سایت کتابک

بخش نخست
بخش دوم

وهم‌ناکی در داستان‌های جمشید خانیان

با تاکید بر «امپراتور کوتوله سرزمین لی لی پوت»

وقتی که خورشید غروب کرد، دیزی داشت روی شاخه‌اش به عقب و جلو تاب می‌خورد. وقتی که خورشید ناپدید شد، آسمون پر شده بود از رنگ‌های قرمز، زرد، نارنجی، و صورتی. دیزی معمولاً روزها می‌خوابید و شب که می‌شد برای بازی و غذاخوردن، بیرون می‌رفت. خواست دمش رو که به شاخه قلاب کرده بود باز کنه، اما نشد! دمش انگار به شاخه گره خورده بود! هر چقدر تلاش می‌کرد، فایده‌ای نداشت و نمی‌تونست دمش رو باز کنه. شروع کرد به تاب‌خوردن به عقب و جلو، تاب‌های بلند، با ارتفاع زیاد، تا مگر کمکی به بازشدن دمش بکنه. اما گره دمش باز نشد که نشد.

چند سالی است که روز 16 مهرماه «روز ملی کودک و محیط زیست» نام‌گذاری شده است. زمین ما امروز نیاز به کمک دارد و ایجاد فضایی برای شناخت و درک حساسیت خطراتی که محیط زیست را تهدید می‌کند، برای کودکان و نوجوانان بسیار ضروری است. آن‌ها می‌توانند بهترین سفیران برای هشیارسازی خانواده‌ها در قبال محیط زیست باشند.

کتابک برای روز کودک و محیط زیست کتاب‌های زیر را به شما معرفی می‌کند:

به مناسبت روز و هفته ملی کودک در ایران

روز و هفته ملی کودک در ایران سال 1399 فرارسیده‌است، در حالت و وضعیتی غیرمعمول. این تجربه را به‌نوعی شاید صد سال پیش کودکان ایرانی به شکلی حادتر از سر گذراندند یا با سر به زمین افتادند. بسیاری از بزرگ‌سالان ایرانی هنوز نمی‌دانند در فاصله سال‌های 1296 تا 1299 شمسی کودکان ایرانی و بسیاری از نقاط آسیا و اروپا و جاهای دیگر، درگیر یک وضعیت پاندمیک یا همه‌گیری آنفلوانزای اسپانیایی و البته قحطی ناشی از جنگ جهانی اول بودند. البته وضعیت آن زمان از جنبه قحطی و جنگ با امروز برابر نیست. اما وحشت از یک بیماری و همه‌گیر بودن آن بیش از همه به کودکان آسیب رسانده است.

«روز ملی کودک» که باید یکی از ساده ترین و گویاترین روزها برای همبستگی جهانی کودکان و درک آن‌ها از خویشتن باشد،‌ از بد حادثه به یکی از پیچیده‌ترین و مبهم‌ترین روزهای جهانی تبدیل شده است. این روز که در هرجا و هر بخشی از جهان به گونه‌ای اختصاصی و در روزی گاه ملی جشن گرفته می‌شود، مفهوم جهانی بودن این روز را به پرسش می‌گیرد و آن را با ابهام زیادی روبه رو می‌کند.

جرج پرسید: «مامان! امروز شناکردن بهم یاد می‌دی؟ من که حالا دیگه بزرگ شده‌ام.»

مادرش لبخند زد: «پسرم تو هنوز یک لاکپشت کوچولویی. هنوز خیلی چیزها هست که باید یاد بگیری. … اما فکر می‌کنم اشکالی نداشته باشه که بری توی آبگیر و یک شنای کوچولو بکنی.»

جرج گفت: «خیلی ممنون مامان!» و به دنبال مادر، به طرف آب رفت.

«خیلی‌خوب جرج، بپر توی آب.»

جرج ابروهاش رو در هم کشید: «بپرم توی آب؟ اگه بپرم توی آب که غرق می‌شم.» راستش، جرج کمی ترسیده بود.

«غرق نمی‌شی. لاکی که داری نمی‌گذاره غرق بشی.»

جرج آروم پاش رو توی آب زد: «سرده مامان!»

«یکدفعه بپر توی آب!»

«گنجشک که بال و پر داشت» متلی درباره سختی‌های یک گنجشک مادر برای پیدا‌کردن دانه است. خطر‌هایی در راه گنجشک مادر است و تلاش می‌کند تا مسائل را به بهترین شیوه حل کند.

کتاب تصویری «خرگوش کوچولوی ترسو»، از مجموعه‌ی «احساسات خرگوشی من»، با زبانی ساده، کودکان را با احساس ترس و پدیده‌هایی که ممکن است از آن‌ها بترسند، آشنا می‌کند و در آخر راه‌هایی برای پذیرفتن این احساس و کنترل آن پیشنهاد می‌دهد. «تریس مورونی» نویسنده و تصویرگر مجموعه‌ی 4جلدی «احساسات خرگوشی من» است. این مجموعه شامل «خرگوش کوچولوی ترسو»، «خرگوش کوچولوی خوشحال»، «خرگوش کوچولوی عصبانی» و «خرگوش کوچولوی غمگین» است.

کتاب‌های این مجموعه به کودکان کمک می‌کند تا احساسات‌شان را درک کنند و بپذیرند که هرکس در هر زمانی ممکن است درگیر چنین احساساتی شود؛ همچنین به آن‌ها پیشنهاداتی می‌دهد تا بتوانند احساسات خود را به شکلی که مناسب و مورد قبول خودشان و دیگران است به اشتراک بگذارند. این کتاب‌ها به کودکان و حتی والدین آن‌ها می‌گوید احساس ترس، ناراحتی و عصبانیت، احساساتی عادی هستند، این اتفاق برای همه‌ی ما می‌افتد و هیچ احساسی تا ابد به همان شکل باقی نمی‌ماند.

توان درک و کنترل احساسات قوی، در هر سن و سالی که باشیم، کاری دشوار است، اما برای کودکان در سنین پایین می‌تواند امری پیچیده‌تر و دشوارتر باشد. کودکان ممکن است حتی کلمات مناسب برای توضیح احساساتشان را بلد نباشند.

با بلندخوانی دو کتاب شناخته شده‌ی «نقطه» و «نقاشی‌های مچاله» و انجام‌دادن فعالیت‌های سرگرم‌کننده در پیوند با آن‌ها، دانش‌آموزان‌تان را تشویق کنید انگیزه‌ بخشیدن به دیگران را تمرین کرده و خلاقیت‌شان را شکوفا کنند.

«خانه‌ای در شب» فقط ماجرای یک خانه نیست، ماجرای همه‌ی خانه‌هایی است که می‌توانند شب‌هایی پر از نور و روشنی داشته باشند. داستان «خانه‌ای در شب» نوشته‌ی «سوزان مَری اِسوانسون»، با تصویرگری جذاب «بِت کرامز»، در عین تیرگی تصاویر، نور امیدی در دل کودک می‌کارد.
نویسنده با پردازش ایده‌ای بکر به بهترین شکل و در قالب کوتاه‌ترین کلمات، تاریکی و روشنایی و بیم و امید را در هم آمیخته است. تصویرگری بی‌بدیل اثر نیز با به‌کارگیری رنگ مشکی و سفید به عنوان پایه‌ی تصاویر و استفاده از رنگ‌های گرمی مثل قرمز، زرد و نارنجی در نقاط عطف به تأثیرگذاری هرچه بیشتر مفهوم افزوده است.   

«خانه‌ای در شب» فقط ماجرای یک خانه نیست، ماجرای همه‌ی خانه‌هایی است که می‌توانند شب‌هایی پر از نور و روشنی داشته باشند. داستان «خانه‌ای در شب» نوشته‌ی «سوزان مَری اِسوانسون»، با تصویرگری جذاب «بِت کرامز»، در عین تیرگی تصاویر، نور امیدی در دل کودک می‌کارد.

کتاب «برای بوآ چی آوردی؟» داستان بامزه و شیرین یک بچه بوآست که که با هدایایی که دوستانش برای تولدش می‌آورند می‌فهمد دوستانش چندان به ویژگی‌های او توجه نمی‌کنند.

کتاب «برای بوآ چی آوردی؟» داستان بامزه و شیرین یک بچه بوآست که که با هدایایی که دوستانش برای تولدش می‌آورند می‌فهمد دوستانش چندان به ویژگی‌های او توجه نمی‌کنند.

روز نهم مهرماه ۹۹ کتابخانه‌ی با من بخوان «مهتاب»، به یاد مهتاب قوامی و همزمان با زادروز او، با کوشش و پشتیبانی خانواده‌اش در روستای چایخانسر از توابع رودسر، در فضایی شاد و رنگین و با استقبال کودکان محلی و خانوادهای آنان گشایش یافت.

بازیگوش‌ترین گربه در اون دور و بر، ببری بود. ببری پروانه‌ها رو دنبال می‌کرد و ساعت‌ها می‌نشست و به صدای قناری‌هایی که توی قفس پرنده‌های خانم تابلر می‌خوندن، گوش می‌داد. ببری دنبال موش‌ها نمی‌کرد؛ در عوض به اون‌ها خرده‌پنیر می‌داد.

یک روز، ببری دور و بر سطل‌های زباله می‌دوید و دنبال کلهٔ ماهی یا ته‌موندهٔ غذای دورریخته می‌گشت. از اونچه دنبالش می‌گشت، چیزی پیدا نکرد: اما یک استخون بزرگ پیدا کرد که تکه‌های گوشت به سرتاسرش چسبیده بود. با این که گرسنه بود، چون می‌دونست که گارت، سگ خالدار، استخون خیلی دوست داره، اون رو برداشت و روی علف‌ها با خودش کشید.

نوزدهمین و بیستمین شماره‌ی دو فصل‌نامه علمی پژوهشی «مطالعات ادبیات کودک»، در تابستان سال 1399 منتشر شده و در دسترس علاقه‌مندان موضوع‌های نظری و پژوهشی در گستره‌ی ادبیات و هنر کودک و نوجوان گذارده شده ‌است.

دو شماره‌‌ی 19 (بهار و تابستان) و 20 (پاییز و زمستان) 1398 در دهمین سال انتشار این دوفصلنامه‌ی علمی پژوهشی منتشر شده است.

سال‌هاست که به پیشنهاد سازمان جهانی یونسکو روز ۵ اکتبر (معادل با ۱۳ مهرماه) به عنوان روز جهانی معلم نام‌گذاری شده است. با وجود این، کشورهای گوناگون بنا به دلایل ملی و میهنی خود، هریک روزی خاص را در تقویم‌شان برای بزرگداشت این مقام در نظر گرفته‌اند. در ادامه، تقویم کشورهای گوناگون را ورق می‌زنیم تا با دلیل این نام‌گذاری‌ها بیشتر آشنا شویم:

در روزهای نخست فصل تابستان امسال، چهار عنوان کتاب نظری ترجمه شده در گستره‌ی ادبیات کودک، منتشر شد، به‌سبب انتشار این کتاب‌ها با خانم «فاطمه فرنیا» که در همه‌ی مراحل آماده‌سازی پیش از چاپ این کتاب‌ها فعالانه حضور داشته‌اند، گفت‌وگویی انجام شد که در ادامه می‌خوانید.

فاطمه فرنیا، دانش‌آموخته دکتری در زبان و ادبیات انگلیسی از «دانشگاه شیراز» و عضو «مرکز مطالعات ادبیات کودک» دانشگاه شیراز است. او موضوع پایان‏‌نامه‏‌ی ارشد و همچنین رساله‏‌ی دکتری‌اش را درباره‌ی ادبیات کودک، به‌ویژه نقش این ادبیات در توانمندسازی کودکان کار کرده است.

«روز جهانی جانوران» به سال 1925 باز می‌گردد که هاینریش زیمرمن اولین جشن را در برلین ترتیب داد. Zimmermann، ناشر مجله آلمانی دوستداران حیوانات، "Man and Dog"، این رویداد را برای افزایش آگاهی مردم و بهبود وضعیت حیوانات پایه‌گذاری کرد. تاریخ 4 اکتبر به عنوان روز جشن سنت فرانسیس آسیزی، قدیس حامی حیوانات نیز شناخته می‌شود. قدیس فرانسیس که در میان تمام کاتولیک‌ها محبوبیت داشت، به دلیل رفتار فوق‌العاده‌اش با حیوانات و همه موجودات زنده مشهور بود.

۱۰ ام مهرماه  روز جهانی مبارزه با قلدری است. ایده ضدقلدری از دیوید شپرد و تراویس پرایس در کانادا گرفته شد. در سال 2007، این دو برای نشان دادن حمایت خود از جادرین کوتا، پنجاه پیراهن صورتی خریدند و بین دیگران توزیع کردند. جادرین کوتا دانش آموزی بود که در روز اول مدرسه به دلیل پوشیدن پیراهن صورتی مورد آزار و اذیت قرار گرفت. از آن زمان، مردم پیراهن‌های صورتی، بنفش یا آبی می‌پوشند تا در برابر قلدری بایستند.

کتاب «دردسرهای باغچه‌ی سبزی‌ها» داستان مردی است که آرزوی داشتن یک باغچه‌ی سبزیجات دارد و بالاخره آن را عملی می‌کند. اما خرگوش‌ها راحتش نمی‌گذارند. مرد بعد از کلنجارهای زیاد، بالاخره راه‌حلی پیدا می‌کند.

کتاب «چتر تابستان» داستان آنی ریچاردز است. او که به تازگی برادرش را از دست داده است، افزون بر اندوه از دست دادن برادر نگران است؛ نگران سلامتی‌اش. آنی دیگر کارهای مورد علاقه‌اش را انجام نمی‌دهد و خوراکی‌های مورد علاقه‌اش را نمی‌خورد. چون به نظرش خطرناک هستند. او می‌ترسد بیماری و مرگ به خاطر اتفاقاتی مثل مسمومیت غذایی، تصادف با دوچرخه، آبله‌مرغان، تب زرد و حیواناتی که ممکن است از باغ‌وحش فرار کرده باشد به سراغش بیاید!

آنی ریچاردز در کتاب «چتر تابستان» عاشق این بود که با دوچرخه از بالای تپه سر بخورد و باد توی موهایش بپیچد، با دوستانش بازی کند و غذاهای مثل سوسیس بخورد. اما حالا هیچ کدام از این کارها را انجام نمی‌دهد. چرا؟ چون به نظرش خطرناک است. او به همین دلیل از بسیاری از چیزهایی که دوست دارد می‌گذرد تا در امان باشد. خیلی‌ها سعی می‌کنند به او بگویند این همه مواظبت دلیلی ندارد، اما آنی نمی‌پذیرد. در مورد برادرش هم گفته بودند مشکلی وجود ندارد، اما از دنیا رفت.