سایت کتابک

امسال پنجاه‌و‌هفتمین سالی است که نمایشگاه کتاب بولونیای ایتالیا، نمایشگاهی از آثار برتر تصویرگران جهان در زمان برگزاری نمایشگاه کتاب کودک به نمایش می‌گذارد. برای ورود به این نمایشگاه 4345 تصویرگر از 91 کشور جهان شرکت کرده‌اند. از این شمار 315 تصویرگر به مرحله پایانی رسیده‌اند. داوران این مسابقه آثار 80 تصویرگر از 28 کشور جهان را برای ورود به این نمایشگاه برگزیده‌اند.

کتاب «دزدان دریایی به مدرسه نمی‌روند» کتابی روانکاوانه است و به دوره‌ی مهم گذار از مهدکودک به مدرسه می‌پردازد. شخصیت اصلی این داستان دختربچه‌‌ای بسیار شلوغ و پرهیاهوست. او در اولین روز مدرسه، برای رفتن به مدرسه کاملاً آماده است، ولی در هیئت یک دزد دریایی شجاع! این دزد دریایی شجاع هویت او در مهدکودک است و مشکل از همین ‌جا آغاز می‌شود. او با همین هیئت خود را متعلق به همان مکان سال گذشته یعنی مهدکودک می‌داند و به مربی مهدکودک هم بسیار دل‌بسته و علاقه‌مند است. فرایند دشواری در این داستان طی می‌شود تا شخصیت اصلی داستان به‌جای رفتن به مهدکودک به مدرسه برود و این مکان را به عنوان فضایی جدید برای آموختن بپذیرد. امیلی باید از قالب یک دزد دریایی شجاع بیرون بیاید و به فضانوردی قوی و شجاع تبدیل شود. او در نهایت پیروز می‌شود. در این اثر، رفتار مربی مهدکودک و معلم جدید و حتی هم‌کلاسی‌های جدید منطقی و در عین حال، مهرورزانه و بر اساس روش‌های روانکاوانه‌ی نوین طراحی شده‌اند.

به هفته‌ی بلندخوانی (۲ تا ۸ بهمن ماه) نزدیک می‌شویم. امسال هم همانند سال‌های گذشته موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان و برنامه‌ی «با من بخوان»، در آستانه‌ی بهمن ماه، دوستداران کودکان را به شرکت در هفته‌ی بلندخوانی فرامی‌خوانند و از همه‌ی مادران و پدران، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها، مربیان، آموزگاران، کتابداران، نهادهای کودکی و گروه‌های ترویج کتاب‌خوانی در سراسر کشور دعوت می‌کنند تا بار دیگر به هم بپیوندند و همه‌ برای کودکان بخوانند، بلند بخوانند:

کودکانی که نابینا زاده شده‌اند زبان و تصویرهای ذهنی خود از جهان را بر پایه حس شنوایی و لامسه خود می‌سازند. کودکان نابینا با تکیه بر این دو حس می‌توانند به مفاهیم و معانی واژگان دست یابند. ازآنجاکه ما در یک جهان دیداری زندگی می‌کنیم و بیشتر کدهای زبانی باتجربه‌های دیداری ما در پیوند هستند، بسیاری از کودکان نابینا درک کافی از مفاهیم و معنای واژگانی که از راه گوش فرا می‌گیرند، ندارند. بیشتر کودکانی که مشکل دیداری دارند، از بینایی اندکی برخوردار هستند. این بسیار مهم است که بدانیم آیا کودکی که از جنبه دیداری ناتوان است می‌تواند حروف چاپی و تصویرها را حداقل در ابعاد بسیار بزرگ ببیند.

نخستین صفحه‌ی کتاب «شیری در پاریس» را که باز می‌کنید یک نقشه می‌بینید. روی نقشه نوشته شده است: نقشه‌ی پاریس. اما در این نقشه فقط چند مکان در شهر پاریس مشخص شده است. نکته‌ای در این نقشه هست و آن اینکه مسیرها با مسیریاب روی آن مشخص شده‌اند. اگر روی نقشه بیشتر تأمل کنید، متوجه می‌شوید که مسیر از ایستگاه قطار آغاز شده و به‌ ترتیب به سنت ژرمن و مرکز ملی فرهنگ و هنر و پل هنرها و موزه‌ی لوور و کلیسای قلب مقدس و برج ایفل رفته و در میدان دونفه‌قوشقو به پایان رسیده است. اما چرا این مسیرها مشخص شده‌اند؟ با دیدن این نقشه، خواننده کنجکاو می‌شود کتاب را ورق بزند و از ماجرای آن باخبر شود!

مغازه عتیقه‌فروشی رمانی است نوشته چارلز دیکنز. این رمان در قالب داستان کوتاهی به نام ساعت استاد همفری از سال 1840 تا 1841 در نشریه دیکنز منتشر شد.

«کبوتری نشسته روی شانه‌ات» مجموعه شعری برای نوجوانان است. شعرهایی که با زبانی ساده به ژرفای ذهن پل می‌زنند و از احساسات آشنا، آرزوهای کوچک و افکاری عمیق می‌گویند.

گفت‌وگو با کفایت‌آریایی فر، عکاس و پژوهش‌گر – بخش دوم

«برای پیدا کردن پاسخ پرسش‌های اساسی، که مجموعه‌ی آن‌ها بخش بزرگی از فرهنگ ما را تشکیل می‌دهند، نیاز به تلاش پیگیر و پیوسته است؛ کدام نقش گلیم از شکفتن گل‌های بهاری الهام گرفته؟ کدام آوا، از جوش و خروش چشمه‌ساران پدید آمده؟ کدامین رنگ به آفتاب‌نشین می‌ماند؟ در فریادهای ماهی‌گیران چه واژه‌هایی بیش‌تر تکرار شده؟ آوازهای کشاورزان هنگام چای‌چینی چیست؟ زمانی که در کارگاه خانگی کوزه‌ای ساخته می‌شود، با چه ابزاری روی آن نقش می‌اندازند؟ وقتی چادرشب می‌بافند، نگاره‌ی چه جانوری روی آن بافته می‌شود؟ چرا بیش‌تر چادرشب‌ها قرمزند؟

برای بحث پیرامون این نکته که آیا «ماهی سیاه کوچولو» نوشته زنده یاد صمد بهرنگی را می‌توان در مقوله «فابل» (Fable) بررسی کرد یا نه، ضروری است که توضیحی هر چند مختصر درباره این نوع ادبی و پیشینهٔ آن بازگوییم.

وقتی که صبح پیدا میشه

رفتگر از خواب پا میشه

از تو خونه‌ش بیرون میاد

کار می‌کنه خیلی زیاد

با چرخ بی‌دنده و گاز

با جاروی دسته دراز

کمی گرد و خاک می‌کنه

کوچه‌ها رو پاک می‌کنه

جوب‌ها رو می‌کنه تمیز

از چیزهای درشت و ریز

خیابون‌ها رو می‌روبه

کارهای او خیلی خوبه

با زحمت رفتگرا

تمیز میشه محل ما

اسدالله شعبانی

گفت‌وگو با کفایت آریایی‌فر، عکاس و پژوهش‌گر- بخش نخست

پرداختن به تاریخ، فرهنگ کودکی و میراث فرهنگی یکی از حوزه‌های مهم و اصلی فعالیت موسسه‌ی پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان است. ما در برنامه‌ی «با من بخوان» نیز همواره بر اهمیت فرهنگ بین‌نسلی و ارتباط بین فرهنگ‌های گوناگون تاکید داشته‌ایم. ما بر این باوریم که کتابخانه‌ی کودک‌ می‌تواند جایی برای آموختن درباره‌ی میراث و ارزش‌های فرهنگی و آشنایی با دیگر فرهنگ‌ها و هویت‌ها باشد. معتقدیم کتابخانه‌‌ی کودک، به‌ویژه کتابخانه‌ی «با من بخوان»، محل تلاقی گذشته و حال و آینده است و پایگاهی برای حفظ، گسترش و تعالی فرهنگ.

«کفایت آریایی‌فر»، عکاس و پژوهش‌گر ساکن گیلان، در کتاب «پیشه‌های رو به فراموشی» به جست‌وجوی شغل‌هایی رفته که روزگاری در شمال ایران، استان گیلان، رواج و رونق داشته‌اند و اینک با تغییراتی که در شکل زندگی اجتماعی و اقتصادی رخ داده، به‌تدریج کم‌رنگ شده‌اند. آریایی‌فر در این کتاب به شغل‌هایی پرداخته که یا در حال فراموشی‌اند یا دچار دگرگونی در ابزار و مواد اولیه و نشانه‌های سنتی درون‌مایه‌ی آن پیشه شده‌اند. آریایی‌فر کوشیده است پیشه‌ورانی را برای عکاسی و گفت‌وگو برگزیند که یک عمر با یک پیشه و صنعت زندگی کرده‌اند و از گذشته تا کنون این شغل بر تمام جنبه‌های زندگی آن‌ها تاثیرگذار بوده است. او به سراغ این پیش‌وران و هنرمندان رفته و با آن‌ها به گفت‌وگو نشسته است. حاصل کار تلفیقی از عکس‌های تاثیرگذار و متن‌هایی کوتاه اما خواندنی است که تصویر خوبی از حرفه‌های قدیمی گیلان و برخی افزارها و فنون، و سبک و سیاق زندگی مردمان در دوران قدیم به خواننده می‌دهد.

بچه‌ها زیباترین شعری که من

خوانده‌ام، لبخند زیبای شماست

در خیالم بهترین آوازها

خنده و فریاد و غوغای شماست

بچه‌ها وقتی که بازی می‌کنید

قلب من هم با شما پر می‌کشد

توی خانه، توی کوچه، در کلاس

هرکجا در جمعتان سر می‌کشد

آرزویم بچه‌ها، این است این

کاش می‌شد باز کودک می‌شدم

«حقیقت کوچولوی غمگین» داستان لطیف و دلنشینی است در باب حقیقت، راستگویی، تعهد به حقیقت و درستی و پرسشگری. داستان درباره‌ی «حقیقتِ» گرد و کوچولویی است به رنگ آبی، با چشمانی درشت و غمگین. او غمگین است چون دیگران او را جدی‌ نمی‌گیرند، بی‌تفاوت از کنارش می‌گذرند یا حتی او را زیر پا می‌گذارند. اما حقیقت کوچولو فقط یک جمله می‌گوید: «حقیقت، حقیقت دارد!»

تجربه‌ی کابوس دیدن برای کودکان همیشه با ترس و اضطراب همراه است، اما کتاب «وقتی کابوس‌ها سر می‌رسند» با لحن شوخ و بامزه‌اش، ترس را کم‌رنگ کرده، کودک را تشویق می‌کند با روش‌هایی شیطنت‌آمیز کابوس‌ها را شکست دهد. این کتاب به کودکان یاد می‌دهد چطور کابوس‌های بدقیافه و ترسناک را به گریه بیندازند، آن‌ها را فراری دهند یا با رؤیاگیر آن‌ها را گیر بیندازند! حتی به آن‌ها ترفندی یاد می‌دهد تا رؤیاهای قشنگ و شیرین را به دام بیندازند و از دیدن آن‌ها لذت ببرند.

شب یلدا یکی از مهم‌ترین و کهن‌ترین جشن‌های ایرانی است. خانواده‌ها دور هم جمع می‌شوند و شب یلدا را جشن می‌گیرند. موسیقی گوش‌دادن و زمزمه‌کردن با آن یکی از کارهایی است که در جشن شب یلدا می‌توانید انجام دهید. کتابک به شما پیشنهاد می‌کند فایل صوتی شعر شب یلدا را گوش دهید و در بلندترین شب سال در کنار خانواده و دوستانتان آن را بخوانید. 

شعر و داستان برای کودک و نوجوان

بخش “شعر و داستان برای کودک و نوجوان” در کتابک، جایی است برای پیوند دوباره نسل امروز با دنیای زیبای کلمات، خیال و فرهنگ. این بخش با هدف غنی‌سازی تجربه خواندن و شنیدن کودکان و نوجوانان و توانمندسازی والدین، آموزگاران و مروجان کتابخوانی طراحی شده است.

کتابک با گردآوری مجموعه‌ای متنوع از شعرها، لالایی‌ها، قصه‌ها و داستان‌ها، تلاش می‌کند بستری فراهم آورد تا هر کودک و نوجوان با توجه به سن و نیازهای رشدی خود، دنیایی سرشار از تخیل و آموزش را تجربه کند.

در این بخش لالایی‌ها، متل‌ها، ترانه‌ها، شعرها و قصه‌های کودکانه گردآوری شده است. متن بیش از صد شعر و لالایی کودکانه برای کودکان شما در این صفحه گردآوری شده است.

با من سخن تو، باستانی‌ست بيا

آوازه‌ی عشق ما، نهانی‌ست بيا

ما، در صدف سینه سفر می‌کردیم

این راه دراز، داستانی‌ست بیا!

تابستان ۶۲

ماییم و گل ستاره بر دامن‌مان

اندوه شب از پیراهن‌مان

در بستر تنهایی، تنها تن‌مان

ای کاش جدا شود هم از ما من‌مان

بهار 64

عمری همه‌گونه مرگ را فهمیدیم

معنای غم و تگرگ را فهمیدیم

بر شاخه‌های زندگی خزان را دیدیم

در کتاب «کوه»، به زبان ساده، مراحل تفکر انتقادی، در قالب داستانِ کودک بیان می‌شود.

بلبله‌گوش، استخوان دوست دارد، عاشق استخوان است اما ماه تا ماه هم به آن نمی‌رسد. بلبله‌گوش یک سگ است و دوست داشتن استخوان برای او خلاف ذاتش نیست. سگ برای کودکان جانوری آشناست. کودکان در هر شهر و روستایی آن را دیده‌اند. جانوری که هم حیوان خانگی است و هم محافظ گله، هم رام و همراه انسان است، و هم گهگاه موجودی وحشی و خطرناک.