سایت کتابک

دفتر خاطرات یک بی‌عرضه مجموعه کتابی ویژه کودکان است که توسط نویسنده و کاریکاتوریست آمریکایی، جف کینی خلق شده است. این مجموعه درباره گرگ هفلی، دانش‌آموز راهنمایی است که زندگی روزمره‌اش را در یک دفتر خاطرات به تصویر می‌کشد.

لالا، لالا گل شب‌بوی مادر

گل زیبا، گل خوش‌بوی مادر

لالا، لالا گل صحرایی من

تو هستی همدم تنهایی من

لالا صورتت هم‌رنگ گلهاست

دو چشم تو به رنگ آب دریاست

لالا می‌آید الان مرغک خواب

تو را او می‌برد تا شهر مهتاب

لالا لالا برو امشب دوباره

بشو مهمان مهتاب و ستاره

لالا، لالا گل من، صبح فردا

بیا پهلوی من از آسمان‌ها

آموزش و پرورشی کارا و ثمربخش است که ضعف‌ها را تبدیل به توانایی و توانایی‌ها را برای خلق دنیای بهتر برای همه‌ی انسان‌ها چند برابر کند. در کتاب «بیش‌تر از بازی»، روش‌ها، فعالیت‌ها، ابزار و فضاهای پیشنهادی با توجه به علاقه‌های گوناگون کودکان طراحی شده است، آن‌گونه که آن‌ها را با چرایی آنچه انجام می‌دهند به‌خوبی آشنا کند و به یادگیری پایدارتری برساند. فعالیت‌های پیشنهادی در کتاب «بیش‌تر از بازی»، توانمندی‌های کودکان را آشکار می‌کند.

نسیم اسفند به کوه و صحرا

پیام شادیست برای دل‌ها

دهد به دل‌ها امیدواری

به جنبش آیند تمام دنیا

ز باغ‌ها برف، از آن پریده

ز دشت سرما، از آن رمیده

رسیده نزدیک، بهار جانبخش

چه خوش زمانی فرا رسیده

ز خواب نرگس، گشوده چشمان

بنفشه در باغ نشسته شادان

شکوفه بر شاخ، سفید و رنگین

چو گوشواره شده نمایان

نسیم بر دشت وزد به سبزه

بنا کند دشت به ناز و غمزه

وزد چو بر آب به جوی و برکه

بر آب افتد شکنج و لرزه

سوادآموزی از مدرسه آغاز نمی‌شود!

چگونه کودکان باسواد می‌شوند؟

سواد شکوفایی از پژوهش تا عمل

بچه‌های راه‌آهن نوشته ادیت نسبیت نخستین بار در سال 1905 در نشریه لندن و سپس در همان سال به صورت کتاب چاپ شد. او بیش از 60 کتاب برای کودکان نوشته است. این داستان از آثار کلاسیک ادبیات کودکان است.

در سایت کتابک بخوانید: معرفی کتاب بچه‌های راه‌آهن

ماریت تورنکِویست[1]

سخنرانی مسکو

مادرم نخستین پل ارتباطی من را با کتاب برقرار کرد. ما در خانه‌ی قدیمی‌مان در اوپسالای سوئد[2]، روی کاناپه می‌نشستیم و او برای من و برادرم داستان می‌خواند. صدای آرام او و دامن گرم‌اش و تصویرهای کتاب‌هایی را که در آن‌ها گم می‌شدم، به یاد دارم.

من و مادر و برادرم به هم بسیار نزدیک‌ بودیم. خانه‌ی ما پر از کتاب بود؛ چون مادرم ترجمه می‌کرد و می‌نوشت، و پدرم فرد تحصیل‌کرده‌ای بود و ادبیات اسکاندیناوی[3] درس می‌داد.

ماتیلدا یکی از پرفروش‌ترین و محبوب‌ترین رمانی‌هایی ست که برای کودکان نوشته شده است. این رمان را رولد دال نویسنده بریتانیایی نوشته و کوئنتین بلیک آن را به تصویر کشیده است. این رمان نخستین بار در سال 1988 منتشر شد. در سال 2003، ماتیلدا در فهرست The Big Read، نظرسنجی بی‌بی‌سی از مردم بریتانیا از میان 200 رمان برتر تمام دوران، در رتبه 74 قرار گرفت.

«ماجراهای کوکو و پوپو» مجموعه‌‌ای چهارجلدی از یک فانتزی شگفت است در جهانی که جهان آدم‌ها نیست، اما برای آن‌ها بیگانه هم نیست. فانتزی شگفت چگونه فانتزی‌ای است؟ فانتزی شگفت از آن گونه‌ی فانتزی‌هاست که سرتاسر آن پر است از پیش‌بینی‌ناپذیری، تخیل تازه و ناشناخته برای مخاطب، رازهای تودرتو و شخصیت‌هایی که یکی پس از دیگری می‌آیند، که از جهان واقعی نیستند، و انگار تازه به این سیاره فرود آمده‌اند. کوکو و پوپو خودشان دو شخصیتی هستند که هم بچه‌ی درخت زبان‌گنجشک هستند و هم نیستند.

در 21 اکتبر فهرست نامزدان جایزه‌ی جایزه جهانی یادبود آسترید لیندگرن (آلما) 2023 اعلام شد و نام برنامه‌ی «با من بخوان» نیز در میان 251 نامزد پیشنهادی از 64 کشور برای دریافت این جایزه قرار داشت. امسال هفتمین سال پپاپی است که نام «با من بخوان» در فهرست نامزدهای این جایزه‌ی معتبر جهانی جای می‌گیرد. هیات داوران این جایزه که از کارشناسان برجسته‌ی ادبیات کودکان سوئد هستند، برنده‌ی جایزه‌ی آسترید لیندگرن سال 2023 را در 7 مارس اعلام خواهند کرد.

کودکان می‌توانند «دزد و پلیس[1]» و یا (نجات بازی[2]) را در فضای بسته یا محیط بیرون بازی کنند. این بازی در چندین کشور و با نام‌ها و قوانین گوناگون انجام می‌شود و خاستگاهش مشخص نیست. بازی سنتی «دزد و پلیس» برای تربیت بدنی بسیارعالی است. یادگیری روش این بازی به اندازه‌ی خود بازی جالب است. بازی حدود بیست دقیقه طول می‌کشد و کودکان زمان زیادی دارند که خوش بگذرانند.

«یادت می‌­آید» عنوان کتابی است که گرچه کودکانه است، با یک بار خواندنِ آن همه چیز دستگیر خواننده نمی‌شود. در این کتابِ داستانی مصور، یک زندگی معمولی از نگاه دو کودک بازگو می‌شود. به یاد داشته باشیم که کودکان می‌توانند به رویداد‌ها و اشیا با نگاهی شگفت‌انگیز بنگرند. زُرَن دِروِنکار نویسنده‌ی آلمانی این اثر به‌خوبی با این نگاه آشناست و گویی کودکی خود را از یاد نبرده است.

            داستان‌خوانی اشتراکی[1] به فعالیتی گفته می‌شود که کودک و بزرگسال با یک‌دیگر در محیط مدرسه یا خانه به خواندن داستان می‌پردازند. داستان‌خوانی اشتراکی به کودکان در درک و تعامل بیشتر با متن کمک می‌کند. بزرگ‌سالان در این فعالیت صرفاً نقش یک میانجی را بازی می‌کنند. داستان‌خوانی اشتراکی می‌تواند با گوش دادن کودک به بلند‌خوانی بزرگ‌سال شروع شود تا رفته‌رفته با افزایش اعتماد‌‌ به نفس و مهارت، کودک نیز بتواند متن‌ها را بخواند.

کتاب «گربه دارم چه زرنگ» روایتی کودکانه است که داستان گربه‌ای پرانرژی و پر‌تحرک را در قالب ترانه‌‌ای کودکانه روایت می‌کند. گربه‌ی زرنگِ داستان از شهر‌ها و کشورهای گوناگون دنیا دیدن می‌کند و در این سفر دورودراز کالاها و اجناسی را با خود می‌برد و می‌آورد. در اولین بخش کتاب، به شغل گربه، که خریدو‌فروش کالاست، اشاره می‌شود؛ شغلی که تجربه‌ها و سفر‌های زیادی را با خود به همراه دارد.

در این بازی‌ها کودکان هدف مشترکی را پی می‌گیرند. نمونه‌هایی از این بازی‌ها خانه‌سازی، جور کردن پازل یا لذت بردن از بازی نمایشی است. کودکان در این بازی‌ها با هدف ساختن، تلاش برای رسیدن به هدف رقابتی، نمایش موقعیت‌های بزرگسالان و زندگی گروهی یا اجرای بازی رسمی شرکت می‌کنند.

سرانجام بر آن شدیم به‌رغم این روزهای دشوار، برگزیدگان چهارمین دوره‌ی جایزه‌ی «جبار باغچه‌بان، هم‌زاد سیمرغ» را همانند سال‌های گذشته معرفی کنیم. باور داریم آفریدن فردایی روشن برای کودکان در گروی تلاش چنین عاشقان گم‌نامی است که دمی از کوشش بازنمی‌ایستند. آنان که خستگی‌ناپذیر، راهِ‌ دشوار دگرگون کردن را می‌پیمایند تا خورشید دانایی و آگاهی در ذهن کودکان طلوع کند. آنان که «سیمرغ‌وار از دیده‌ها پنهان‌اند و هنگام کمک به کودکان دیده شوند».

«هه‌توس‌کونه» (ha tuskune) بازی است که بیشتر در نواحی سیاهکل و دیلمان رواج دارد. برخی وسایل بازی‌های سنتی و بومی بر اساس محصولات کشاورزی که در آن شهر به عمل می‌آید، انتخاب می‌شود.

کتاب «پیشی در باغ گردش می‌کند» روایتی ساده و روان برای مطالعه در اولین سال‌های کودکی است. بنا به باور نظریه‌های سوادآموزی سنتی، سواد خواندن و نوشتن از سنی مشخص شروع می‌شود. اما برخلاف این دیدگاه، امروزه کارشناسان و روان‌شنا‌سان حوزه‌ی کودک باور دارند که مهارت یادگیری، از جمله خواندن، را می‌توان از بدو تولد آموزش داد. در دنیای امروز، سواد فقط به معنای خواندن و نوشتن نیست.

در بازی سرگرم‌کننده‌ی پرش با گونی[1] کودکان می‌پرند تا به خط پایان برسند. آن‌ها هر دو پای‌شان را در یک گونی می‌گذارند و آن را تا کمر، بالا می‌کشند و می‌پرند. شکل ساده‌ی این بازی، به کودکان امکان می‌دهد در هر محیط بازی که قرار دارند، فعالیت داشته باشند و از بازیگوشی لذت ببرند! هرچه شمار شرکت‌کنندگان در این مسابقه بیشتر باشد، بازی جالب‌تر می‌شود. در این بازیِ سرگرم‌کننده، بازی‌کنان درحالی‌که پاهای‌شان در گونی جای گرفته است به طرف خط پایان می‌پرند. پرش با گونی، یک بازی گروهی عالی‌ است که می‌شود به‌عنوان یک برنامه‌ی شاد و سرگرم‌کننده برای جشن تولد کودکان در فضای آزاد نیز در نظر گرفت.

زنی پا پیراهن بلند چین‌دار و چتری در دست که خودش را به باد سپرده فقط یک شخص را در ذهن ما پدیدار می‌کند، مری پاپینز! بخش پر رنگی از خاطرات کودکی بسیاری از ما!

رمان «خانه‌ی ابر و هنر» داستان ابرها، جنگ و صلح، دوستی و مرگ و یک دنیا عشق تمام‌نشدنی است...

در قرن نوزدهم ریاضی‌دان فرانسوی، ادوارد لوکاس [1]، مطلبی درباره‌ی این بازی[2] چاپ کرد. در نقطه‌بازی دو یا تعداد بیشتری از افراد با مداد و خودکار روی برگه‌ی کاغذ، بازی می‌کنند. بازی‌کنان برای خط کشیدن بین دو نقطه‌ی مجاور، به نوبت عمل می‌کنند. فردی که چهارمین و آخرین خط را در مربع می کشد، آن مربع را می‌بَرد. بازی تا جایی ادامه پیدا می‌کند که همه‌ی مربع‌ها کامل شوند.

از قرار معلوم، بازی با دست، از زمانی که انسان هست، وجود دارد. پیدایش دقیق بازی "سنگ، کاغذ، قیچی"، به بازی‌های با دست در چین مربوط می شود و اگرچه اسناد اولیه‌ی بسیار اندکی برای آن‌ها وجود دارد، حدوداً به دو هزار سال پیش برمی گردد.

"نون بیار کباب ببر"، با نام‌های متفاوت (دست‌های قرمز، ضربه با دست و... گوجه قرمز در شمال انگلستان[1]) بازی می‌شود. این بازی، دو نفره است.