جهانی کتاب کودک در سراسر جهان گرامی داشته میشود. دفتر بینالمللی کتاب برای نسل جوان (IBBY) حامی و مروج این رویداد است.
هر سال دوم آوریل، روز تولد هانس کریستین اندرسن، به عنوان روز جهانی کتاب کودک از سوی دوستداران ادبیات کودک گرامی داشته میشود تا عشق به خواندن را برانگیزد و توجه همگان را به اهمیت و نقش کتاب کودک در ژرفا بخشیدن به زندگی کودکان جلب کند. دفتر بینالمللی کتاب برای نسل جوان (IBBY) از سال 1967 حامی این رویداد بوده است و هر ساله با انتشار پیام و پوستری، نقش بیبدیل کتابها را در زندگی کودکان یادآور میشود. امسال شاخهی ملی ایبی در کشور یونان حامی رسمی روز جهانی کتاب کودک 2023 و عهدهدار تهیهی پوستر و پیام روز جهانی کتاب کودک بود.
آیین نوروز و آشتی با طبیعت در سیزدهمین روز از فروردین، که از تاریخی چند هزارساله برخوردار است، گواه محکم این مدعاست. افسوس که با وجود چنین پیشینهی غرورآفرینی در پاسداری از موهبتهای طبیعی، چند سالی است که به بهانه ی سیزده به در روز زمین و آشتی با طبیعت - برخی از ما ایرا نیان، بیشترین قهر و هماوردی خود را با زمین به نمایش میگذاریم و تا آنجا که در توان داریم، چهرهی طبیعت را با زبالههای تر و خشک خود زشت میکنیم. در حالی که سزاوار این است که ایرانیان در واپسین روز نوروز، به ستایش طبیعت تازه از خواب بیدار شده بپردازند و احترام خود را به این موهبت ناب هستی به نمایش بگذارند.
باغ مخفی یا باغ اسرارآمیز رمانی نوشتهی فرانسیس هاجسون برنت، نویسندهی بریتانیایی-آمریکایی است. برنت با 4 رمان «لرد کوچک»، «سارا کرو»، «باغ مخفی» و «شاهزادهی گمشده» به دنیای ادبیات کودکان معرفی شده است.
کمپین «یک ترویجگر، یک کیسه کتاب» زیرمجموعهای از برنامهی «با من بخوان» است که با همکاری گروه دوستداران «با من بخوان» اجرا میشود با این هدف که گروه بزرگتری از کودکان، مربیان، آموزگاران، ترویجگران و کتابداران در گستره وسیعتری از ایران از خدمات برنامهی «با من بخوان» بهرهمند شوند. کمپین «یک ترویجگر، یک کیسه کتاب» کمپینی است که یک سوی آن یک ترویجگر علاقهمند و دلسوز قرار دارد و سوی دیگر آن پشتیبانی که هزینه اجرای برنامهی «با من بخوان» برای گروهی از کودکان را برای یک یا چند دوره تامین میکند.
با پیشنهاد انستیتو بینالمللی تئاتر در سال ۱۹۶۱، هر ساله روز ۲۷ مارس به عنوان «روز جهانی تئاتر» گرامی داشته میشود. پیام سالانه این روز هر سال توسط یکی از صاحب نظران و هنرمندان عرصه تئاتر انتخاب میشود و به تأثیر و تقابل تئاتر در عرصه بینالمللی اختصاص دارد.
کتابک برای روز جهانی تئاتر کتابهای زیر را به شما معرفی میکند:
کودکان کار و کودکان بازمانده از تحصیل
فراهم کردن فرصت دسترسی به آموزشهای پایه و مهارتهای سواد از راه ادبیات برای کودکان محروم یا در بحران یکی از اهداف و ماموریتهایی است که «با من بخوان» از همان آغاز برای خود تعریف کرده و بر آن پای فشرده است. در سالهای اخیر تمرکز ویژهی این برنامه در حوزهی سوادآموزی، به کودکان بازمانده از تحصیل و کودکان کار معطوف شده است تا در جهت کاهش خسرانهای ناشی از محرومیت از حق تحصیل این گروه از کودکان، گامی هرچند کوچک بردارد.
۶ فروردین، نوروز بزرگ است و نزد ایرانیان جشن بزرگ میباشد. گویند خداوند در این روز مشتری را آفرید. زرتشتیان میگویند زرتشت در این روز توفیق یافت که با خداوند مناجات کند. کیخسرو در این روز به آسمان عروج کرد و در این روز برای ساکنان کره زمین سعادت قسمت میکنند و از اینجاست که ایرانیان به این روز، «روز ملی امید» میگویند.
کتابخانهها بخش جداییناپذیر کار ترویج کتابخوانی و بهترین مکان برای پیوند عمیق میان کودک و کتاب هستند. کتابخانههای «با من بخوان» نیز از زمان آغاز به کار این برنامه در کلاسها، مدرسهها و محلهها راهاندازی شدهاند و کتابهای باکیفیت را در دسترس کودکان قرار دادهاند.
«روز جهانی آب» در هرسال به موضوع «آب و تغییر اقلیم» و تأثیر متقابل این دو برهم میپردازد. ۲۲ مارس (دوم فروردین)، از سوی سازمان ملل، «روز جهانی آب» نامگذاری شده است. در این روز به آگاهسازی مردم دربارهی اهمیّت آب و حمایت از مدیریت پایدارِ منابع آب شیرین پرداخته میشود.
تمرکز بر دسترسی جهانی به آبِ پاکیزه و رعایت اصول بهداشتی در راستای هدفهای توسعهی پایدار است؛ از این رو برای نخستینبار در سال ۱۹۹۳ به این روز اختصاص داده شد و از آن پس، بسیاری از مردم جهان این روز را گرامی میدارند.
